Odbiór dostawy ze strefy przyjęć
Po zakończonym procesie przyjęcia towaru jednostki transportowe przemieszcza się do właściwego miejsca składowania. Transport odbywa się przy pomocy technicznych środków transportu wewnętrznego:
wózkami paletowymi ręcznymi;
elektrycznymi wózkami paletowymi;
Odbiór dostawy ze strefy przyjęć
Transport przy pomocy technicznych środków transportu wewnętrznego:
elektrycznymi wózkami unoszącymi;
wózkami do transportu i piętrowania ładunków.
2. Rozmieszczenie dostawy w strefie składowania
Po przemieszczeniu do właściwego miejsca składowania towar lokuje się na regałach.
Każde miejsce paletowe oznaczone jest identyfikatorem numerycznym oznaczającym rząd regałów, półkę oraz miejsce na danej półce.
Adresy najczęściej informują o:
rzędzie regałów,
numerze przęsła na danym regale i półce, na której znajduje się dana jednostka transportowa.
By uzyskać szybki dostęp do oznaczeń adresów umieszcza się je w dostępnych dla pracowników miejscach na regałach. Oznaczenia mają postać numeryczną i kodów kreskowych.
Adresowanie jednostek transportowych odbywa się podobnie jak kontrola ilościowa - przy pomocy skanerów radiowych.
2. Rozmieszczenie dostawy w strefie składowania
Podczas lokowania jednostek transportowych na regałach wysokiego składu przypisuje się identyfikator jednostki transportowej (nadany w fazie przyjęcia towaru) do identyfikatora danego miejsca paletowego (tzw. adresu). Innymi słowy nadaje się jednostce transportowej adres w magazynie.
Rozmieszczenie dostawy w strefie składowania
Proces składowania można zorganizować w dwojaki sposób.
Pierwszy sposób:
poprzez podział strefy składowania na pola o zmiennej szybkości obrotu artykułów;
pola zmiennych obrotów segmentuje się dalej na pola szybkiego, średniego i wolnego obrotu.
Pozwala to na efektywną pracę w zakresie dostępu do konkretnych grup asortymentowych, a także na dostosowanie organizacji pracy w magazynie (np. przydzielenie większej grupy pracowników do pracy przy artykułach wysokiego obrotu),
Drugim sposobem składowania jest lokowanie jednostek transportowych w wolnych miejscach składowych.
Rozwiązanie takie pozwala na efektywniejsze wykorzystanie powierzchni składowania.
Oba rozwiązania mogą jednak generować zbliżone koszty, gdyż w przypadku pierwszego kryterium zyskuje się na czasie, natomiast w przypadku drugiego unika się utrzymywania pustych miejsc ładunkowych.
Składowanie
3. Przechowywanie artykułów:
Zabezpieczenie – chronienie zapasów przed stratami w wyniku kradzieży lub umieszczenia w niewłaściwym miejscu.
Wykonywanie czynności konserwacyjnych - chronienie zapasów przed ewentualnymi stratami w wyniku zestarzenia się, ochrony oraz przed ogniem, wodą i szkodnikami.
Reperacja zapasów.
Okresowa kontrola
Śledzenie stanów zapasów.
Inwentaryzacja.
Wydanie towarów do strefy kompletacji:
Wyznaczanie lokalizacji pobrania.
Pobieranie zapasów z miejsc składowania i przemieszczanie do stref kompletacji lub wydań.
Kompletowanie
Kompletowanie polega na:
pobieraniu określonej ilości towarów z istniejących zapasów zgodnie z wykonywanym zamówieniem z obszaru ich składowania,
przemieszczeniu ich do miejsca wydawania lub na stanowisko kompletacji,
skompletowaniu partii wydania.
Z tej ilości tworzy się jedną lub kilka jednostek ładunkowych
Faza kompletacji ładunków
Główne operacje technologiczne procesu kompletacji:
przyjmowanie jednostek ładunkowych ze strefy składowania,
rozformowanie jednostek ładunkowych i rozmieszczanie towarów w miejscu przygotowania do kompletacji,
pobieranie grup towarowych zawartych w zamówieniach odbiorców,
przemieszczanie i manipulacja w miejscu kompletacji,
kompletacja partii towarów wg zleceń wewnętrznych lub zamówień zewnętrznych,
kontrola wykonania i zgodności kompletacji ze zleceniem,
formowanie jednostek wysyłkowych – ich pakowanie i zabezpieczanie,
oznakowanie jednostek wysyłkowych,
przemieszczenie jednostek ładunkowych do strefy wydań.
Przy kompletowaniu stosuje się trzy zasady, związane z kolejnością wydań z magazynu: LIFO, FIFO i FEFO.
Zasada LIFO (Last In First Out - ostatnie przyszło pierwsze wyszło), jednostki ładunkowe tego samego towaru, które zostały dostarczone najpóźniej są wydawane jako pierwsze.
Zasada FIFO (First In First Out - pierwsze przyszło pierwsze wyszło) wymaga, aby jednostki ładunkowe tego samego towaru, które zostały dostarczone najwcześniej, były wydawane jako pierwsze.
Zasada FEFO (First Expired First Out - pierwsze traci ważność pierwsze wyszło). Zasadę stosuje się dla towaru, który ma określoną datę ważności lub termin przydatności do spożycia. Jednostki ładunkowe tego samego towaru, którego termin przydatności do spożycia upłynie najwcześniej, są wydawane jako pierwsze.
Kompletowanie może odbywać się w trojaki sposób:
jednostopniowo – zamówienia są realizowane jedno po drugim, tj. każde kolejne zamówienie jest kompletowane „od A do Z”;
dwustopniowo – przygotowuje się konkretne towary potrzebne dla zrealizowania wszystkich dostaw danego dnia i w strefie kompletacji dostaw grupuje się towar na konkretne zamówienia,
w sposób kombinowany – część towarów może być przygotowana jednostopniowo (np. towary wolniej rotujące), natomiast cześć dwustopniowo – np. przygotowując szybko rotujące towary na potrzeby kilku zamówień.
Kompletowanie
Tradycyjny proces kompletacji na podstawie listy papierowej zastępuje się systemami pick-to-voice lub pick-to-light.
Systemy te znacznie wpływają na poprawę wydajności pracy.
Faza kompletacji ładunków
W toku realizacji wymienionych czynności kompletacji wykonywany jest cały szereg czynności szczegółowych, takich jak np.:
– oznaczanie cen na towarach,
– ważenie,
– adresowanie,
– drukowanie dowodów dostawy,
– przygotowanie i rozliczanie pustych opakowań.
Po zakończonej kompletacji następuje kontrola wyjścia.
Sprawdza się zgodność zamówienia z przygotowanymi jednostkami transportowymi.
Następnie przygotowuje jednostki transportowe do wysyłki.
Nakleja się także etykiety transportowe z miejscem przeznaczenia, nadawcą, ilością jednostek transportowych.
Wydawanie
Na tym etapie materiały są gromadzone do ich wydawania na podstawie zamówienia wewnętrznego lub zewnętrznego.
Większą część stanowią jednostki ładunkowe, które powstały w procesie kompletowania, ale występują również takie, które wydawane są w postaci, w jakiej zostały dostarczone do magazynu.
Wykonywanymi czynnościami w fazie wydawania są:
pakowanie i formowanie jednostek transportowych,
kontrola wyjścia,
przygotowanie do wysyłki i załadunek środków transportu.
Przygotowane do wysyłki jednostki transportowe przemieszcza się na pola odkładcze strefy wydań towaru.
Ostatnią czynnością jest załadunek środków transportu poprzez rampy załadowcze.
W wyjątkowych przypadkach przygotowywane są dla klienta zamówienia i towar wydawany jest przez rampy, które pełnią funkcję zarówno wyładowczą jak i załadowczą.
Technologiczne składowania
W magazynie najczęściej stosuje się jeden z dwóch sposobów:
składowanie rzędowe,
składowanie blokowe.
Składowanie rzędowe polega na ułożeniu jednostek ładunkowych w rzędach w sposób, który umożliwia swobodny dostęp do każdej z nich.
W szczególnym przypadku dostępna jest górna jednostka ładunkowa każdego stosu.
Dostęp jest możliwy z korytarzy znajdujących się między rzędami.
Towary można składować w jednym poziomie, piętrzyć w stosy lub umieszczać w regałach na wielu poziomach.
Składowanie blokowe
Zaletą składowania blokowego jest:
efektywne wykorzystanie powierzchni magazynowej (ok. 50-80%).
Wadami są:
brak bezpośredniego dostępu do jednostek ładunkowych w środku bloku,
trudność z zastosowaniem zasady wydawania jednostek ładunkowych w kolejności, w jakiej były dostarczone do magazynu (zasady FIFO).
Składowanie blokowe stosuje się szczególnie przy magazynowaniu małej liczby pozycji asortymentowych o dużym zapasie, np. kilku lub kilkunastu jednostek ładunkowych.
Ułożenie i piętrzenie jednostek ładunkowych
Zarówno w składowaniu rzędowym, jak i w blokowym jednostki ładunkowe mogą być ułożone w różny sposób w stosunku do korytarza.
Zależnie od usytuowania dłuższego boku jednostki ładunkowej w stosunku do korytarza, rozróżnia się trzy zasadnicze ułożenia:
równoległe,
prostopadłe,
skośne.
Piętrzenie jednostek ładunkowych to ich układanie w stosach (jedna na drugiej), w gniazdach regałowych lub w kanałach przepływowych.
Rozróżnia się następujące rodzaje piętrzenia jednostek ładunkowych:
bez urządzeń do składowania,
w urządzeniach do składowania.
Opakowania i jednostki logistyczne
Opakowanie-pod pojęciem opakowania rozumie się dającą się oddzielić powłokę pakowanego towaru, mającą go chronić i zabezpieczać przed wpływami otoczenia oraz oddziaływaniem energii mechanicznej w czasie trwania procesu transportowego.
Według definicji zawartej w PN-88/0-79000 – opakowanie jest wyrobem przeznaczonym do ochrony innych wyrobów przed uszkodzeniami, a także do ochrony otoczenia przed szkodliwym oddziaływaniem zapakowanego wyrobu.
Funkcje opakowań:
Funkcja użytkowa- zalicza się do niej ponowne zastosowanie opakowania u nabywcy lub zastosowanie do innych celów
Funkcja logistyczna – opakowanie powinno ułatwić wykonywanie procesów logistycznych, warunkować sprawność czynności transportowych i manipulacyjnych
Funkcja informatyczna – jest nośnikiem informacji
Funkcja ekologiczna
Funkcja marketingowa – opakowanie wielu towarów stanowi istotną część strategii marketingowej wyrobu, która sprawia, że towar staje się możliwy do odróżnienia od towarów konkurencji
W ujęciu logistycznym – opakowanie powinno spełniać następujące funkcje:
Ochronną
Powinno:
Zabezpieczać ładunek przed utratą lub obniżaniem jego jakości w drodze od producenta do konsumenta, tzn. powinno ono być dostosowawe do cech i wrażliwości ładunków
Powinno zabezpieczać ładunki przed czynnikami mechanicznymi, abiotyczno-klimatycznimi, biotycznymi
Ułatwiającą transport i magazynowanie ładunków
Masa i wymiary opakować powinny być dostosowane do wymiarowej powierzchni ładownych lub pojemności środków transportowych i magazynowych oraz do stosowania pomocniczego sprzętu transportowego i magazynowego
Manipulacyjną - polegająca na ułatwianiu prowadzonych robót ładunkowych ręcznie i mechanicznie
Obniżającą koszty transportu
Powinno się dążyć do zmniejszenia masy opakowania lub jego wymiarów (ze względu na opłaty za przewóz)
Zmiany te mogą jednak wpływać na obniżenie wartości użytkowej opakowania, tj. obniżenia jego wytrzymałości mechanicznej i odporności na czynniki abiotyczno-klimatyczne i biotyczne.
Produkcyjną – przyjęcie produktu w miejscu wytwarzania doboru rodzaju opakowania formy techniki i technologii pakowania. Ta funkcja ma wspierać funkcję ochronną jako jedną z najważniejszych
Recyklingu i ochrony środowiska – ponowne wykorzystanie opakowań przez przedsiębiorstwa lub też wykorzystanie zużytych opakowań jako surowców wtórnych.
Ekobilans opakowania powinien obejmować pełną drogę jego życia LCA , tj. od pozyskania surowca poprzez produkcję aż do dystrybucji, konsumpcji i usunięcie pozostałości łącznie z kasacją.
Informacyjną, która wpływa na sterowanie procesami ochrony jakości wyrobów w całym cyklu ich produkcyjnego obiegu.
Funkcja ta przyczynia się także do zmechanizowania prac ewidencyjnych, usprawniając przez to zarządzanie określoną jednostką handlową.
Zależnie od spełnianych funkcji, opakowania dzieli się na:
Jednostkowe
Transportowe
Zbiorcze(grupowe)
Zależnie od materiału zastosowanego do wykonania opakowania dzielimy je na: papierowe i tekturowe, szklane, metalowe, z tworzyw sztucznych, ceramiczne, drewniane, tkaninowe itd
Ze względu na kryterium własności opakowania dzieli się na:
Własne
Obce
Dzierżawione
Ze względu na sposób wykorzystania opakowania dzieli się na:
Opakowania do jednorazowego użytku
Opakowania zwrotne
Systemy wymiarowe opakowań
System wymiarowy to zestaw zalecanych wymiarów opakowań, który ma na celu stworzenie określonych standardów, a przez to ułatwienie i przyspieszenie logistycznych operacji związanych z opakowanymi produktami.
Wymiary jednostek i opakowań transportowych powinny współgrać z wymiarami opakowań jednostkowych
Systemy wymiarowe opakowań
Współzależność wymiarowa dotyczy:
Opakowań
Jednostek ładunkowych(palet, kontenerów)
Przestrzeni składowej i urządzeń do składowania (np. regałów)
Przestrzeni ładunkowej środków transportu
Doków magazynowych, dźwigów, drzwi
Maszyn pakujących i formujących jednostki ładunkowe
Systemy wymiarowe opakowań
W transporcie i magazynowaniu (zestandaryzowana jednostka ładunkowa) za podstawowy przyjęto moduł 600x400 mm
Wymiar dla manipulacji jest powiększony o 60 mm.
Wymiar dla transportu i składowanie stanowi wymiar gabarytowy palety powiększony o tzw. przewis 40 mm i wymiar dla manipulacji 60 mm, czyli 900x1300 mm
Na podobnej zasadzie przyjmuje się wymiar miejsca paletowego, który wynosi 1300 x 1100 mm.
Znakowanie opakowań
W normie PN-85/0-79252 wymienia się następujące grupy znaków:
Znaki zasadnicze – umożliwiające identyfikację opakowania i zawartości, mogą to być m. in. Nazwa towaru, znak towaru, kod kreskowy
Znaki informacyjne - zawierają informację o cechach opakowań tj. ciężar, wymiary, skład, gatunek, kraj pochodzenia, termin przydatności do spożycia
Znaki ostrzegawcze – informują o niebezpieczeństwie i zagrożeniach dla ludzi i środowiska, jakie może powodować ładunek: oznaczenia wynikają z obowiązujących międzynarodowych konwencji i umów dotyczących określonych gałęzi transportu
Znaki manipulacyjne – stosowanie się do tych znaków w trakcie przemieszczania ładunku pozwoli zachować go w stanie nienaruszonym
Jednostka ładunkowa to ładunek drobnicowo-zbiorczy określonej ilości dóbr materialnych, uformowany w sposób zapewniający trwałość kształtu, wymiarów, zawartości, ochronę przed uszkodzeniami, umożliwiający łatwe liczenie oraz zmechanizowanie przemieszczanie i składowanie za pomocą typowych urządzeń transportowych.
Ze względu na postać fizyczną i podobieństwo technologiczne rozróżnia się następujące rodzaje jednostek ładunkowych:
Mikrojednostki (niespaletyzowane)
Paletowe
Pakietowe
Kontenerowe
Uniwersalny kontener 20-stopowy mieści 11 europalet(o ładowności 21,5t) z kolei 40-stopowy kontener mieści 25 europalet (o ładowności 26,5t)\
W Polsce funkcjonuje Polski Komitet Narodowy EPAL (European Pallet Associacion) skupiający producentów palet płaskich i skrzyniowych z gwarancją jakości EPAL.
Cechy palet EPAL:
Wypalony na boku znak europejskiej Kolei
Wypalony na boku znak European Pallet Association
Wypalony na boku znak European Pallet Pool
Frezowane
Przyjęcie towaru odbywa się przez rampy po jednej stronie budynku magazynu, zaś wydanie towaru – po przeciwnej. Konstrukcja taka zapobiega zakłóceniom zarówno podczas procesu przyjęcia jak i wydania towaru.
Schemat centrum logistycznego
Filary integracji procesów logistycznych
Logistyka: