3. Оқыту тапсырмалары:

Студент білу керек:

• Жүректің құрылысын, топографиясын.

• Жүректің қанмен қамтамасыз етілуін және иннервациясын.

• Жүрек қабының құрылысы.

• Қолқаның бөліктері

• Қолқа доғасының тармақтарын: (иық-бас сабауы, сол жалпы ұйқы және сол бұғанаасты артериясы. Қанмен қамтамасыз етілуі аймақтарын.

• Қолқаның көкірек бөлігінің тармақтарын, қанмен қамтамасыз етілуі аймақтарын және анастомоздарын.

• Жоғарғы қуысты венаның топографиясын, құйылыстарын және қалыптасуын.

Көрсету керек:

• Жүректің негізін,ұшын,жиектерін және беттерін.

• Жүректің камераларын.

• Жүрек қақпаларының құрылысын.

• Жүрек қабырғаларының қабаттарын(эндокард,миокард,эпикард)

• жүрекқап қуысы,фиброзды және серозды жүрекқап.

• Қолқаны,өкпелік сабауын,өкпелік веналарын, жоғарғы және төмеңгі қуыс веналарын.

• Тәждік қойнау және оған кіретін веналарын.

• Тәждік артерияларын.

• Иық-бас сабауы, сол жалпы ұйқы және сол бұғанаасты артериясын.

• Кеуделік қолқа және оның тармақтарын.

• Жұпсыз және жартылай жұпсыз веналарын.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Жүректің сыртқы құрылысы

2. Жүрек камераларының құрылысы

3. Жүректің топографиясы, қызметі.

4. Қолқа доғасының тармақтары, топографиясы, қанмен жабдықтау аймақтары

5. Қолқаның көкірек бөлігі (висцералды және париеталды тармақтары)

6. Қолқаның көкірек бөлігі тармақтарының арсындағы анастомоздар

7. Жоғарғы қуысты венаның құйылыстары және қалыптасуы.

8. Жоғарғы қуысты венаның көкірек қуысына проекциясы, топографиясы.

9. Жұпсыз, жартылай жұпсыз веналарының: қалыптасуы, топографиясы.

5. Оқыту және сабақ жүргізу әдістері: тәжірибелік сабақ

6. Әдебиет

Негізгі:

Қазақ тілінде:

1. Ракышев А.Р. Адам анатомиясы 1,11 том 2004

2. Ракышев А.Р. Адам анатомиясынын атласы, 1, II том. Алматы: «Кітап», 2006.

3. Жумабаев У., Әубәкіров Э.Б, Досаев Т.М. ж.т.б. Адам анатомиясы, атлас. 1,11,III, IV том. Астана: «Фолиант», 2005.

Қосымша:

Қазақ тілінде:

1. Тебенов М.Е. Адам анатомиясы (ас қорыту және тыныс алу жүйесі). Оқу құралы. Қараганды, 1993.

2. Нурмухамбетова Б.Н. Лимфа жуйесінің функционалды анатомиясы. Оқу құралы. Алматы, 2007.

Орыс тілінде:

1. Сергиенко В.И., Петросян Э.А., Сухинин А.А. Учебно-методическое пособие к практическим замятиям по оперативной хирургии и топографической анатомии для студентов лечебного факультета. М: «ГЭОТАР--МЕД»,2002.

2. Нурмухамбетова Б.Н. Функциональная анатомия лимфатической системы. Учебное пособие. Алматы, 2000.

3. Гайворонский И.В. Анатомия и физиология человека: Учебник для мед. ВУЗов., СПб.: «СпецЛит», 2004.

7. Бақылау.

Білімнің кіріспе деңгейін анықтауға арналған бақылау сұрақтары:

1. Жүрек беткейлерін атап көрсетіңіз

2. Жүрек қарыншалары мен жүрекшелерін атап көрсетіңіз

3. Жүрек қақпашақтарын атап көрсетіңіз

4. Қолқа доғасының тармақтарын атап көрсетіңіз

5. Қолқаның көкірек бөлігін атап көрсетіңіз

6. Жоғарғы қуысты венаны атап көрсетіңіз

7. Жұпсыз, жартылай жұпсыз веналарын атап көрсетіңіз

Бағдарламалық бақылау карталары:

Студенттердің қорытынды білім деңгейін тексеруге арналған тесттер:

1. fossa ovalis жүректің қай қабырғасында орналасады?

А. Стенка auricula dextra.

Б. Septum interventriculare.

В. Стенка auricula sinistra.

Г. Septum interatriale.

2. septum interventriculare-нің бөліктерін көрсетіңіз.

А. Pars muscularis.

Б. Pars serosa.

В. Pars endocardialis.

Г. Pars membranacea.

3. Аtrium dextrum-ның қабырғасында қандай тесіктер болады?

А. Foramina venarum minimarum.

Б. Ostium venae cavae superioris.

В. Ostium venae cavae inferioris.

Г. Ostia venarum pulmonalium.

4. ventriculus dexter қабырғасында қандай тесіктер болады?

А. Ostium venae cavae inferioris.

Б. Ostium trunci pulmonalis.

В. Foramina venarum minimarum.

Г. Ostium aorticum.

5. atrium sinistrum қабырғасында қандай тесіктер болады?

А. Ostia venarum pulmonalium dextrarum.

Б. Ostia venarum pulmonalium sinistrarum.

В. Ostium venae cavae superioris.

Г. Ostium sinus coronarii.

6. ventriculus sinister қабырғасында қандай тесіктер болады?

А. Ostium sinus coronarii.

Б. Ostia venarum pulmonalium.

В. Ostium aorticum.

Г. Ostium trunci pulmonalis.

7. Жүректің көлденең өсінің бағыты.

А. Справа налево.

Б. Спереди назад.

В. Сверху вниз.

Г. Сзади наперед.

8. Жүрек қабырғаларының қабаты:

А. Epicardium.

Б. Myocardium.

В. Tunica mucosa.

Г. Endocardium.

9. Жұрек қанқасы құрамындағы анатомиялық құрылым?

А. Trigonum fibrosum dextrum.

Б. Trigonum fibrosum sinistrum.

В. Anulus fibrosus dexter.

Г. Anulus fibrosus sinister.

10. Жүректің өткізгіш жүйесінің nodus sinoatrialis қайда орналасады?

1. atrium sinistrum қабырғасында.

2. Septum interatriale.

3. atrium dextrum қабырғасында.

4. Septum interventriculare.

5. Apex cordis.

11. Жүректің өткізгіш жүйесінің элементтерін көрсетіңіз.

А. Fasciculus atrioventricularis.

Б. Nodus sinoatrialis.

В. Nodus atrioventricularis.

Г. Vortex cordis.

12. Қандай анатомиялық құрылымдар atrium dextrum-ның ішкі қабырғасында орналасады?

А. Musculi papillares.

Б. Musculi pectinati.

В. Trabeculae carneae.

Г. Chordae tendineae.

13. Қандай анатомиялық құрылымдар ventriculus sinister-дің ішкі қабырғасында орналасады?

А. Chordae tendineae.

Б. Musculi papillares septales.

В. Trabeculae carneae.

Г. Musculus papillaris posterior.

14. Миокардтың қандай қабаты екі қарыншаға жалпы?

А. қиғаш талшықтардың сыртқы қабаты

Б. шеңберлі талшықтардың ортаңғы қабаты

В. Көлденең талшықтардың беткей қабаты

Г. Бойлық талшықтардың ішкі қабаты.

15. valva atrioventricularis sinistra-да болады:

А. Cuspis posterior.

Б. Cuspis septalis.

В. Cuspis lateralis.

Г. Cuspis anterior.

16. valva atrioventricularis dextra-да болады:?

А. Cuspis posterior.

Б. Cuspis lateralis.

В. Cuspis anterior.

Г. Cuspis septalis.

17. valva aortae-да қандай қақпашықтар бар??

А. Valvula dextra.

Б. Valvula sinistra.

В. Valvula posterior.

Г. Valvula anterior.

18. valva trunci pulmonalis-та қандай қақпашықтар бар?

А. Valvula dextra.

Б. Valvula sinistra.

В. Valvula posterior.

Г. Valvula anterior..

19. Ересек адамның жүрек ұшы алдыңғы көкірек қабырғасына проекциялану орнын көрсетіңіз.

А. сол жақ IV қабырғаның шеміршегі.

Б. сол жақ IV қабырға, төстен 67 см латеральді

В. сол жақ V қабырғааралықта, ортаңғы бұғаналық сызық бойынша 1,5 см ішке қарай.

Г. сол жақ V қабырға, ортаңғы бұғаналық сызық бойынша

20. Ересек адамның жүрегінің жоғарғы шекарасының алдыңғы көкірек қабырғасына проекциялану орнын көрсетіңіз.

А. II оң және сол жақ қабырғалардың шеміршектерін біріктіретін сызық.

Б. III оң және сол жақ қабырғалардың шеміршектерін біріктіретін сызық.

В. IV оң және сол жақ қабырғалардың шеміршектерін біріктіретін сызық.

Г. V оң және сол жақ қабырғалардың шеміршектерін біріктіретін сызық.

21. Ересек адамның жүрегінің төменгі шекарасының алдыңғы көкірек қабырғасына проекциялану орнын көрсетіңіз.

А. II оң және сол жақ қабырғалардың шеміршектерін біріктіретін сызық.

Б. III оң және сол жақ қабырғалардың шеміршектерін біріктіретін сызық.

В. IV оң және сол жақ қабырғалардың шеміршектерін біріктіретін сызық.

Г. V оң және сол жақ қабырғалардың шеміршектерін біріктіретін сызық.

22. arcus aortae тармақтары..

А. Arteria subclavia sinistra.

Б. Arteria subclavia dextra.

В. Arteria carotis communis sinistra.

Г. Truncus brachiocephalicus.

23. truncus brachiocephalicus тармақтары.

А. Arteria subclavia dextra.

Б. Arteria subclavia sinistra.

В. Arteria carotis communis dextra.

Г. Arteria carotis communis sinistra

24. arteria thoracica interna тармақтары.

А. Arteria pericardiophrenica.

Б. Rami oesophageales.

В. Rami thymici.

Г. Rami intercostales anteriores.

25. arteria cervicalis profunda қай артерияның тармағы?

А. Arteria thyroidea superior.

Б. Truncus thyrocervicalis.

В. Arteria carotis externa.

Г. Truncus costocervicalis.

26. arteria cervicalis ascendens қай артерияның тармағы??

А. Arteria thyroidea superior.

Б. Truncus costocervicalis.

В. Truncus thyrocervicalis.

Г. Arteria thyroidea inferior.

27. arteria thyroidea inferior қоректендіреді?

А. Musculi prevertebrales.

Б. Larynx.

В. Musculus sternocleidomastoideus.

Г. Os hyoideum.

28. arteriae vertebralis -тің мойын бөлігінің тармақтары қоректендіреді?

А. Musculi prevertebrales.

Б. Myelencephalon.

В. Medulla spinalis.

Г. Mesencephalon.

29. arteria thoracica interna қоректендіреді?

А. Musculus phrenicus.

Б. Thymus.

В. Musculi intercostales.

Г. Musculus obliquus externus abdominis.

30. truncus costocervicalis қоректендіреді?

А. Glandula thyroidea.

Б. Pharynx.

В. Musculus trapezius.

Г. Musculi scaleni.

31. Укажите артерии, отдающие ветви перикарду.

А. Arteriae thoracicae internae.

Б. Pars thoracica aortae.

В. Arteriae phrenicae superiores.

Г. Arteriae pericardiacophrenicae.

32. Өңешті қоректендіреді.

А. Arteria thoracica interna.

Б. Arteria gastrica sinistra.

В. Arteria pericardiacophrenica.

Г. Arteria thyroidea inferior.

33. Көкетті қоректендіреді.

А. Arteriae musculophrenicae.

Б. Truncus coeliacus.

В. Arteriae phrenicae superiores.

Г. Arteriae pericardiacophrenicae.

34. pars abdominalis aortae-ның тармақтары.

А. Arteria mesenterica superior.

Б. Arteriae suprarenales superiores.

В. Arteriae phrenicae inferiores.

Г. Arteriae epigastricae inferiores.

35. pars abdominalis aortae-ның париеталды тармақтары.

А. Arteria iliaca interna.

Б. Arteria mesenterica inferior.

В. Arteriae phrenicae inferiores.

Г. Arteriae lumbales.

36. vena azygosтың құйылыстарын атаңыз.

А. Venae intercostales posteriores dextrae IV XI.

Б. Vena intercostalis suprema dextra.

В. Vena lumbalis ascendens sinistra.

Г. Vena lumbalis ascendens dextra.

37. vena hemiazygos accessoria-ға құйылатын веналарды көрсетіңіз.

А. Venae intercostales posteriores sinistri I VII.

Б. Venae intercostales posteriores sinistri VIII XII.

В. Venae mediastinales.

Г. Vena intercostalis suprema dextra.

38. vena hemiazygos-қа құйылатын веналарды көрсетіңіз.

А. Vena intercostalis suprema dextra.

Б. Vena lumbalis ascendens dextra.

В. Venae mediastinales.

Г. Venae oesophageales.

39. vena hemiazygos құйылатын венаны көрсетіңіз.

А. Vena cava superior.

Б. Vena brachiocephalica dextra.

В. Vena brachiocephalica sinistra.

Г. Vena azygos.

40. vena hemiazygos accessoria құйылатын венаны көрсетіңіз.

А. Vena cava superior.

Б. Vena brachiocephalica sinistra.

В. Vena azygos.

Г. Vena hemiazygos.

41. Жұпсыз вена қандай омыртқа деңегейінде жоғарғы қуысты венаға құйылады?

А. Vertebra thoracica II.

Б. Vertebra thoracica III.

В. Vertebra thoracica IV.

Г. Vertebra thoraci

1. Тақырып №24: Симпатикалық сабау, оның көкірек бөлігі. Симпатикалық сабаудың көкірек бөлігінен шығатын нервтер. Көкірек қуысы ағзаларының вегетативтік нервтенуі. Көкірек қуысы қабырғасы мен ағзаларының лимфа тамырлары және түйіндері. Кеуде түтігі: қалыптасуы, топографиясы. Оң лимфа түтігі қалыптасуы, топографиясы. Көкірекаралық: жіктелуі, қабырғалары. Көкірекаралық ағзаларының топографиясы

2. Сабақ мақсаты: Студенттерді симпатикалық бағанның көкірек бөлігін, көкірек бөлігінен тарайтын нервтерін көрсете білуіне үйрету. Көкірек қуысы ағзаларының вегетативтік нервтенуін, көкірек қуысы қабырғасы мен ағзаларынан лимфаның ағуын анықтай білу.

Көкірек түтігін, оң жақ лимфа түтігін, бұғанаасты бағанын тауып көрсете білу, және олардың топографиясын анықтай білу. Көкірекаралықтың Базель и Париж номенклатураларымен жіктелуін білу. Көкірекаралықтың қабырғаларын көрсете білу және ағзаларының топографиясын білу керек