Полиметалдық рудникте жарылғыш

1. Ауа шаңдануына б/ты ауа көлемі ГОСТ 12.1.005-88 б/ша t-293°К болғанда, атмосф/қ қысым 760 мм с.б. б.к. Ауа көлемі формула б/ша анықталады.: V=qt, бұл жерде q-1минуттағы ауа шығыны, t- өлшеу жүргізу ұзақтығы, мин. Максимальды бірреттік концентрация. Шаң факторын бағалау алынған макс.бірреттік концентрац/ң мәнін шекті рұқсат етілген конц/мен салыстыру арқылы жүргізіледі. Жұмыс зонасы ауасы жалпы санит/қ талаптар,мем/к станд/қа сай силикоз қауіпті шаңдар үшін шекті рұқсат етілген деңг. 1 мг/м3 болады егер бос кремний қос тотығы 70% б/са; ал 2 мг\м3 егер оның құрамы 10-70% б/са; қалған түрлері үшін 3- 10 мг/м3 аралығында. Бір фильтрдегі шаң массаларын өлшеу нәтижелері б/ша ауадағы концентр/дан шаңұстағыш арқылы алғанда мына формуламен есептейді.:

- шаңның концентрациясы, мг/м3

– сынама алғаннан кейінгі фильтрдің салмағы, мг

– сынама алар алдындағы фильтрдің салмағы, мг

V – фильтр арқылы өткен ауа көлемі, дм3

,

Жұмыс зонасы ауасының зиянды заттардың шекті рұқсат етілген концентрациясы № 1.02. 011-94 санит/ережелірнде, 1995ж. Козловский редакциясы кітабында келтірілгендей кремний қос тотығы шаңда 70% ден жоғары болғ/да 1 мг/м3 ПДК сы. Ауа шаңдану конц/сы 10 мг/м3, бұл ШРЭК тен 10 есе асады. Бұл фиброгенді әсер етеді ағзаға, қауіптілік класы б/ша 3- классқа жатады.

2. Пневмокониоз фиброгенді өндірістік аэрозольдердің ұзақ ингаляционды әсері нәтиж/де фиброзды өзгерістер дамуымен сипат/н созылмалы өкпенің шаңды аурулары. Пневмокониоздар: силикоз, силикатоз, силикотуберкулез, антракоз, биссиноз, багассоз, фермер өкпесі, металлокониоз. Силикоз бұл пневмокониоз кварцты шаң тозаңды жұту нәтижесінде б/ды, яғни, шаңның құрамында бос кремний оксиді 10% астам бар болғанда дамиды. Силикатоздар пневк/з, минералдар шаңын жұту нәтиж/де б/ды, құрамында кремний оксиді әртүрлі металл оксидтерімен байланысқан, асбестоз, талькоз, каолиноз ж/е т.б. Металлокониоздар металл шаңдарынан дамитын пневмокониоздар : темір, алюминий. Карбокониоздар құрамында көмірсутегі бар шаңдар әсерінен болатын пневмокониоз. Олар: көміртас, кокс, графит шаңдары антракоз, графитоз. Аралас шаңды пневмокониоз бос кремний оксиді бар, құрамында бос кремний оксиді жоқ ж/е аз мөлшерде б/н пневмокон/р. Орг/қ шаңдар әсерінен бол/н пневмокон/р. Бұлар көбіне өсімдік талшықтарынан әртүрлі ауылшаруашылығы шаңдарынан синтетик/қ заттар шаңдары б/ды.

3. Жұмыс орнында шаң концентрациясын өлшеу жүргізуде мұрын деңгейінде тыныс алу зонасында өлшейді н/е ондай сынама мүмкін болмағанда өлшеу аймағын шаңжинағыш түтікке жақын өлшейді н/е жерден 1,5 м биіктікте одан көп емес биіктікте өлшейді. Егер жұмыс орны бекітілмеген б/са, шаң концент/н өлшеуді уақыт ауысымының 50% жоғары кезінде жұмысшылар көп болатын зонасы нүктелерінде жүргізеді.

4. Өндірістік шаң шығу тегі б/ша бөлінеді: орг/қ, бейорг/қ, аралас; түзілу б/ша: аэрозоль дезинтеграция, конденсация; бөлшектер өлшемі б/ша: көзбен көрінетін (10 мкм көп), микроскопиялық (0,25-10 мкм) ж/е ультрамикроскопиялық (0,25 мкм төмен). Шаң ағзаға әртүрлі әсер етеді: фиброгенді, токсикалық, тітіркендіргіш ж/е т.б. Шаң аэродисперсті жүйе, онда дисперсті орта ауа, ал дисперсті фаза шаң бөлшектері. Шаңның құрамының гиг/қ маңызы зор. Неғұрлым шаң ультрамикроскопиялық мөлшерде б/са, соғұрлым тыныс жолы мен өкпе альвеоларына тұну мен ену жылдамдығы жоғары б/ды. Токсикалық шаңдар бронх қабырғасы арқылы қанға өтіп ағзаға таралады. Шаңның құрамы мен көлемі. А) ұсақ дисперсті d-2-5 мкм бұл шаңдар тыныс жолдарына терең енеді. Б) ультрамикроскопиялық ұшқыш б/ды, онша төмен түспейді. 0,25 төмен.В) көзге көрінетін d-10 мкм көп. Г) микроскопиялық d- 0,25-10 мкм.

19 жастағы әйел адам құс фермасына жұмысқа орналасады.

1. Қазіргі симптамдар аллергиялық ауруларды көрсетеді. Яғни, адамның сезімталдығына жоғарғы деңгейде әсер ету немесе ағза қызметін бұзу қасиеті. Бұл симптомдар талшық түрінде әсер ететін органикалық жануар шаңынан болатын пневмокониоз түрін көрсетеді. Аллергиялық бронхит, аллергиялық дерматит, құс қауырсынының аллергиялық реакциясы.

2. Жұмыс аймағы ауасының шаңдануы осы шағымдарды тудырып отыр.Жануар шаңы жүн, үлпек ,құс қауырсыны шаңдары өндірістік фактор болып отыр. Құс фермасының шаң құрамында азықтық антибиотиктер болады, олар өсуді тездететін тетрациклин, биомицин. Сонымен қатар, шаң құрамында улы химикаттар, гербицидтер ( азықты, шөптерді өңдейтін), дәндер дихлофоспен өңделуі мүмкін. Улы химикаттар дезинфекция мен дератизация үшін қолданылады. Сондықтан, мұндай шаң фиброгенді, аллергиялық, сенсибилизациялық және токсикалық қасиетке ие. Ең негізгісі аллергиялық әсер етуі болып табылады. Өте жоғары шаңдану азықты ұсақтағанда, қоспаларды азықпен араластырғанда, құрғақ азықтарды таратқанда, ғимараттарды тазалағанда болады. Құс фермасында инкубаторлық цехтарда шаң концентрациясы балапандарды сұрыптағанда жоғарлайды.(34-48 мг\м³ дейін, ғимараттарды тазалағанда 58-60 мг\м³ дейін жоғарлайды.Инкубаторлық шаң-органикалық шаң болып табылады, ол құстың қауырсынынан тұрады. Сонымен бірге, ауа бактериальды ластанады.(ақ және алтын түсті стафилакоктар, гемолитикалық стрептококтар, сальмонелла, протей таяқшасы, саңыраулықтар).Жұмысшылар аурушаңдығы бойынша, бірінші орында аллергиялық аурулар- аллергиялық ринопатия,созылмалы астмалы бронхит және көзде аллергиялық коньюктивит, дерматит және экзема.

3. Өнеркәсіпті лабораториялы, инструментальды әдістер қолдана отырып зерттеу жүргізу. Ауаның шаңдануын асперациялық, седиментациялық әдістер арқылы тексеру. Микроклиматты реттеу үшін пультты яғни автоматты техникалық құралдармен басқару керек. Жеке қорғаныс қондырғыларын қолдану керек.Жұмыс бөлмесіндегі ауаның токсикалық заттарының концентрациясын бақылау керек. Жұмысқа кірер алдында кезеңді медициналық тексеріс жасау керек. Денсаулық жағдайына байланысты басқа жұмысқа ауыстыру, емдік, диеталық тағамдар ұсыну, санаторийлік курорттық демалысқа жіберу. Шаң минералдық және органикалық комплекстерден тұруы мүмкін. Минералдық компоненттер топырақ, жем шаңы,жануарлардың өздерінің қозғалу кезіндегі шаңдары да жатады. Органикалық шаңдар құстардың өздерінің бөлінділерін құрайды. Құстың органикалық шаңдары құс фермасы көп қабатты болған жағдайда жоғары болып табылады. Шаңның ПДК 34-48 мг\м³ дан жоғары болмауы керек. №632 18.08.2004ж. «Әйелдердің еңбек ету жағдайларына қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар».