6. Әдебиеттер:

Қазақ тілінде:

Негізгі әдебиеттер:

1. Плешкова С.М., Өмірзақова К.К., Абитаева С.А. «Заттар алмасуы және оның реттелуі», Алматы, 2006. – 113-136 б.

2. Уатқан С., Өмірзақова К.К. «Заттар алмасуы», - Алматы, 2004 ж. – 157-161 ; 199-212; 235-258 б.

3. Абитаева С.А. «Биохимияның кейбір тараулары», Алматы, 2004 ж. – 101-102 б.

3. Сеитов З.С. Биологиялық химия, Алматы, 2007 ж.

4. Сейтембетов Т.С., Төлеуов Б.И., Сейтембетова А.Ж.. Биологиялық химия.-Қарағанды, 2007.

Қосымша әдебиеттер:

1. Тапбергенов С.О. Медициналық биохимия.-Павлодар.-2008.

2. Сейтембетова А.Ж.., Лиходий С.С., Биологиялық химия, 1994.

3. Биохимия сұрақтары мен жауаптары. ҚР ҰҒА корр., проф. С.М. Адекеновтің ред. басшылығымен.-Астана, 2003 ж.

4. Плешкова С.М., т.б. Биохимия пәнінен студенттердің жеке дайындығына арналған тесттік сұрақтар. – Алматы, 2007 ж.

Орыс тілінде:

1. Березов Т.Т., Коровкин Б.Ф. «Биологическая химия» - М., 2004 – С.379-404

2. Николаев А.Я. «Биологическая химия» - М., 2007 – С. 312-323, 324-326

3. Северин Е.С. «Биологическая химия» - М., 2008 – С.431

4. Шарманов Т.Ш., Плешкова С.М. «Метаболические основы питания с курсом общей химии», Алматы, 1998г. – С. 408-426; 430; 446-450.

4. Медицина и здравоохранение в России-адрес http://dlib.eastview.com 5. Elsevier –адрес www.sciencedirect.com. 6. THOMSON REUTERS-адрес www.webofknowledge.com. 7. КОКРАНОВСКАЯ БИБЛИОТЕКА и др.

7. Бақылау

Бұл сабақ бойынша компетенцияларды бағалау әдістеріне кіреді:

Білім компетенциясын бағалау: ауызша сұрақтарға жауап беру, дискуссия, жазбаша бақылау жұмысы, үйге берілген жаттығулар мен ситуациялық есептерді тексеру бойынша іске асады.

Билет № 1 Антиоксиданттық жүйе ферменттері, олардың әсер ету ерекшеліктері Холестерин синтезі, холестерин синтезделу жылдамдығының реттелуі, оның маңызы. Бос май қышқылының активтену реакциясын жазыңыз.	Билет № 7 ЛПТ схема түрінде көрсетіңіз. Кетон денелерінің маңызы, ацетосірке қышқылы тотыққанда неше АТФ түзіледі. АСҚ түзілуін схемаман көрсетіңіз.
Билет № 2 ЛПТ реакцияларының физиологиялық маңызы. Кетон денелері мен холестериннің синтезіндегі ортақ реакциялар.Формуламен көрсетіңіз. БМҚ синтезінің 1-ші сатысын жазыңыз.	Билет № 8 ЛПТ реакцияларының активаторларын атаңыз. АСҚ –ның БМҚ синтезіне пайдаланылуы.(3-сатысының реакцияларын жазыңыз). Холестерин синтезінің артуы мен төмендеуі неге байланысты.
Билет № 3 ЛПТ туралы түсінік. БМҚ-дан ацетил-КоА түзілуі. Липидтер алмасуының соңғы өнімдері және олар түзілетін процесстер.	Билет № 9 ҮКЦ қорытынды теңдеуін жазып энергия балансын көрсетіңіз. ТАГ-тің фосфатидтік жолмен синтезін жазыңыз. Көп қанықпаған май қышқылдарының маңызы.
Билет № 4 Қандай витаминдер антиоксиданттық қасиет көрсетеді?Олардың антиоксиданттық әсері. Глицериннен ацетил-КоА түзілуі. БМҚ биосинтезіндегі тотықсыздану реакцияларын жазыңыз.	Билет № 10 БМҚ бета-тотығу реакцияларын жазыңыз. Кетон денелерінің маңызы, -гидроксимай қышқылы тотыққанда неше АТФ түзіледі. Ағзадағы холестериннің тасымалдануы.
Билет № 5 Глицерин ағзада қандай өзгерістерге ұшырайды? Кетон денелерінің синтезі. Фосфатид қышқылының ФЛ синтезінідегі рөлі.	Билет № 11 Бауырда фосфолипидтердің фосфатидтік жолмен синтезін жазыңыз. Глицеринннің ПЖҚ-на дейін тотығу реакцияларын жазыңыз. Кетогенездің арту себептері.
Билет № 6 БМҚ қандай өзгерістерге ұшырайтынын атаңыз. АСҚ-ның кетон денелерінің синтезіне пайдаланылуы. БМҚ синтезі кезіндегі конденсация реакциясын жазыңыз.	Билет № 12 Антиоксиданттық жүйе ферменттері, олардың әсер ету ерекшеліктері. Холестерин биосинтезінің сатылары (1 сатысын формуламен жазу). БМҚ түзілуі. Сатыларын атаңыз. 2-ші сатысын формуламен көрсетіңіз.
Билет №14 БМҚ бета-тотығу реакцияларын жазыңыз . Кетон денелері мен холестериннің синтезіндегі ортақ реакциялар.Формуламен көрсетіңіз БМҚ түзілуі. Сатыларын атаңыз. 1-ші сатысын формуламен көрсетіңіз.	Билет № 13 ЛПТ реакцияларының физиологиялық маңызы. ПЖҚ отығудан декарбоксилдену реакциясын жазыңыз, бұл реакцияға қатысатын ферменттер мен витаминдерді көрсетіңіз. Кетон денелерінен АСҚ-ның түзілуі.

Глоссарий по теме № 9

Термин на русском языке	Термин на английском языке	Термин на втором языке
Липогенез – это процесс синтеза липидов	Lipogenesis is a process of synthesis of lipids	Липогенез- бұл липидтер синтезі жүретін процесс.
Липонеогенез – это процесс образования липидов из промежуточных продуктов обмена веществ	Liponeogenesis is a process of the formation of lipids from intermediaries	Липонеогенез- бұл аралық өнімдерден липидтердің түзілу процесі.
Липолиз – это процесс распада липидов	Lipolysis is a process of cleavage of lipids	Липолиз- бұл липидтердің ыдырау процесі.
Бета-окисление свободных жирных кислот – это процесс окисления насыщенных жирных кислот с участием НАД и ФАД-зависимых дегидрогеназ, происходящий в митохондриях и сопровождающийся образованием АТФ	Beta-oxidation of free fatty acids is a process of oxidation of saturated fatty acids with participation of NAD- and FAD-dependent dehydrogenases, occurring in mitochondrions and accomplishing by formation of ATP	Бос май қышқылдарының бета-тотығуы- НАД және ФАД-тәуелді дегидрогеназалардың қатысуымен жүретін қаныққан май қышқылдарының тотығу процесі. Ол митохондрияда жүреді және бұл процесте АТФ түзіледі.
Биосинтез жирных кислот – это процесс синтеза жирных кислот в организме с участием мультиферментного комплекса – синтазы жирных кислот, происходящий в цитоплазме клеток	The biosynthesis of free fatty acids is a process of synthesis of fatty acids in the body with participation of multyenzymic complex – synthase of fatty acids, occurring in cytosol of the cells	Май қышқылдарының биосинтезі- жасушалардың цитоплазмасындағы май қышқылдарының синтазасы деген мультиферменттік комплекстің қатысуымен ағзада жүретін май қышқылдарының түзілу процесі.
Биосинтеза холестерина – это процесс синтеза холестерина в организме, происходящий через гидроксиметилглутарил в цитоплазме клеток	The biosynthesis of cholesterol is a process of synthesis of cholesterol in the body, occurring in the cytosol through hydroxymethylglutaryl	Холестериннің биосинтезі- жасушалардың цитоплазмасында гидроксиметилглутарил-КоА арқылы ағзадағы холестериннің түзілу процесі.
Биосинтез кетоновых тел – это процесс синтеза кетоновых тел в организме, происходящий через гидроксиметилглутарил в митохондриях клеток печени	The biosynthesis of ketone bodies is a process of synthesis of ketone bodies in the body, occurring in the cells of liver through hydroxymethylglutaryl	Кетон денелерінің синтезі- бауыр жасушаларының митохондриясында гидроксиметилглутарил-КоА арқылы ағзадағы кетон денелерінің түзілу процесі.
Конечные продукты обмена липидов – вещества, образуемые в результате метаболизма липидов: СО2, вода, малондиальдегид, насыщенные и ненасыщенные углеводороды, ацетон	The end products of lipid metabolism are substances which are formed during metabolism of lipids: CO2, water, Malonedialdehyde, saturated and unsaturated hydrocarbons, acetone	Липидтер алмасуының соңғы өнімдері- липидтер метаболизмнің нәтижесінде түзілетін заттар:СО2, су, малон диальдегиді, қаныққан және қанықпаған көмірсутектер, ацетон.
Модифицированные липопротеины низкой плотности – это липопротеины, которые подверглись пероксидному окислению в интиме сосудов	The modificated lipoproteins of low density are lipoproteins, which have undergone the lipoperoxidation in the intima of blood vessels	Модификацияланған төмен тығыздықты липопротеиндер- бұл қан тамырлар интимасында пероксидтік тотығуға ұшыраған липопротеиндер.
Липопротеины «х» - это фракция атерогенных липопротеинов, участвующих в патогенезе атеросклероза	Lipoproteins “x” is a fraction of atherogenic lipoproteins, participating in pathogenesis of atherosclerosis	«х» липопротеиндер- бұл атеросклероз патогенезіне қатысатын атерогендік липопротеиндер фракциясы.

№ 9 Сабақ СРСП

1. Тақырыбы: Аралық бақылау. Липидтер алмасуы.

Тақырып бойынша зертханалық жұмыстар: Майлардың қорытылуына панкреатидтік липазаның әсерін зерттеу. Қан сарысуындағы жалпы липидтердің, холестериннің және -липопротеидтердің мөлшерін анықтау.

2. Мақсаты:

1. Студенттердің «Липидтер алмасуы» тақырыбы бойынша алған білімдерінің меңгерілу тереңдігін тексеру.

2. Жаңадан терминдер мен түсініктер енгізу.

3. Оқыту міндеттері:

1. Студенттерді липидтер алмасуы туралы алған білімдерін пәннің келесі тақырыптарын түсіну үшін қолдануға үйрету.

2. Студенттерді осы тақырып бойынша алған білімдерін жағдайлық есептерді шешу үшін қолдануға үйрету.

3. Ересек адамдағы ТАГ қорытылуына қатысатын негізгі ферменттің (ұйқы безі липазасы) ролін қарастыру.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Тағам липидтері, олардың жіктелуі және маңызы.

2. Липидтердің қорытылуы және сіңірілуі.

3. Липидтер алмасуындағы ішек қабырғасының, өкпенің, бауырдың, май тінінің ролі.

4. Липидтердің тасымалдану түрлері.

5. Глицерин мен БМҚ-ның анаболикалық және катаболикалық реакцияларға пайдаланылуы.

6. АСҚ-ның пайдаланылу жолдары.

7. Липидтер алмасуының соңғы өнімдері және олардың ағзадан бөлініп шығатын жолдары.

8. Липидтер алмасуының бұзылыстары.