- •1.Саяси және құқытық iлiмдер тарихы пәнi.
- •2. Саяси және құқықтық iлiмдер тарихының әдiстерi.
- •3.Теориялық саяси және құқықтық сана және оның құрлымы.
- •4. Саяси және құқықтық iлiмдер тарихының кезеңге бөлiнуi.
- •1. Ежелгi Үндiстандағы саяси-құқытық ойлар
- •2.Ежелгi Қытайдағы саяси және құқықтық ойлар
- •3.Ежелгi Грециядағы саяси және құқықтық iлiмдер
- •4.Ежелгi Римдегi саяси және құқықтық iлiмдер.
- •1.Шығыс Араб, Орта Азия және Закавказье елдерiндегi саяси және
- •2.Орта ғасырдағы Батыс Европаның саяси және құқытық ойларының
- •3. Фома Аквинский,Марсилий Падуанскийдiң саяси және
- •4. Николо Макивавелий, Жан Боденнiң, Томас Морр,
- •1. Хүii ғ. Голландиядағы саяси және құқықтық iлiм
- •2.Гуго Гроцийдiң, Барух Спинозаның мемлекет туiралы
- •Iлiмдерi
- •3.Томас Гоббстың саяси және құқытық iлiмi “Левиафан”
- •4.Англиядағы хүiii ғ. Саяси және құқытық ойлар
- •1. Франциядағы хүiii ғ. Саясип және құқытық идеологиясының
- •2.Ағартушылық саяси және құқықтық көзқарастары
- •3.Ш.Монтескиенiң, ж..Ж.Руссо саяси және құқытық iлiмдерi
- •4. Утопиялық коммунизмнiң саяси идологиясы
- •Iлiмдер
- •1. Саяси және құқытық ойлардың негiзгi бағыттардың
- •2.“Федералистердiң” саяси және құқықтық
- •4.Конституциализмнiң және федерализмнiң идеялары
- •5. Радикалды демократтардың саяси және құқықтық
- •1.Имануил Канттың құқық және мемлекет туралы iлiмi
- •2.Мәңгi дүние жобасы “Мәңгi дүниеге”
- •3. Гегельдiң құық пен мемлекет туралы iлiмi
- •4.Құқықтың тарихи мектебi г.Гуго, ф.К.Савиньи, г.Пухта
- •1.Хiх ғ. 2-шi жартысындағы саяси және құқықтық
- •2. Батыс Еворпадағы марксизмнiң саяси және
- •3. Пьер Жозеф Прудонның мемлекет және құқыққа
- •4.Позитивизмнiң негiзiн салушылардың саяси және
- •2.Хiх ғ. 2-шi жартысындағы хх ғ. Басындағы Ресейдегi
- •3.Қазақ ағартушылардың саяси және құқықтық идеялары,
- •1. Бұқар - жыраудың саяси және құқықтық идеялары
- •4.Хх ғ. 1-шi ширегiнде Қазақстандағы саяси және
- •1.Хх ғ. Саяси және құқықтық ойлардың ерекше белгiлерi
- •2.Л.Дюгидiң, г.Кельзеннiң, н.Ориуннiң құқық , солидаризм
- •3. Қытайдағы ұлт-азаттық қозғалысының саяси және
- •4.Үндiстандағы ұлттық қозғалыстың саяси және құқытық
4.Үндiстандағы ұлттық қозғалыстың саяси және құқытық
идеялары. Махатма Ганди.
1869 жылы 2-қазанда Гуджарат үнді шататында Мохандас Карамчанд Ганди, ал кейіннен қазіргі заманның оқымыстылары Махатма (Ұлы жан) дүниеге келді. Қазіргі заманның Үнді халықтары өз халқының әкесі деп атады. Ал шын мәнінде алып қарасақ М.Ганди тек өз халықана ғана бостандық әперген жеке тұлға емес , ол сонымен қатар бүкіләлемдік атағы шыққан тұлға болып табылады. Ол өзінің қажырлы еңбегінің нәтижесінде халлыққа саяси бостандық пен саяси құқықтық ілімдерін тарату мен іс жүзінде жүзеге асыруды ұйымдастырған саяси-мемлекеттік қайраткер, революционер, қарапайым халықтар көсемі деуге болады. М.Гандидің мемлекеттік билікті ұйымдастыру жолында зұлымдық болмау керек деген. Осы зұлымдық жөнінде мына бір сөзі бар: «Ненасилие-это идеальное состояние. Это цель, к которой все человечество естественно, хотя и неосознанно движется» деген (Махатма Ганди). М.Ганди мемлекет мәселесі жөнінде былай джеген: «Мемлекет дегеніміз-ол, міндетті түрде, адам қоғамына келеді, оның пайда болу негізі материалдық қажеттің ұлғайуынан және зұлымдық жасау арқылы ұйымдастыру әрекетін айтады» деген.
Гандидің негізгі қағидасы-ол, зорлықсыз (ахимсасыз) смаяси жәнге әлеуметтік тұрғыда жаппай наразылық жасауды қажет етті. Осы қағиданың нәтижесінде әлемдік атаға «Гандизм» депе аталуы осында. М.Ганди өзінің баянада сөзінде діни-философиялық қағидасында қаолданды. Үндістанның тек саяси тәуелсіздікке ған ие болу емес сонымен қатар толық егшемендік пен жалпыға бірдей ахуалдың жақсартуын көздеді.
1947 ж. Британдық Үндістанды Үндістан Одағына және Пәкістанды діни-қауымдық қағидасына қарай бөлуіне Ганди қарсы наразылық баяндама жасады. Өзінің өміріне қауіп төнсе де, үндістер мен мұсылмандар арасында болған қанды шайқастардың жерінде болып, өз көзімен көріп, халықтарды татулық пен достыққа және бейбіт түрде келшісім жасауға шақырды. 1948 жылы 30 қаңтарда үндістердің «Хинду махасабха» террролық әрекетінің нәтижесінде М.Ганди қастандықпен өлтірілді. Ганди өзінің саяси және әлеуметтік көзқарасында «Касталық» деңгеді жою туралы шешімді қабылдамақ болды. Бұл шешімге қарсы Бхимрао Рамджи Амбедкара қарсы болды. Бұл тұлға « Қолсұғушылыққа жатпайтын ксасталар федарацияның» белсендісі болды. Гандитдің айтуынша: «Демократия дегеніміз-ол, ешқандай зорлықтың болмауы және халықтардың құқығына ешқандай шектеулер болмау керек » деген.
Гандидің бүкіләлемдік теңдік жөнінде мынаны айтқан: «Әлемде бір құдай болса- онда барлық халықтар да өз-ара тепе-теңдік құқықта, бостандықта болуы керек» деген. Сол себептен бүкіләлемдік қоғамдық ұйымды құрастыру керек деген. Өйткені жер бетіндегі бүкіл халық атаулылар өз-ара тепе-теңдік пен татуылықпен өмір сүрулері керек деген. Бүкіләлемдік қоғамдық ұйымдарда әрбір мүшелер өзара тепе-теңдік принциптерін сақтауға міндетті деген. Ауылдық елді мекендерді орталық биліктен бөлу керек деген. Зорлықсыз және Орталықтандыру іс- әрекеттері бірігуі мүмкін емес деген. Онгың себебі, мемлекеттегі билік барлық аймақтарды орталықтандыру үшін зорлдық жасауға, мәжбүрлік етуге, яғни әскери, полиция, жандармерия күштерін қолданады. Бұл дегеніміз тікелей зорлық-зомбылық болып табылады деген.