13 Билет

Сүгір Әлиұлы

2.Рәміздер.

• Рәміз деген нені білдіреді?

• Рәміз-белгілі бір идеяны білдіретін белгі,бейне. Рәміз адамға бір пікір,ой туғызады.

• Мемлекеттік рәміздерге нелер жатады?

• Ту, әнұран, елтаңба.

• Біздің Республикамыздың мемлекеттік рәміздері қашан қабылданды?

• 1992 жылы,6 маусымда

• Қазақстанның туы қай түсті және онда нелер бейнеленген?

• Тудың ортасында, көгілдір түс аясында бейбітшіліктің рәмізі-күн бейнеленген. Күннің төменгі жағында бостандықтың рәмізі-қыран бейнеленген. Сол жағында қазақтың дәстүрлі өрнегі бар.

• Мемлекеттік елтаңбаның рендік бейнесі қандай және онда нелер бейнеленген?

• Көгілдір түс аясында елтаңбаның орта тұсында шанырақ бейнеленген.

• Шанырақты айнала күн сәулесідей тарап, уықтар шаншылған. Оны киелі пырақтардың қанаты көмкеріп тұр. Елтаңбаның жоғарғы жағында жұлдыз орналасқан, ал төменгі жағында-“Қазақстан” деген жазу бар. Елтаңбаның реңдік бейнесі алтын және көгілдір түсті.

• Елтаңбаның авторлары кім?

• Шота Уәлиханов және Жәнибек Мәлибеков.

3. Выпишите сложные предложения. Подчеркните второстепенные члены предложения.

№14 билет

2. Салт-дәстүрлер туралы.

Ұрпақтан ұрпаққа сақтап жеткізіліп отырған рухани байлығымыз салт-дәстүрлеріміз.

Қазақ халқының салт- дәстүрлері үйлену тойы-қыз таңдау дәстүрі, жаушы жіберу, құда түсү тойы-қыз баланы тәрбиелу дәстүрі; қыз ұзату дәстүрі; жас келінді тәрбиелеу дәстүрі-.Бала тәрбиелеу дәстүрлері; Дәстүрлі жерлеу салты; Қайтыс болған адамның үші, жетісі;қырқы; жүзі; жылы, асын өткізу дәстүрі, жоқтау дәстүрі; қонақ күтү дәстүрі, еттен табақ тарту дәстүрі, Саятшылық дәстүрі т.б.

Сәбимен байланысты салт-дәстурлері.

1.Құрсақ шашу. 2.Жарыс қазан. 3.Шілдехана. 4.Сүйінші. 5.Балаға ат қою. 6.Бесік тойы.

7.Баланы қырқынан шығарту. 8.Тұсаукесер тойы. 9.Тілашар тойы 10.Атқа мінгізу тойы. 11.Сүндет тойы. 12.Тоқым қағар.

Ұлы ғалымдар туралы диалог құрастырыңыз.

• Қандай ғалымдарды білесің?

• Қаныш Сәтбаев, Шоқан Уәлиханов.

• Қай ғалым туралы айтқың келеді?

• Атақты ғалым Шоқан Уәлиханов туралы.

• Ол қандай ғылыми еңбектер жасады?

• Ол қазақ , қырғыз, ноғайлы әдебиетінің жазба мұраларын , тарихи шежірелерді жинап, олар жөнінде ғылыми талдаулар жасады.

• Шоқан нені армандады?

• Ол халқының бақытты болуын арман етті.

3.Сан есім.

Заттың санның, мөлшерін, ретін білдіретін сөздер сан есім деп аталады. Неше, нешеу, нешінші, қанша деген сұрақтарға жауап береді.

Түрлері		Мысалдар
Тұлғасына қарай	Негізгі	Бір,екі,төрт
	Туынды	Бірінші, екеу,елудей
Құрамына қарай	Дара	Бір, екі, бес
	Күрделі	Он бес, жиырма алты,бір мың алты жүз
Мағынасы-на қарай	Есептік (количественные)	Үш, төрт,бес
	Реттік (порядковые)	Бірінші,екінші
	Жинақтық (собирательные)	Біреу, екеу бесеу
	Топтау (разделительные)	Он-оннан, бес-бестен
	Болжалдық (предположительные)	Алпыстай, мыңдап, бірер, жүздеген
	Бөлшектік (дробные)	Бестен екі, екі бүтін оннан бес

№15 билет