Тақырып 10. Есептілік

Дәрістің мақсаты- Компьютерлік бухгалтердің басты жұмыс кезең жалпы есептілік мәліметтерді, ақпараттық базада жинақталған және түрлі есептілікті жинақтау болып табылады.

Негізгі ұғымдар- стандарттық есептер,әмбебап есептер,регламантелген есептер, сараптама субконтысы, карточкалық шот,сараптамалық шоттар,субконталар арасындағы айналым,проводкалар бойынша есептер,бас кітап ,диаграмма,айналым қалдық тізімдемесі.

Дәріс жоспары:

1. Стандарттық есептер

2. «Әмбебап есептер

3.Регламенттелген есептер

Компьютерлік бухгалтердің басты жұмыс кезең жалпы есептілік мәліметтерді, ақпараттық базада жинақталған және түрлі есептілікті жинақтау болып табылады. Компьютерлік бухгалтерияда ақпараттардың қорытындысын есептеуден алуға болады.

Құрамына қарай есептерді үш топқа бөлуге болады: стандарттық есептер, әмбебап есептер, регламантелген есептер.

Стандарттық есептер.

Стандарттық есептерге жататындар:

• айналым қалдық тізімдемесі

• шоттар бойынша айналым қалдық тізімдемесі

• шахматтық тізімдеме

• шоттар айналымы

• сараптамалық шоттар

• карточкалық шот

• сараптама субконтысы

• карточка субконтасы

• субконталар арасындағы айналым

• проводкалар бойынша есептер

• бас кітап

• диаграмма

Аталған есептерді мәзір көмегімен есептер түймесі арқылы топтастыруға болады.

Есептер бухгалтерлік есептің синтетикалық және аналитикалық мәліметтерінде беріледі.

Кез- келген есепті белгілі кәсіпорынға және де белгілі уақыт аралығында топтастыруға болады. Стандарттық есепті топтасытырған кезде автоматты түрде кәсіпорынға және оның уақыт аралығына байланысты проводкалар журналы таңдалады.

Кез – келген стандарттық есептің экранға шығуы және топтастырылуы мәзірдегі есептер пунктінен кейін болады. Сонымен қатар автоматты түрде шығындар мәліметтері шығады. Кәсіпорын ретінде басты кәсіпорын таңдалады, соңғы рет топтастырылып, қолданылған уақыт аралығы қолданылады.

Салықтық есепте аналогтық теру есебі қарастырылған. Стандарттық есепте теру салықтық есепте мәзір түймесіндегі « есеп » арқылы ашуға болады.

Конфигурациядағы стандарттық есепте « Қазақстанға арналған 1С Бухгалтерия » толық жүйені көрсетеді, бір есеп негізінде басқа да есептерді алу, ақпарат нәтижесін көрсету.

Бөлшектік ақпараттар есебі экранда көрсету үшін тышқанның сол жақ түймесі 2 басу арқылы көрсетіледі.

Айналым қалдық тізімдемесі

Айналым қалдық тізімдемесі айқас регистр көрсетіледі, онда жұмыс жоспарының қалдық шоттары белгіленген мерзімнің басында, ал дебеті мен кредиті бойынша қалдық мерзім соңына жасалады.

Командалық панельде « Орнату » түймесі арқылы келтіріп параметірінің есептерін топтастырудың формалары ашылады, онда « жалпы » бет пернесінде көрсетіледі:

• регистрдің топтастыру мерзім аралығы

• кәсіпорынның есептілік мәліметтері

• қосымша енгізілетін мәліметтер

Егер бірде – бір жолақ қойылмаса онда айналым қалдық тізімдемесінде баланстық шоттардағы қалдық және айналым мәліметтері валюталық регламенттелген есепте көрсетіледі.

Шоттарға мәліметтер валютасы бойынша жолақ белгісі қойылған тізімдемедегі валюталық есептілікте жеке жолдар бөлек валютада көрсетіледі.

Жолақ бойынша « баланстық шоттар бойынша мәліметтер » есептілігінде қосымша қалдық және шоттардағы айналым ақпараттары енгізіледі. Субшоттар және субконта бойынша мәліметтер жолағында қалдық және айналым шоттардағы субшоттар және бөлек аналитикалық белгілер бойынша топтастыру режимі орналыстырылады.

Шоттар бойынша айналым қалдық тізімдемесі

Шоттар бойынша айналым қалдық тізімдемесі регистрді көрсетеді, қай жерде шотқа немесе субшотқа аналитикалық есептің қосылуы қалдық басына алып келеді, дебет және кредит және қалдық соңы берілген уақытта объект бойынша айналады. Есепті мәзірдің көмегімен есептер – шотар бойынша айналым қалдық тізімдемесі батырмасы арқылы топтастыруға болады.

Шахматтық тізімдеме

Шахматтық тізімдеме – ол қосымша проводкалардың кестенің аналогы. Тізімдеме корреспонденцияланатын шоттар арасындағы айналымды көрсетеді, бірақ қағаздық тасымалдауда ені бойынша бірнеше парақты алады. Мәзірдегі есептер – шахматтық тізімдеме көмегімен есепті топтастыруға болады.

Тізімдеме дебеттік шоттар бойынша жолдар, кредиттік шоттар бойынша бағаналар ұяшықтың қиылысқан жерінде дебеттік шоттардың белгіленген мерзім аралығында жолдың сол жақ бөлігінде айналым сомасы көрсетіледі, кредит бойынша бағананың жоғары бөлігінде көрсетіледі. Сол және жоғарғы дебеттік және кредитік шоттардың номерлары белгіленеді, ал оң және төменгі шоттар бойынша айналым көрсетіледі.

Талдау шоттары

Талдау шоттары есебі – мерзім аралығындағы айналым шоттары мен басқа да шоттар туралы ақпаратты бар регистірі болып табылады, сонымен қатар бастапқы және соңғы қалдық көрсетіледі. Есепті мәзірдің көмегімен есептер – талдау шоттары бойынша топтастыруға болады.

« Шоттар » жолағында қабылданған есептер бойынша талданатын шоттар көрсетіледі.

Айналым жалпы мерзім аралығында көрсетіледі. « Кезең » жолағында қосыша топтың мерзім аралық қорытындысын белгілеуге болады: күндер бойынша , апта бойынша, ай бойынша.

Валюталық есеп сипаттамасы бар шоттарға « валюталық ақпарат » деректемелері қол жетімді болып келеді. Есепте белгіленген жолақта қосымша валюталық сома бойынша ақпарат қосылады.

Егер талданатын шоттарда санды есеп жүргізілсе, онда « сандық мәліметтер » есебінде тек қана соммалық және сандық ақпарат көрсетіледі.

Субшоттар және субконталық корресподенциялық шотар бойынша жолақта таңдалатын және корреспонденцияланатын шоттар бойынша аналитикалық субшоттар және объектілер туралы қосымша ақпарат алуға болады.

Шоттар карточкасы

Шоттар карточкасы есебінде шоттар бойынша проводкалардың қозғалысы туралы ақпаратты көрсететін регистр болып табылады. Ашық аналитикалық есепте шоттар бойынша субконталық мәлімет есебінде ақпараттарды шығаруға болады. Есепті мәзірдің көмегімен есептер – карточкалық шоттар бойынша топтастыруға болады.

Есеп тізбе түрінде көрсетіледі, әрбір жолдар бір проводкаға сәйкес келеді. Солдан оңға қарай келесі акқпараттар реті көрсетіледі:

• күні

• топтастырылған проводкалардың құжаттары мен операцияларының мәліметтері

• бұл проводкада таңдалған шоттардың дебеттік айналымның мәліметтері,дебеттік айналымын корреспонденцияланатын шоттары мен сомалары

• жазылған проводкалар қабылданғаннан кейінгі таңдалған қалдықтықтық шоттар.

Бұдан басқа кестеде қорытынды ақпараттар шығарылады, таңдалған шоттар бойынша бастапқы қалдық, сонымен қатар қорытынды айналым және соңғы қалдық.

Карточкалық шоттар есебінен құжаттарды қайта өндеуге және қарау бағытына өтуге болады, топтастырылған проводканы өткізгеннен кейін. Ол үшін проводканы белгілеп, тышқанның сол жақ батырмасын екі рет басу керек.

Айналым шоттары

Айналым шоттар есебінде жалпылама регистр көрсетіледі, онда нақты шоттарға есепті айдың қалдығы оның бастапқы және соңғы, дебет және кредит бойынша айналым жалпы корреспонденцияланатын шоттар бойынша жүргізіледі.

Есепті мәзірдің көмегімен есептер – айналым шоттары арқылы топтастыруға болады.

Әр кезеңге әр түрлі жолдар есебі сәйкес келеді. Әр жолдың есебінде солдан оңға келесі мәліметтер көрсетіледі:

• мерзім аралығы ( ай , тоқсан және жыл )

• бастапқы қалдық ( дебеттік және кредиттік)

• соммалық дебеттік шоттары

• корреспонденцияланатын шоттар бойынша дебеттік айналым шоттарының бөлігі

• соммалық кредиттік айналым шоттары

• корреспонденцияланатын шоттар бойынша кредиттік айналым шоттарының бөлігі

• соңғы қалдық ( дебеттік және кредиттік )

Талдау субкнотасы.

Талдау субкнотасының есебі ақпаратты талдаудың ыңғайлы құралы болып табылады.

Таңдалған есепті мәзірдің көмегімен есептер-жинақ проводкалар түймесі арқылы топтастыруға болады.

Проводкалар бойынша есептілік.

Бұл есептілікте проводкалар мәліметтері шығарылады, таңдалған өлшем бойынша. Өзгертуді қолданған жағдайда есепте проводкалар тізімі шығады. Проводкалар журналына қарағанда бұл тізімді қағаз бетіне басып шығаруға болады. Есепті өзгерту формасында өлшемді көрсетуге болады: дебет шоты,кредит шоты, валюта,құжат, мәтін және т.б. Есепті мәзірдің көмегімен Есептер- проводкалар бойынша есептер түймесі арқылы топтастыруға болады.

Бас кітап.

Бұл есептілік әрбір шоттардың бастапқы және соңғы қалдығын, оның басқа шоттармен және таңдалған уақыт кезеңін сонымен қатар айналымын көрсетеді. Есептілікті мәзірдің көмегімен Есептер-Бас кітап түймесі арқылы топтастыруға болады.

Бұл есепте бөлшектену субшоттары қарастырылмаған, бірақ өзгертулер есебінде бөлшектенуді кезең бойынша көрсетуге болады, құрамы бойынша ай, тоқсан, жарты жыл, жыл таңдалады. Сонымен қатар парақты бөлу бойынша сапасы көрсетіледі. Есепті баспаға шығару кезінде әрбір шоттың мәліметтері бас кітаптың бөлек парақтарына шығарылады.

Диаграмма.

Бұл есептілікте таңдалған уақыт кезеңінде бухгалтерлік есептің бастапқы түрі көрсетіледі. Есептілік мәзірдің көмегімен -Есептер- Диограмма түймесі арқылы топтастыруға болады.

«өзгертулер» түймесі арқылы шақырылған қосымша диалог шоттар параметрін талдауға мүмкіндік береді. Мұнда диограмма түрін кәсіпорында, талданған қорытынды түрін, енгізілген мәліметтер кезеңнің, сериялармен нүктелердің шығыс мәліметтерін көрсетуге болады.

Бұл мәліметтерге шарт талдау мүмкіндігін көрсетуге болады: мәліметтердің белгілі категорияларына суреттер енгізуге және басқа категорияларға суреттерді көрсетуге тыйым салуға.

2. Әмбебабтық есептілікке 2 есеп жатқызылады:

Тізім (кросс кестесі)

Қалдық және айналым

Қалдық және айналым есебінде айналым қалдық бойынша тізімді және таңдалған регистрді алуға болады. Тізім кесте түріндегі колонкалармен шығарылады «Бастапқы қалдық», «Кіріс», «шығыс», «соңғы қалдық».

Тізім/кросс кесте есебі қалдық тізімін таңдалған мерзімде алуға болады. Тіркелген мәліметтер тізім түрінде шығарылады, сонымен қатар кросс/таблица.

15.3. Регламенттелген есептілік келесі топтардан тұрады:

-салықтық есептілік

-қаржылық есептілік

-мемлекеттік статистикалық есептілік

- басқалар

Регламенттелген тізімді мәзірдің көмегімен Есептер-регламенттелген есептер батырмасы арқылы алуға болады.

Көрсетілген анықтамада әрбір регламенттелген есеп бөлек элементтер сияқты анықтамасына ұсынылады. Анықтама элементтері есептілік түрі бойынша топтарға топтастырылған. Регламенттелген есептердің әрбір элемент анықтамасы конфигурациясының бір обьектісіне немес файлға, регламенттелген есептің қызметін жүзеге асырушы мәліметтерінен тұрады.

Егер регламенттелген есеп әр түрлі нысанда құрастырылған болса, бастапқы нысанына басылатын батырмасы «нысанды таңдау» және пайдаланушыда нысан редакциясы регламенттік есепті таңдау мүмкіндігі болады, егер ондай бар болса, өте жақсы ұсынылған бағдарлама түрінде. Осындай мүмкіндікті нысан арасында қосқанда қосылмағанда және салық органында соңғы емес нысан редакциясының есебін тапсырғанда қолданылады.

Анықтамада регламенттік тізім есебі регламенттік есебі құпия түрінде толған: регламенттік айтылған есепте бүкіл есептер конфигурацияға қосылған. Конфигурацияны жаңарту тізімді жаңартуға автоматты түрде қосылады. Осы жағдайда анықтама есеп нысанынан басқа анықтамада сондай ақ жаңа нысандар болады.

Егер есепті құрған кезде қосымша жолдар бланкіде қажет болса.

Регламенттелген шоттарды баспаға шығару.

Есепті басып шығару үшін стандарттық басып шығару әдісі қолданылады, барлық есептілік сияқты. Алдын ала қарау «алдын ала қарау» командасы арқылы жүзеге асырылады. Бас мәзірдегі «файл», «баспаға шығару» командасы арқылы басып шығаруға болады.

Регламенттелген есептерді сақтау.

Сақталған регламенттелген есептер мен жұмыс істеу үшін шоттар журналы қолданылады. Журналды ашу үшін анықтамада регламенттелген есептерде есепті таңдап «Шоттар журналы» түймесін басамыз.

Регламенттелген есептер журналымен басқа жай құжаттар журналы сияқты жұмыс істеуге болады. Журналда алдында топтастырылған және сақталған есептер көрсетіледі. Егер журналда өте көп есептер сақталынатын болса, онда ол мәліметтерді терезенің үстінгі жағында орналасқан журналдың көмегімен кәсіпорын бойынша есептерді қарауға болады.

Журналды ашып алдында топтастырылған сақталған есептерді көруге және оған өзгертулер енгізіп қайтадан сақтауға болады. Егер регламенттелген есептің нысаны өзгертілген болса, онда есеп бәрі бір нысанда ашылады. Есепті қайтадан қағазға басуға және ескі немесе дұрыс емес толтырылған есептерді өшіруге болады

Ф ҚазЭҚжХСУ 703-01-10