3. Студенттердің жұмыстарын ұйымдастыру

Студенттердің өзіндік жұмыстарын оқытудың білімдік, тәрбиелік және дамушы мақсаттарына қол жеткізуді қамтамасыз етуге арналады. СӨЖ және оны қадағалау мен дұрыс ұйымдастыру студенттерді табысты оқытудың ең маңызды шарттарының бірі болып табылады.

СӨЖ ұйымдастыру бірінші кезекте оның мағынасының анықтамасын талап етеді. Бұл жағдайда ескеріледі:

• курс мазмұнының тұтастығы мен жүйелілігі;

• оқу үрдісінің барлық құрамы мен түрлерінің бірлігі және әр пән бойынша студент дайындығын қамтамасыз етудегі олардың өзара байланысы;

• дағды мен икемділік арқылы бөлінген материалды меңгерудің соңғы нәтижесін нақты анықтау қажеттілігі.

4. Студенттердің өзіндік жұмыстарын ұйымдастыру формалары

- Оқыту тәжірибесінде студенттердің өзіндік жұмыстарын ұйымдастырудың төмендегі формалары пайдаланылады:

- мәселелік сұрақтар бойынша реферат, курстық және дипломдық жұмыстарға дайындығы;

- арнайы және басқа оқу әдебиеттерді реферат жазу және аннотациялау;

- кәсіби-бағдарланған іскерлік ойындар сценариін құрастыру;

- аннотацияны құрастыру;

- жұмыс бағдарламасына сәйкес үй тапсырмаларын орындау;

- студенттердің ғылыми конференциясына қатысу.

5. Студенттердің өзіндік жұмыстарын бақылау

СӨЖ бақылау ақпараттық және басқару қызметін атқарады. СӨЖ қамтамасыз ету, өткізу және бақылаудың басты венасы ретінде кафедра:

- өзінің мәжілісінде СӨЖ көлемі мен нақты мазмұнын аықтайды және бекітеді;

- осы пән бойынша рейтингпен келісе отырып, оның бақылауының формаларын бекітеді;

- студенттерге СӨЖ бойынша тапсырмасын жеткізу және сол бойынша есеп қабылдау;

- өзіндік жұмыс беру және өзіндік жұмысты бақылау кестесін бекіту;

- СӨЖ қорытындысы бойынша оқытушылар есептерін талқылау және бекіту;

- айқындалған тапсырмалардың көп еңбек сіңіргенін тексереді, СӨЖ орындау мерзімі мен жүйелілігін бекітеді.

- СӨЖ жұмсалатын уақыттың оптималды шығындары мақсатындағы оқу үрдісіне сәйкес кесте құрастырады.

СӨЖ сапасына бөлінген пәндер материалы арнайы тапсырмалар арқылы тікелей, не модуль бойынша бақылау тапсырмаларына енгізіліп бақыланады.

СӨЖ бақылауда жазбаша, ауызша бақылау формалары пайдаланылуы мүмкін.

Бақылау формалары соңғы нәтижеге қол жеткізуге бағытталған. Ауызша формада бақылаудың төмендегі түрлері пайдаланылады:

- конференциялар, баспасөз-конференциялар

- кәсіби-бағдарланған іскерлік ойындар

- КТК

- қызығушылық туғызған адамдармен кездесу

- коллоквиумдар;

- ғылыми хабарламалар;

- жеке әңгімелесу.

Жазбаша формадағы жеке тапсырмалардың түрлері:

- әдебиеттерге шолу және талдау;

- бөлек материалдардың аннотациясы;

- рефераттар;

- есептер;

- сөз жұмбақтар;

- ғылыми мақалалар;

- мәселелік кәсіби-бағдарланған міндеттер.

Бақылаудың жазбаша түрлері СӨЖ нәтижесіне жеке ықпал етіп, жеке жауапкершілік танытады. СӨЖ бақылау нәтижелері пән бойынша жалпы рейтингке кіреді.

Студенттердің кәсіби дайындығын іске асыру бағыттарының бірі оқу және ғылыми жұмыстардың органикалық үйлесімділігінің негізінде танымдық қызмет белсенділігі, зерттеуге жақын белсенді шығармашылық жұмысқа барлық студенттерді тарту болып табылады.

6.Студенттердің өзіндік жұмыс түрлерінің кейбіреулеріне қысқаша сипаттама келтірейік.

Баспа көздерімен оқу жұмысын атқарудың бірнеше жолы бар:

Кітаппен жұмыс - өзіндік жұмысының ең таралған түрі: реферат жасау, аннотация құрастыру, конспект жасау, ғылыми-әдістемелік әдебиетке шолу жасау, дәйексөздерді теру, мәтінін оқу.

Кітаппен (оқулықпен) жұмыс – кітап оқу сөздік əдісінің аса маңызды түрлерінің бірі. Бұл əдістің тиімділігі –оқушы өзіне қолайлы жағдайда, өз түсініміне орай оқу материалын қалауынша қайталап игеруге мүмкіндік алады.

- конспектілеу - оқылған ақпараттың қысқаша жазбасы не баяны. Конспектілеу түрлері- түгелдей көшіру, іріктеумен таңдап жазу, толық не қысқа конспект түзу. Оқушы конспектіні үшінші тұлғаның атынан емес, өз атынан жасағаны жөн, осы жағдайда оның дербес ойлау қабілеті дамиды;

- тезистер тізу - негізгі идеяларды белгілі бірізділікпен қысқаша баяндау;

- мəтін жоспарын жасау - мəтінді бөлімдерге келтіріп, əрқайсысына атама беру; жоспар жай не күрделі болуы мүмкін;

- сілтемелер беру (цитирование)- мəтіннен өзгертілместен бөліп алынған көшірме. Сілтемеге байланысты қойылатын талаптар: əдептілік болуы, мағынаның өзгеріске түспеуі, сілтеме алынған еңбектің авторын, атамасын, баспа орыны мен атын, жария жылын, бетін дəл келтіру;

- түсініктеме беру (аннотация)- оқылғанның мəнді тараптарын жойып алмастан, қысқа, ықшам баяндау (ауызша не жазба);

- пікір беру - оқылған жөнінде өз ойын білдіруге арналған қысқаша ауызша не жазба баян.

- анықтама (справка) түзу –ізденіс нəтижесінде жинақталған ақпарат бойынша мəлімет. Анықтамалар түрі - өмірнамалық дерек, сандық- статистикалық, жағрапиялық, терминологиялық жəне т.б.

- формальды –қисынды модель жасау - оқылғанды сөз-сүлбе (схема) күйінде жеткізу;

- тақырыптық тезаурус құрастыру - тақырып, бөлім не түгелдей пəн бойынша тірек ұғымдардың реттелген жиынтық тізімін жасау;

- реферат құрастыру – тақырып бойынша бірнеше ақпарат көздеріне шолу беріп, олардың мазмұны мен формасына өз бағасын беру;

Реферат- нақты тақырып бойынша бір немесе бірнеше кітаптарды рефераттау нәтижесі, яғни осы кітаптардың негізгі мазмұнына қысқаша шолу, олардың референциялы мазмұнын беру.

Реферат жазу- реферат жазылатын дерек мазмұнына кіруге құралған күрделі шығармашылық үрдісті, ақпаратты өңдеудің тиімді жолының бірі. Мәтінді рефераттау мазмұны мәтіннің жалпы мазмұнын ықшамдауға әкеледі.

Реферат жазу биік бақылаушы әлеуеті бар жұмыс ретінде қарастырылады. Реферат жазу технологиясын игеру- бұл кемелденген оқу дағдысының қалыптасу көрсеткіші.

Алынған өнім – реферат- тұтастық, байланыстық, үздіксіздік- белгілеріне ие болатын мәтін болып табылады, бірақ сол уақытта- оригинал- мәтіннің бастапқы ұсыныстан құрастырылған екіншілік өнім болып табылады.

Студенттерді реферат жазуға үйрету төмендегі оқу дағдыларының дамуына ықпал етеді:

- маңызды ақпаратты сұрыптау, оны қысқарту және конспектілік формада жазу;

- кереғар көзқарастарда бағытталу, өз пікірін айту;

- ғылыми стиль дағдысына ие бола тоырып, мәтіннен ақпарат жинау;

- сәйкес шешімдер жасай отырып, мәтін мағынасын жинақтау;

- библиографиялық мәліметтерді ресімдеу, оқылған мәтіннің мағынасын сыни сараптау және бағалай алу;

- талқыланған мәселе маңыздылығын құрайтын дәлелдер, қорытындылар, теориялық ережелерді іріктеу, артық ақпараттарды жүйелеп жою;

- автордың негізгі ойын дәл беру;

- мақсат қоя білу дағдысын, яғни осы материалдан мәселені көре білу дағдысын дамыту (оның саналы игерілуі мүмкін емес);

- мазмұннан негізгіні көре білуді дамыту, білім алушылардан ойлаудың логикалық тәсілдерін өңдеуді талап ететін олардың арасындағы байланысты табу және негізгі түсінікті тарату;

- алға қойылған мақсаттарға жауап беретін шешімдер жасау және қорытындылар келтіру дағдысын дамыту.

Аннотация –құжаттың (басылымның) оның бөлігінің мәнді, елеулі мағынасын жоғалтпай мазмұнды қысқа баяндау.

Баяндама – студенттер әдебиеттермен белсенді жұмыс істеп, шешендік өнерді үйренгедіктен, баяндама жоғары теориялық деңгейді талап етеді.

Рецензиялау – оқу материалы туралы өз ойын қысқа жазу.

Шығармашылық тапсырмалар – а) есептер шығару; ә) проблемалық сұрақтарға жауап іздеу түрінде болады. Мұндай тапсырмалар студенттерге меңгерген білім, білік, дағдыны қолдану негізінде жаңа білім алуға мүмкіндік береді.

Ребус, сөзжұмбақтарға дайындық студенттердің қызығушылығын арттырады.Жұмыстың бұл түрінде студенттер өз білімдерін қосымша мәліметпен толықтырып қана қоймай, сонымен қатар арнайы терминология саласында өз танымдарын жетілдіреді Дамытушылық мақсат ойлау нысанына, ішкі дүниетаныма, көзқарасына бағыттылып, белсенділік көрсетеді. Тәрбиелік сипат өнертабыс, эстетикалық нақтылық арқылы көрініс табады.