3. «Қазіргі қазақ тілі морфологиясы» курсы бойынша жұмыс бағдарламасы

1-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 1

Тақырыбы: Грамматика және оның салалары. Негізгі грамматикалық ұғымдар

Дәріс мазмұны:

1. Грамматика туралы түсінік. Морфология мен синтаксис саласының бір-бірімен байланыстылығы.

2. Грамматикалық мағына, грамматикалық форма, өзіндік белгілері мен ерекшеліктері.

3. Грамматикалық категория.

Негізгі әдебиеттер:

1. Аханов К. Грамматика теориясының негіздері. Алматы: Санат, 2003.

2. Аханов К. Тіл білімінің негіздері. Алматы: Өлке, 2010.

3. Исаев С. Қазақ тіл білімінің мәселелері. Алматы: Абзал-Ай баспасы, 2014.

4. Қазақ грамматикасы. Астана, 2002.

5. Ысқақов А. Қазіргі қазақ тілі. Морфология. А., 1991.

Қосымша әдебиеттер:

1. Омарова С. Тілдік категория ұғымының сипаттамасы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 12, 2004, 86-92-б.б.

Семинар № 1

Тақырыбы: Грамматика және оның салалары. Негізгі грамматикалық ұғымдар

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Тілдің грамматика саласы туралы түсінік.

2. Негізгі грамматикалық ұғымдар: грамматикалық мағына, грамматикалық форма, грамматикалық категория.

Әдебиеттер:

1. Исаев С. Қазақ тіл білімінің мәселелері. Алматы: Абзал-Ай баспасы, 2014.

2. Омарова С. Тілдік категория ұғымының сипаттамасы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 12, 2004, 86-92-б.б.

3. Оразбаева Ф.Ш., Сағидолда Г., Қасым Б., Қобыланова А және т.б. Қазіргі қазақ тілі. А., 2005.

4. Оралбай Н. Қазіргі қазақ тілінің морфологиясы. - А., 2007.

СОӨЖ мазмұны:

1. Қазақ тілі грамматикасының зерттелу тарихы.

2. Морфология саласын зерттеуші ғалымдар және олардың еңбектеріне шолу.

СӨЖ мазмұны:

1. Көркем шығармадан 20 сөйлем теріп жазып, ондағы сөздердің лексикалық және грамматикалық мағынасын ажыратыңыз.

2-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 2

Тақырыбы: Қазіргі қазақ тіліндегі сөз таптары.

Дәріс мазмұны:

1. Сөзді таптастыру мәселесі.

2. Қазіргі қазақ тіліндегі сөз таптары.

3. Қазақ тіл білімінде сөз таптарының зерттелуі.

Негізгі әдебиеттер:

1. Әбуханов Ғ. Қазақ тілі. Алматы, 1960.

2. Қазақ грамматикасы. Астана, 2002.

3. Төлеуов Ә. Сөз таптары. А., 1982.

4. Ысқақов А. Қазіргі қазақ тілі. Морфология. А., 1991.

Қосымша әдебиеттер:

1. Тоқтарова Т. Сөздерді таптастыру теориясының негізін қалаушы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 4, 2007, 63-66-б.б.

Семинар № 2

Тақырыбы: Қазіргі қазақ тіліндегі сөз таптары.

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Сөздерді топтастырудағы лексикалық, грамматикалық принциптер

2. Сөз таптары туралы

3. Сөз таптарының қарастырылуы

Әдебиеттер:

1. Қазақ тілінің грамматикасы . - Астана, 2002.

2. Ысқақов А . Қазіргі қазақ тілі. - А., 1991.

3. Аханов К. Грамматика теориясының негіздері. - А ., 1996.

4. Оралбай Н. Қазіргі қазақ тілінің морфологиясы. - А., 2007.

СОӨЖ мазмұны:

1. Қазақ тіл біліміндегі сөз таптарын жіктеу туралы пікірлер.

2. Атауыш, көмекші, одағай сөздерге көркем шығармадан 15-15-тен мысал табу, оның ерекшелігін түсіндіру.

СӨЖ мазмұны:

1. А.Байтұрсыновтың сөз таптарын бөлуі, әр сөз табына берген анықтамасы, оларды таптастыруда ұстанған принциптері.

3-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 3

Тақырыбы: Зат есім. Көмекші есімдер

Дәріс мазмұны:

1. Зат есімнің жалпы сипаты

2. Көмекші есімдер туралы толық түсінік.

Негізгі әдебиеттер:

1. Қазақ грамматикасы. Астана, 2002.

2. Оралбай Н. Қазіргі қазақ тілінің морфологиясы. - А., 2007

3. Ысқақов А. Қазіргі қазақ тілі. Морфология. А., 1991.

4. Төлеуов Ә. Сөз таптары. А., 1982.

5. Төлеуов Ә. Қазақ тіліндегі зат есім категориясы. - А., 1971

Қосымша әдебиеттер:

1. Байтұрсынов А. Тіл тағылымы. – А., 1992. Байтұрсынов А. Тіл тағылымы. – А., 1992.

2. Құрманәлиева З.А. Реңк мәнді туынды зат есімдердің мағыналық құрылымы. Филол. ғылымд. канд. дисс. авторефераты. Алматы, 2003.

Семинар № 3

Тақырыбы: Зат есім. Көмекші есімдер

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Зат есім туралы түсінік.

2. Көмекші есімдер жайында.

Әдебиеттер:

1. Қасым Б. Күрделі зат есімдер сөздігі. Алматы, 1999.

2. Оралбай Н. Қазіргі қазақ тілінің морфологиясы. - А., 2007

3. Ысқақов А. Қазіргі қазақ тілі. Морфология. А., 1991.

4. Төлеуов Ә. Сөз таптары. А., 1982.

5. Төлеуов Ә. Қазақ тіліндегі зат есім категориясы. - А., 1971

СОӨЖ мазмұны:

1. Зат есімнің лексика–грамматикалық топтарына мысал жинақтап, талдау.

2. Көмекші есімдердің мағынасы мен қызметі.

СӨЖ мазмұны:

1. Б.Майлин әңгімелеріндегі жалпы есімдер және олардың ішкі мағыналық топтары.

4-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 4

Тақырыбы: Зат есімнің грамматикалық категориялары

Дәріс мазмұны:

1. Зат есімнің көптік тұлғада қолданылуы

2. Зат есімнің тәуелденуі

3. Зат есімнің септелуі

4. Зат есімнің жіктелуі

Негізгі әдебиеттер:

1. Қазақ грамматикасы. Астана, 2002.

2. Ысқақов А. Қазіргі қазақ тілі. Морфология. А., 1991.

3. Төлеуов Ә. Сөз таптары. А., 1982.

Қосымша әдебиеттер:

1. Көшімова Б. Жалқы есімнің көпше түрі // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 6, 2007, 87-88-б.б.

2. Қойлыбаева С. Номенклатуралық атаулардың құрамындағы ілік септік жалғауының ықшамдалуы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 11, 2003, 122-127-б.б.

3. Раманова А. Тәуелдік жалғауының мағыналық құрамы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 3, 2003, 100-103-б.б.

4. Шақаман Ы. Көптік жалғауының көп қызметтілігі // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 1, 2002, 31-32-б.б.

5. Шәріпжанова Ғ. Ы.Маманов көптік форма туралы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 7, 2004, 97-99-б.б.

Семинар № 4

Тақырыбы: Зат есімнің грамматикалық категориялары

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Зат есімнің категориялары. Септік категориясы

2. Тәуелдік және көптік категориялары

3. Зат есімнің жіктелуі

Әдебиеттер:

1. Нұрғалиев М. Көптік жалғау туралы. А., 1973.

2. Раманова А. Тәуелдік жалғауының мағыналық құрамы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 3, 2003, 100-103-б.б.

3. Тамаева Б. Жіктік жалғаудың сыпайылық мәні // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 1, 2005, 46-52

СОӨЖ мазмұны:

1. Сөздің тәуелдік, көптік, септік, жіктік жалғауларымен түрленуіне 3-3-тен мысал келтіру.

2. «Тіл және қоғам» тақырыбында шағын мәтін құрастырып, ішінен зат есімнің түрлену жүйесін айқындау

СӨЖ мазмұны:

1. Ж.Молдағалиев өлеңдеріндегі тәуелдік жалғаудың грамматикалық қызметі; Ілік септіктің қосымшасыз формаларында келген сөздердің грамматикалық мағыналары; Көптік мағынаның берілу жолдары.

2. Зат есімнің түрлену жүйесіне байланысты сызба дайындау.

5-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 5

Тақырыбы: Сын есім. Шырай категориясы

Дәріс мазмұны:

1. Сын есімнің лексика-грамматикалық сипаты.

2. Сын есімнің мағыналық топтары.

3. Шырай категориясы.

4. Адъективтену амалы.

Негізгі әдебиеттер:

1. Ақкөзов Ә.Ә. Сапалық сын есімдердің семантикасы және жүйесі. Ф.ғ.к.дис. автореф. Алматы, 2004.

2. Есматова М.Т. Есім негізді туынды сын есімнің сөзжасамдық жүйесі. Ф.ғ.к.дис. автореф. Алматы, 2004.

3. Мұсабаев Ғ. Қазақ тіліндегі шырай категориясы. А., 1951.

4. Шәкенов Ж. Қазақ тіліндегі сын есімдер категориясы. А., 1961.

Қосымша әдебиеттер:

1. Есматова М. Қатыстық сын есімнің (-лы, -лі, -сыз, -сіз жұрнақты) семантикасы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 9, 2002, 49-51-б.б.

2. Кенбаева С. Сын есім шырайларының мектеп оқулықтарында берілуі // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 5, 2005, 64-69-б.б.

3. Қалыбаева Қ. Қазақ сөйленістеріндегі сын есімдер жайында // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 12, 2000, 48-49-б.б.

4. Сыздықова Г. Қазіргі қазақ тіліндегі қатыстық сын есімдердің семантикалық және стильдік сипаты. Ф.ғ.к.дис. автореф. Астана, 2000.

5. Мырзатаев Н. Сын есімнің қалыптасуындағы адъективтену құбылысы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 1, 2004, 97-103-б.б.

Семинар № 5

Тақырыбы: Сын есім. Шырай категориясы

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Сын есім туралы түсінік.

2. Шырай түрлерімен танысу.

Әдебиеттер:

1. Әмірова Ж. Сын есім заттануының синтаксистік жолдары // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 4, 2007, 55-57-б.б.

2. Құсайын Р. Сын дәрежесі және шырай категориясы // Қазақстан мектебі, № 2, 2005, 69-71-б.б.

3. Сарбалаева Ж. Қазақ тіл біліміндегі адъективизация мәселесі // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 9, 2006, 62-68-б.б.

4. Сыздықова Г. Қазіргі қазақ тіліндегі қатыстық сын есімдердің семантикалық және стильдік сипаты. Ф.ғ.к.дис. автореф. Астана, 2000.

СОӨЖ мазмұны:

1. Күрделі сын есімдерге мысал теріп, оларды сипаттау.

2. Ш.Құдайбердиевтің «Қалқаман-Мамыр» поэмасындағы сын есімдерді жинақтау, мағыналық ерекшелігін, морфологиялық құрылымын, шырай түрлерін анықтау.

СӨЖ мазмұны:

1. Сын есімнің заттануы. 5 мысал келтіру.

2. Сын есімнің синтаксистік қызметіне байланысты көркем әдебиеттен 10 сөйлем теріп жазу.

6-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 6

Тақырыбы: Сан есім. Сан есімнің мағыналық топтары

Дәріс мазмұны:

1. Сан есімнің лексика-семантикалық сипаты.

2. Сан есімнің морфологиялық ерекшеліктері.

3. Сан есімнің мағыналық топтары.

Негізгі әдебиеттер:

1. Төлеуов Ә. Сөз таптары. А., 1982.

2. Оралбаева Н. Қазақ тіліндегі сан есімнің сөзжасам жүйесі. А., 1988.

3. Қазақ грамматикасы. Астана, 2002.

4. Ысқақов А. Қазіргі қазақ тілі. Морфология. А., 1991.

Қосымша әдебиеттер:

1. Шаһарман Г.П. Қазақ тіліндегі сан есім сөздерден жасалған туындылардың мағыналық ерекшеліктері. Ф.ғ.к.дис. автореф. А., 1998.

Семинар № 6

Тақырыбы: Сан есім. Сан есімнің мағыналық топтары

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Сан есім туралы түсінік.

2. Сан есімнің мағыналық топтары.

Әдебиеттер:

1. Хасенов Ә. Қазіргі қазақ тіліндегі сан есімдер. Алматы, 1957.

2. Шаһарман Г.П. Қазақ тіліндегі сан есім сөздерден жасалған туындылардың мағыналық ерекшеліктері. Ф.ғ.к.дис. автореф. А., 1998.

СОӨЖ мазмұны:

1. Сан есімнің жіктелуі, олардың ерекшеліктері. Мысалдармен дәлелдеу.

СӨЖ мазмұны:

1. Құрамында сан есім бар тұрақты сөз тіркестерінің мағынасы мен қолданылуы.

2. «Киелі сандар» туралы не білесіз?

7-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 7

Тақырыбы: Есімдік. Есімдіктің мағыналық топтары

Дәріс мазмұны:

1. Есімдіктер туралы жалпы сипаттама.

2. Есімдіктердің түрлері.

Негізгі әдебиеттер:

1. Ибатов А. Қазақ тіліндегі есімдіктер. Алматы, 1961.

2. Абдукамалова Э. Жіктеу есімдіктерінің септелу тарихы. Ф.ғ.к.дис. автореф. Алматы, 2003.

Қосымша әдебиеттер:

1. Жүнісова М. Есімдіктердің дербес сөйлемдерді байланыстыру қызметі // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 5, 2003, 86-90-б.б.

2. Мейірманова Г. Жіктеу есімдігінің синтаксистік қызметі // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 1, 2004, 88-90-б.б.

3. Мейірманова Г. Өздік есімдігінің сөйлем мүшелері қызметінде жұмсалуы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 7, 2004, 62-66-б.б.

4. Сағатова Г. Жіктеу есімдігі мен сілтеу есімдігінің зерттелу тарихынан // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 8, 2004, 86-90-б.б.

Семинар № 7

Тақырыбы: Есімдік. Есімдіктің мағыналық топтары

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Есімдік сөз табы туралы.

2. Есімдіктің түрлері.

Әдебиеттер:

1. Ибатов А. Қазақ тіліндегі есімдіктер. Алматы, 1961.

2. Сағатова Г. Жіктеу есімдігі мен сілтеу есімдігінің зерттелу тарихынан // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 8, 2004, 86-90-б.б.

3. Сарбалаев Ж. Қазіргі қазақ тіліндегі проминалданған еесімдіктер // Қазақ тілі мен әдебиеті, №5, 66-70-б.б.

СОӨЖ мазмұны:

1. Есімдіктердің емлесі. Анықтағыш, орфографмялық сөздікпен жұмыс.

2. Есімдік қатынасқан 3 мақал-мәтелді жинақтап, синтаксистік талдау жасаңыз.

СӨЖ мазмұны:

1. С.Мұқановтың «Ботагөз» романындағы есімдіктердің қолданысына, мағыналық топтарына, түрленуіне талдау.

8-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 8

Тақырыбы: Етістік. Негізгі және көмекші етістіктер. Аналитикалық форманттар

Дәріс мазмұны:

1. Етістік түбірінің грамматикалық ерекшеліктері.

2. Етістік категориялары.

3. Негізгі және көмекші етістік.

4. Аналитикалық форманттар.

Негізгі әдебиеттер:

1. Қарымбаева К.М. Қазақ тіліндегі күрделенген аналитикалық форманттардың мағынасы мен қолданысы. Ф.ғ.к.дис. автореф. А., 2003.

2. Алтаева А.К. Көмекші етістіктердің көпмағыналық қызметке ие болу процестері. Ф.ғ.к.дис. автореф. Алматы, 2003.

3. Омарова А.Қ. Профессор Қ.Қ.Жұбановтың етістіктер туралы ғылыми еңбегі, оның ғылымның кейінгі дамуына ықпалы. Ф.ғ.к.дис. автореф. Алматы, 1999.

4. Маманов Ы. Қазіргі қазақ тілі. Етістік. А., 1966.

5. Оралбаева Н. Қазіргі қазақ тіліндегі етістіктердің аналитикалық форманттары. А., 1975.

6. Хасенова А. Етістіктің лексика-грамматикалық сипаты. А., 1971.

Қосымша әдебиеттер:

1. Алтаева А. Көмекші етістіктердің грамматикалану процесі // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 8, 2002, 51-52-б.б.

2. Байғонысова Ф. Етістіктің зерттелу сипаты // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 3, 2006, 101-105-б.б.

3. Зиядаұлы Б. Қазіргі қазақ тіліндегі қосарлы етістіктер лексикалануы және қолданылу ерекшеліктері. Филол. ғылымд. канд. дисс. авторефераты. Алматы, 1995.

4. Қарынбаева Г. Күрделенген аналитикалық форманттардың мағыналық сипаты // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 9, 2002, 43-45-б.б.

5. Қарынбаева Г. Күрделенген аналитикалық форманттар құрамында белсенді қызмет атқаратын форманттар // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 11, 2002, 69-72-б.б.

Семинар № 8

Тақырыбы: Етістік. Негізгі және көмекші етістіктер. Аналитикалық форманттар

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Етістік туралы түсінік.

2. Негізгі және көмекші етістіктер.

3. Аналитикалық форманттар туралы.

Әдебиеттер:

1. Алтаева А. Көмекші етістіктердің зерттелуі // Қазақ тілі мен әдебиеті, №12, 2005, 103-105-б.б.

2. Жақсыбаева Ж. Етістіктің біріккен түрі // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 3, 2006, 111-114-б.б.

3. Қарымбаева К.М. Қазақ тіліндегі күрделенген аналитикалық форманттардың мағынасы мен қолданысы. Ф.ғ.к.дис. автореф. А., 2003.

4. Қасымова Б. Қазіргі қазақ тіліндегі күрделі етістіктер. Алматы, 1996.

5. Оралбаева Н. Қазіргі қазақ тіліндегі етістіктердің аналитикалық форманттары. А., 1975.

6. Саденова А.Е. «Де» етістігінің синтаксистік тұлғаларды қалыптастыруға қатысуы. Филол. ғылымд. канд. дисс. авторефераты. Алматы, 2002.

СОӨЖ мазмұны:

1. Қалып етістіктер. Етістіктің есімдерден айырмашылығы. Сұрақтар қою.

СӨЖ мазмұны:

1. Қазақ тіліндегі аналитикалық форманттардың зерттелу жайы – реферат әзірлеу.

9-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 9

Тақырыбы: Салттылық және сабақтылық категориясы. Етіс түрлері

Дәріс мазмұны:

1. Етістіктің салттылық-сабақтылық мәні.

2. Етіс қосымшаларының салт және сабақты етістікпен байланысы.

3. Етіс – етістіктің ерекше категориясы.

4. Етіс түрлері.

Негізгі әдебиеттер:

1. Қалыбаева А. Қазақ тіліндегі етіс категориясы. Алматы, 1957.

2. Маманов Ы. Қазіргі қазақ тілі. Етістік. Алматы, 1966.

3. Оралбаева Н. Қазақ тіліндегі етістіктің категориялары. Алматы, 1980.

4. Хасенова А. Етістіктің лексика-грамматикалық сипаты. Алматы, 1971.

5. Хасенова А. Қазақ тіліндегі туынды түбір етістіктер. Алматы, 1959.

Қосымша әдебиеттер:

1. Танабаев Ғ.Ө. Қазіргі қазақ тіліндегі субъектив мәнді етістіктердің семантикалық құрылымы. Филол. ғылымд. канд. дисс. авторефераты. Алматы, 2005.

Семинар № 9

Тақырыбы: Салттылық және сабақтылық категориясы. Етіс түрлері

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Салттылық-сабақтылық категория.

2. Етіс категориясы және оның түрлері.

3. Етіс категориясының салт және сабақты етістіктермен байәланысы.

Әдебиеттер:

1. Әбдіғалиева Т. Қазіргі қазақ тіліндегі болымдылық-болымсыздықтың мағынасы мен қызметі. Алматы, 1996

2. Қазақ грамматикасы. Астана, 2002.

1. Төлегенқызы Қ. Қимылдың басталу сатысы // Қаз. т. м. әд., № 1, 2000, 35-36.

2. Оралбай Н. Қазіргі қазақ тілінің морфологиясы. Алматы, 2007.

3. Мұхамади Қ. Қазіргі қазақ тіліндегі етістіктің тездік тәсілі. А., 2004.

СОӨЖ мазмұны:

1. Көркем шығармалардан етіс жұрнақтарының қабаттаса қолданылу ерекшелігіне 15 мысал жазып келу.

СӨЖ мазмұны:

1. Қазақ тіл білімінде етіс категориясының зерттелу жайы – реферат әзірлеу.

10-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 10

Тақырыбы: Етістіктің болымды-болымсыз категориясы. Қимылдың өту сипаты

Дәріс мазмұны:

1. Болымды етістік.

2. Болымсыздық категориясы.

3. Амалдың өту сипаты.

Негізгі әдебиеттер:

1. Абдыгалиева Т. Қазіргі қазақ тіліндегі болымдылық-болымсыздық категория. Филол.ғыл.док.дисс. авторефераты. Алматы, 1998.

2. Маманов Ы. Қазіргі қазақ тілі. Етістік. Алматы, 1966.

3. Оралбаева Н. Қазақ тіліндегі етістіктің категориялары. А., 1980.

4. Хасенова А. Етістіктің лексика-грамматикалық сипаты. А., 1971.

Қосымша әдебиеттер:

1. Жолшаева М. Қимылдың басталу фразасын білдіретін аналитикалық форманттар // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 5, 2007, 56-64-б.б.

2. Қапесова Т. Сөйлеу етістіктерінің семантика-грамматикалық ерекшеліктері // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 7, 2002, 60-63-б.б.

3. Мұхамади Қ.Т. Қазіргі қазақ тіліндегі қимылдың тездік тәсілінің мағыналық құрамы мен берілу жолдары. Филол. ғылымд. канд. дисс. авторефераты. Алматы, 1997.

Семинар № 10

Тақырыбы: Етістіктің болымды-болымсыз категориясы. Қимылдың өту сипаты

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Болымды және болымсыз етістіктер.

2. Қимылдың өту сипаты категориясы.

Әдебиеттер:

1. Әбдіғалиева Т. Қазіргі қазақ тіліндегі болымдылық-болымсыздықтың мағынасы мен қызметі. Алматы, 1996

2. Қазақ грамматикасы. Астана, 2002.

3. Төлегенқызы Қ. Қимылдың басталу сатысы // Қаз. т. м. әд., № 1, 2000, 35-36.

4. Оралбай Н. Қазіргі қазақ тілінің морфологиясы. Алматы, 2007.

5. Мұхамади Қ. Қазіргі қазақ тіліндегі етістіктің тездік тәсілі. А., 2004.

СОӨЖ мазмұны:

1. С.Мұқановтың «Ботагөз» романындағы болымды-болымсыз етістіктер қолданысына, мағыналық топтарына, түрленуіне талдау.

СӨЖ мазмұны:

1. Қимылдың өту сипаты категориясы – реферат.

11-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 11

Тақырыбы: Есімше, көсемше

Дәріс мазмұны:

1. Есімше.

2. Көсемше.

Негізгі әдебиеттер:

1. Ерғалиев Т. Қазақ тіліндегі есімше категориясы. Алматы, 1958.

2. Жұмағұлова Ө. Қазақ тіліндегі көсемшенің мағынасы мен қызметінің дамуы. Көкшетау, 2002

3. Өмірбекова Р.Қ. Қазіргі қазақ тіліндегі есімшелі оралымдар. Филол. ғылымд. канд. дисс. авторефераты. Алматы, 1997.

4. Қапалбеков Б.С. Көсемше бағыныңқылардың дамып қалыптасуы мен мағыналық түрлері. Филол. ғыл. канд. дисс. автореф. Алматы, 2000.

Қосымша әдебиеттер:

1. Жетпісбаева Ә. Көсемше тұлғалы етістікті сөз тіркестері // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 5, 2007, 72-78-б.б.

2. Ізімғалиева Н. Көсемшенің қызметтік дамуы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 4, 2003, 92-98-б.б.

Семинар № 11

Тақырыбы: Есімше, көсемше

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Есімше туралы түсінік

2. Көсемше, оған тән белгілер.

Әдебиеттер:

1. Ерғалиев Т. Қазақ тіліндегі есімше категориясы. А., 1958.

2. Ізімғалиева Н. Көсемшенің қызметтік дамуы // Қазақ тілі мен әдеб., № 4, 2003, 92-98-б.б.

СОӨЖ мазмұны:

1. Абайдың бір қара сөзін ала отырып, ішінен етістіктің түрлерін тауып анықтаңыздар, сипаттама беріңіздер. Есімше мен көсемшенің айырым белгілерін көрсетіңіздер.

СӨЖ мазмұны:

1. Есімше, көсемшелердің сөйлемдегі қызметі.

12-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 12

Тақырыбы: Рай категориясы

Дәріс мазмұны:

1. Ашық рай.

2. Бұйрық рай.

3. Шартты рай.

4. Қалау рай.

Негізгі әдебиеттер:

1. Құлманов С. Қазақ тіліндегі мүмкіндік модальділігінің функционалды-семантикалық өрісі. Канд.дисс.автореф. А., 2004.

2. Дүйсембекова Л. Қазіргі қазақ тіліндегі бұйрық райдың парадигмасы мен мағыналық құрамы. Канд.дисс. автореф. А., 1998.

3. Мамаділов Қ.А. Қазіргі қазақ тіліндегі етістіктің модальдық құрылымдары. Канд.дисс. авторефераты. А., 1996.

Қосымша әдебиеттер:

1. Елшібаева Ә. Шарт мәнін беруші тәсілдердің қолданыс ерекшелігі // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 11, 2005, 71-77.

Семинар № 12

Тақырыбы: Рай категориясы

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Рай категориясы туралы түсінік

2. Райдың түрлері.

Әдебиеттер:

1. Қазақ грамматикасы. Астана, 2002.

2. Ысқақов А. Қазіргі қазақ тілі /Морфология. А., 1991.

3. Елшібаева Ә. Шарт мәнін беруші тәсілдердің қолданыс ерекшелігі // Қаз. т. м. әдеб., №11, 2005,71-77-б.

СОӨЖ мазмұны:

1. Ғ.Мүсіреповтің „Ұлпан” повесінен етістіктерді (50) сұрыптап алып, морфологиялық талдау жасау.

СӨЖ мазмұны:

1. Шартты райдың мағынасы.

13-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 13

Тақырыбы: Шақ категориясы. Етістіктің жақ категориясы

Дәріс мазмұны:

1. Шақ категориясы, оның түрлері.

2. Жақ категориясы туралы түсінік.

Негізгі әдебиеттер:

1. Қордабаев Т. Қазіргі қазақ тіліндегі етістіктің шақ категориясы. А., 1953.

2. Оралбаева Н. Етістіктің жіктелуі // Қазақстан мектебі, 1963, №2.

3. Оралбаева Н. Қазақ тіліндегі етістіктің категориялары. А., 1980.

Қосымша әдебиеттер:

1. Омарова А. Осы шақтың Қ.Жұбановқа дейінгі грамматикалардағы көрінісі // Проф. Н.Оралбаева және қазақ тілі білімінің мәселелері. – А., 1998.

Семинар № 13

Тақырыбы: Шақ категориясы. Етістіктің жақ категориясы

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Шақ категориясы туралы түсінік.

2. Етістіктің жақ категориясы.

Әдебиеттер:

1. Қордабаев Т. Қазіргі қазақ тіліндегі етістіктің шақ категориясы. А., 1953

2. Оралбаева Н. Қазақ тіліндегі етістіктің категориялары. А., 1980.

СОӨЖ мазмұны:

1. 3 мақал-мәтелді жинақтап, синтаксистік талдау жасау арқылы шақ, жақ категорияларына сипаттама беру.

СӨЖ мазмұны:

1. Жіктік жалғауы және жақ категориясы.

14-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 14

Тақырыбы: Үстеу

Дәріс мазмұны:

1. Үстеудің лексика-семантикалық сипаты.

2. Үстеудің құрамдық түрлері.

3. Үстеудің семантикалық топтары.

Негізгі әдебиеттер:

1. Искаков А. Наречие в казахском языке. Алма-Ата, 1960.

2. Төлеуов Ә. Сөз таптары. Алматы: Ғылым, 1982.

3. Ысқақов А. Қазіргі қазақ тілі. Алматы, 1991.

Қосымша әдебиеттер:

1. Таңсықбаева Б. Туынды үстеулердің жасалуына уәждеме болған сөз таптары // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 11, 2005, 58-62-б.б.

2. Таңсықбаева Б. Қазіргі қазақ тіліндегі үстеудің сөзжасам жүйесі. Ф.ғ.к. ... дис. авторефераты. А., 2006.

Семинар № 14

Тақырыбы: Үстеу

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Үстеу сөз табына тән белгілер.

2. Үстеудің мағыналық түрлері.

Әдебиеттер:

1. Искаков А. Наречие в казахском языке. А., 1960.

2. Таңсықбаева Б. Қазіргі қазақ тіліндегі үстеудің сөзжасам жүйесі. Ф.ғ.к.д.а. 2006.

3. Таңсықбаева Б. Туынды үстеулердің жасалуына уәждеме болған сөз таптары // Қ.т.м.әд., № 11, 2005, 58-62-б.б.

СОӨЖ мазмұны:

1. Үстеуді сөздіктен жинақтап мағыналық топтарына байланысты картотека жасау.

СӨЖ мазмұны:

1. Үстеудің зерттелу тарихынан. Адвербиалдану және көнелеу тәсілдерінің қазақ тіліндегі үстеулердегі көрінісі.

15-апта

Кредиттік сағат саны – 3

Дәріс № 15

Тақырыбы: Еліктеу сөздер. Шылау. Одағай

Дәріс мазмұны:

1. Еліктеуіш сөздердің жалпы сипаты.

2. Шылау, оның түрлері

3. Одағай туралы түсінік.

Негізгі әдебиеттер:

1. Шақаман Ы. Қазіргі қазақ тіліндегі демеулік шылаулардың қолданыстағы мағыналары. Филол. ғылымд. канд. дисс. авторефераты. Алматы, 1997.

Қосымша әдебиеттер:

1. Исанова А. Септеулік және демеулік шылаулардың синоним болуы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 4, 2006, 97-102-б.б.

2. Исанова А. Жалғаулық шылаулардың синоним болуы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 10, 2005, 39-44-б.б.

3. Нұғманқызы Қ. Еліктеуіш етістіктердің адамның қимыл-әрекетіне қатыстылығы // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 4, 2001, 20-22-б.б.

4. Шақаманова Ы. Демеулік шылаулардың белгілері мен ерекшеліктері // Қазақ тілі мен әдебиеті, № 12, 2000, 61-63-б.б.

Семинар № 15

Тақырыбы: Еліктеу сөздер. Шылау. Одағай

Семинар сабақтың мазмұны:

1. Еліктеу сөздер табиғаты.

2. Шылау және оның түрлері.

3. Одағай туралы түсінік.

Әдебиеттер:

1. Сарыбаев Ш. Еліктеуіш сөздер. Алматы, 1982

2. Исенғалиева В.А. Служебные имена и послелоги в казахском языке. Алматы, 1966.

3. Шақаман Ы.Б. Қазіргі қазақ тіліндегі демеулік шылаулардың қолданыстағы мағыналары. Ф.ғ.к.дис.автореф. А. 1997.

4. Исанова А. Жалғаулық шылаулардың синоним болуы // Қ.т. м. әд., № 10, 2005, 39-44-б.б.

5. Исанова А. Септеулік және демеулік шылаулардың синоним болуы // Қазақ тілі мен әдеб., № 4, 2006, 97-102-б

СОӨЖ мазмұны:

1. Еліктеу сөздердің басқа сөз таптарымен тіркесу қабілеті. Мысал келтіріңіз.

2. Шылауларды омоним қосымшалармен салыстырып, айырмасын түсіндіріңіз

СӨЖ мазмұны:

1. Синтетикалық тәсілмен жасалған еліктеу сөздерді сөздіктерден жинақтап, классификация жасау.

2. Шылаулар емлесі туралы конспект жасау.