2Сұрақ хyii-xyiii ғ. Қазақ жоңғар қатынастары

Қазақ хандығында жүздер арасындағы тұрақты саяси және экономикалық байл.болмауы,қазақ феодалждарының өзара тартысы көрші мемл\ң шабуылдауына жол ашты.әсірісе қауіп төндіргені Жоңғар мемл. 17 ғ соңы 18 ғ басы жоңғар әскері Жетісудың бір бөлігін жаулап,Сарысу өзеніне дейін жетті. 1718 жыл Аягөз шайқасы.

Қаракерей Қабанбай мен Жауқашар батырлардың басшылығымен алғашқы екі күнде жау талқандалды. шайқастың үшінші күні Әбілқайыр мен Қайып соғыс қимылдарын келісіп жүргізбеді, осыны пайдаланған жоңғарлар жеңіске жетті. 1722 жылы Цин императоры Канси өлген соң Жоңғария барлық әскерін қазақ еліне жіберді.1723 жылы Цеван Рабдан бастаған 70мың жоңғар әскері 7 шепке бөлініп,қазақ өлкесін ойрандады. бұл " Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама" қайғысының бастамасы еді. жоңғар қысымымен қазақ ауылдары туған жерлерін тастап үдере көшті. 1725 жылы жоңғарлар Түркістан мен Ташкентті жаулады. үш жүз жасақтарының біріккен қимылдары1726ж басталды. 1726ж Қалмаққырылған шайқасы Сарысудың орта ағысы Бұланты өзенінің жағасындағы Қарасиыр деген жерде алпыс мың қазақ әскері күшімен қалмақтар талқандалды.1729 ж көктем Аңырақай шайқасы Балқаш көлінің оңт. Әбілқайыр басшылығымен үш жүздің әскері қалмақтарға күйрете соққы берді. бұл ұрысқа Әбілмәмбет пен Барақ сұлтандар да жеке жасақтарды басқарып қатысты.

3Cұрақ Қазақстанда « Кіші қазан» идеясын жүзеге асырылуы. Әміршіл әкімшіл жүйенің орнауы.

Қазақ. 1 хатшылығына 1925 жылы қыркүйекте Голощекиннің келімен байланысты Респуликаға қысым жасау күшейді. Ол Қазақстан қазан лебін сезінген жоқ деп « Кіші қазан » идеясын ұсынды. Ол 1927 ж ұсынды. 1930 ж 7 өлкелік партияконференциясын да нақтылай түсті. Голощекин ұсынған бағыт саяси бюро мүшелеріне кандидат Андреев тарапынан қолдау тапты. Кіші қазан саясатына қарсы шыққандардың бірі Садуақасов болатын. Ол 1925- 1933 жылы аралығында ел басқарды. Сталин кезінде жеке құқығы аяққа тапталды, өтірік жала жабылды. Қазақ зиялылары Аймауытов, Ермеков, Бөкейханов және Алаш партиясының қайраткерлері жазаға ұшырады. 1937- 38 ж территориялары жаппай сипат алды. Бұл жағы кеңес үкіметінің орнау мен нығаюына үлес қосқандар Меңдешов, Рысқұлбеков  халық жауы атанды. Қазақстан партия ұйымының қайраткері Исаев, Жандосов, Досов, Нұрпейісов Сталин адамдарының құрбаны болды.

Кіші қазан төңкерісінің бағыты: Өлке өнеркәсібінің ұсақ және орташа деңгейде дамыту; Өлкені шикізат базасы ету . Садуақасов кіші қазан идеясына қарсы шығып, өз идеясын ұсынды, оның көздеген бағыты өнеркәсіпті шикізат көзіне жақындату, қазақстанды ірі өнеркәсіптер еліне айналдыру.

Индустрияландыру жолдары туралы пікірсайыс барысында кереғар көзқарастар қалыптасты. «Түйеден социализмге» өту мүмкін емес, далада фабрикалар мен зауыттар салу шамадан тыс нәрсе, ұлттық өзіндік ерекшелікті жояды»; «Қазақтандыру өндірісті қымбаттатып жіберді»; «Қазақтармен өнеркәсіп қаржы жоспарын орындау мүмкін емес» деген сияқты пікірлер қалыптасты.

2 Билет

1 Сұрақ . Қола дәуірі. Қазақстан жеріндегі археологиялық ескеркіштер.

Қола дәуірі. (б.з.б. 2-1 мың жылдықтар). Тас ғасыры аяқталғаннан кейін, қола ғасыры басталады. Қола ғасыры деп аталуының себебі, осы кезде Евразияда қола өндіру тәсілі меңгеріліп, қола заттарын жасай бастады. Қола еңбек құралдары мен қару үшін қолданылатын негізгі шикізат болып табылды. Қола дәірінде рулық қатынас жойылып, тайпалық бірлестіктер құрылды. Қола дәуірінің басты үш ерекшілігі болды.1.Қола металлургиясы. Түсті металлдар мен алтын өндірістік жолмен игеріле бастады. Қазақстан жер қойнауында полиметалдардың, ең алдымен қалайы-мыс рудаларының барынша молдығы бұл территорияда металургияның мықты ошағы шығыуынын бір себебі болды. Қазақстанның бірнеше өңірлірінде кен өндірілген орындардың табылуы бұған дәлел болады. 2.Бақташылық, мал шаруашылығы. Біздің заманымыздан бұрынғы II мың жылдықтың ортасында Қазақстанның далалық тайпаларында алғашқы өндірістің өрлеуі байқалды, мал өсіру интенсивті түрде өрістеді. Осы уақыттан бастап далалық Евразия халықтарының шаруашылығында мал осіру неғұрлым көбірек орын ала бастады. Б. з. б. II мың жылдықтың аяғында –I мың жылдықтың басында далалық өңірлердегі халықтардың көпшілігі шаруашылықтың маманданған жаңа түріне - көшпелі мал шаруашылығына көшеді. 3.Егіншілік. Егіншілік орташа дәрежеде дамыды. Андронов мәдениеті. Қазақстанда қола дәуіріндегі тайпалардан көптеген тұрақтар, кен ескерткіштер қалған. Бұларды Андронов мәдениеті деп атайды. Бұл мәдениет – Евразиядағы ең ірі қола дәуірінің мәдениеті. Андронов мәдениетінің бірінші ескерткіші 1914 жылы Сібір жеріндегі Андроов қонысындағы Ашинск селосы маңынан табылған. Андровнов мәдениеті шығыстағы Минусинск шұнқырынан бастап солтүстік аса үлкен Батыс Сібір жазығынан Қазақстанның оңтүстігіндегі Памир тауларына дейінгі кең-байтақ аумақты қамтыған. Қазақстандағы ескерткіштері Солтүстік Батыс және Орталық Қазақстанда орналасқан осылардың ішіндегі ең ірісі - Орталық Қазақстан. Бұл аймақта қола дәуірінің 150- ге жуық қабірі, 30 – дай елді мекен тұрағы бар.

Андронов кеншілері. Қола дәуіріндегі Қазақстанның кен орындары: Жезқазғандағы мыс, Қалба мен Нарымдағы қалайы, Ақжал мен Степняктағы алтын кен орындары (б.з.б. үш мыңжылдық). Кен өндіру әдістері: а) опыру әдістері; ә) отпен үгіту әдісі; б) ұңгіп қазу әдісі. Андронов тайпалары өндірген кенді суда жуған. Ол кендер балқыту пештеріне тасылған. Мұндай балқыту пештері Атасу, Суықбұлақ, Қанай манындағы андроновтықтар елді мекендерінен табылған.