Одхон хүбүүн

Нэгэ хүн гурбан хүбүүтэй байгаа. Хоёр хүбүүдынь һамгатай һэн. Бага хүбүүниинь ухаагаар муушаг бэлэй. Гурбан хүбүүдэй эсэгэ үбгэрөөд, наһанайнгаа эсэстэ тулажа ерээд, гээгдэхэ дээрээ иигэжэ хэлэбэ:

— Битнай хада гэртээ хариха дүтэлбэб. Зай, хүбүүдни, намайе хүдөөлүүлһэнэйнгээ һүүлээр гурбан һүни манажа хонооройгты.

Уданшьегүй эсэгэнь наһа бараба. Эсэгэеэ хүдөєлүүлһэнэйнгээ һүүлээр түрүүшын һүни ехэ хүбүүнэйнь манажа хонохо ээлжээн болобо. Теэд ехэ хүбүүниинь залхуураад, «ши мана даа» гэжэ ухаа муутай одхон дүүдээ хэлэбэ. Дүү хүбүүниинь ахынгаа үгэ дуулажа, манажа хонобо. Тиигэжэ байтарнь, гэнтэ эсэгынь абяан дуулдахадал гэбэ:

— Ехэ хүбүүмни байна гүш?

— Байна.

— Зай, шамда тэнгэриһээ хїлэг бууха, шинии үмдэхэ баатарай хубсаһан, хүлэгөө эмээллэхэ зэмсэг байха. Энэ хадаа минии шамда үгэһэн һүүлшымни бэлэг гээшэ.

Үглөөгүүр боложо байхада, дээрэһээ алтан шарга морин буужа ерээд, хүнэй хэлээр иигэжэ асууба:

— Эзэмни байна гүш? Намайе тушаажа аба. Энэ жэмбүүр үлеэхэдэш, хаанашье ябаа һаа, шамда ерэхэб, — гэжэ хэлээд, алтан жэмбүүр барюулба.

— Зай, манаа гүш?

— Манаа.

Манаал хадаа дүүрээ, юун болооб гэжэ ахань һураашьегүй. Дунда хүбүүнэйнь манаха ээлжээн болобо.

— Зай, ши маныш даа, минии залхуум хүрэнэ, — гэжэ тэрэнь дүүдээ хэлэбэ. Тиигээд лэ дүү хүбүүниинь манахаяа ошобо.

Ћүниин тэн багта баһа эсэгынь абяан дуулдахадал гэбэ.

— Дунда хүбүүмни байна гүш?

— Байна.

— Зай, шинии эдэлхэ юумэн хуу ерэхэ, — гэбэ.

Нэгэ хэды болоод хөө хара морин буугаад, одхон хүбүүндэ мүнгэн жэмбүүр барюулба.

— Энэ жэмбүүрээр дуудахадаш, би ерэхэб, — гэжэ хэлээд, үгы болошобо.

Үглөө үдэшэниинь одхон хүбүүнэй манаха ээлжээн болобо. Баһал эсэгынь абяан дуулдахадал гээд, эсэгэнь бага хүбүүнэйнгээ нэрэ нэрлээд:

— Зай, байна гүш?— гэжэ һураба.

— Байна.

— Шинии унаха морин ерэхэ, — гэбэ.

Тиигээд лэ нэгэ хара-боро морин ерэбэ. Тэрэ морин одхон хүбүүндэ хулһан жэмбүүр барюулба. Тиигэжэ одхон хүбүүн гурбан хурдан хүлэгтэй, гурбан баатарай багажа зэмсэгтэй, хубсаһа хунартай болобо.

Гэртээ ошоходонь, аханарынь моридоо эмээллэжэ байба ха.

— Аханарни, хайшаа ошохотнайб, — гэжэ одхон хүбүүн асууба.

— Хаанай басаган хадамда үгтэхэнь. Бидэ тэрэнэй найр нааданда ошохомнай. Мори урилдаанай мүрысөөндэ илаһан хүн хаанай басага һамга абаха юм.

Ћамгатай хоёр аханарынь үшөө һамга абахаяа хүсэбэ ха юм.

— Намайе абаашалдыт, — гэнэ ха дүүнь.

— Ши юугээ хэжэ ошохошниб, олон зоной дунда хүнэй дарамта, үзэлэй муухай юумэн ябахаш. Абяагүйхэн эндээ бай, — гээд лэ, хоёр аханарынь дүүгээ үлдэбэ ха.

Аханарайнгаа ошоһоной һүүлээр одхон хүбүүн алтан жэмбүүрээ үлеэбэ. Тиихэдэнь алтан шарга морин ерээ. Алтан шарга мори унажархиһан, баатарай гоё хубсаһатай хүбүүнэй хоёр аханарайнь хажуугаар гүйлгөөд гарашахадань: «Зай, энэ хэмнай, ямар баатарнай гээшэб?» гэжэ аханарынь гайхалдаба. Тэдэнэр дүүгээ оройдоо таняагүй. Урилдаха зон далан модоной газарһаа далан тэргэ модо харбаба ха. Тэдэнэр тиигэжэ хэлсэһэн байгаа. Тэрэ модоёо дууһан харбаад, дала модоной газарһаа урилдаба. Тэрэ урилдаанда нэгэ шатанхай шарга даагатай, шара һэеы дэгэлтэй хүбүүн түрүүлжэ гараба ха. Тиихэдэнь хүн зон ехэтэ гайхалсаба. Хаанай басаган түрүүлжэ ерэһэн хүндэ алтан бэһэлигээ хаяжа үгэбэ.

Үшөө гурбан үдэр бай — мүрысөөн болохо байба. Одхон хүбүүн үглөөдэрынь баһа ошолдохо гэбэ. Тиихэдэнь аханарынь дүү хүбүүгээ баһа байлгаба. Уданшьегүй тэрэ хүбүүн хоёр аханарайнгаа хажуугаар хөө хара морёор гїйлгөөд гарашаба.

Хоёрдохи үдэрэй мүрысөөндэ хара дааган моритой, хара һэеы дэгэлтэй хүбүүн бултыень уридлажа гараба. Тиихэдэнь хүнүүд баһа гайхалсаба.

Гурбадахи үдэрынь одхон хүбүүн өөрынгөө мори унаад ерэбэ. Ћүүлдэнь бай дүүрэжэ, «хаанай басаганай бэћэлиг хаанаб?» гэлдээн болобо. Тэрэ бэһэлигынь шатанхай шарга моритой, шара һэеы дэгэлтэй хүбүүнэй гарта байгаа һэн ха. Тиигээд хаанай басаган одхон хүбүүнэй һамган болобо. Тэрэ гэһэн сагһаа хойшо одхон хүбүүн тон ехэ баатар боложо, хоёр аханараа илажа гараһан байха юм.