28. А.Сүлейменовтың «Бесатар» повесі экспрессивті әдіс бойынша түсіндіріңіз.

А.Сүлейменовтың «Бесатар» повесі психологиялық диалог тәсіліне топтастырылған. Повесть кейде жеке адамның ішкі ой-монологынан тұратын «Крейгель», «Иноземцев, 1916 ж., 7-шілде, сәске», «Қарала», «Сәруар», «Төрехан», «Мұқағали» деген т.б. тараушаларға бөлінсе, енді бірде бір-бірін аңдысқан айтысқа, қабақ қағысқа, сыртқы ишара мен емеурініне толы. Бұлардың бәрі шығарманың психологиялық диалогқа, екі көзқарастағы екі әлемнің ой қақтығысына, сезім қайшылығына құрылған. Осы шиеленісті ой арбасу сәтінде туындап, өрбитін бейбервалды ишараттар, кездейсоқ көзге ілінер іс-әрекеттер әлемі жазушыны қатты қызықтырады.

Әсіресе жазушының «Мұқағали, Иноземцев» атты тараушасындағы екі адамның айтысы да айрықша. Дала қазағы мен офицер арасындағы айтыс тек олардың емес, бүкіл екі ұлттың, екі елдің, екі таптың арасындағы айтыс, әлуметтік, қоғамдық, философиялық, саяси айтысқа саяды. Ашу-ыза, кек-кекесін т.б. секілді психологиялық сыртқы факторлардан сіресіп тұратын осы диалогта екі ел өкілінің өң түрінен бастап, бүкіл табиғаты, бет-бейнесі т.б. характері бар болмыс бітімі қарама-қайшы екі көзқарас сана қақтығысы тұрғысынан талданып, бейнеленеді. Бір-бірімен бетпе-бет отырып бірде кекетіп, бірде өштесіп, енді бірде жағадан алып жауласып отырған бірі-тұтқын, бірі-жемтік көрген бүркітше бір-бірін бағып қас-қабағын аңдысқан адамдардың кескін-келбетіндегі ишара мен денесіндегі әр бір емеурін, қимыл қозғалысты қалт жіьермей қадағалау қаламгердің драмалық тартысты бейнелеуге бейім екендігін анық айғақтайды. Мұнда әсіресе ишара алдынғы орынға шыққан.

Экспрессивтік әдіс оқушылардың шығармашылық белсенділігін туғызады, фотоаппарат, ұнтаспа, радио, теледидар, ұлғайтқыш аппараттар, кинокамера, күйтабақ, бейнемагнитафондар адамдар жасап шығарған рухани мәдениетті көруге, үйренуге көмектеседі, тәрбиеленушілердің біліктілігін арттырады.

29. . М.Мағауин «Шахан шері» повесіндегі адам тағдыры және табиғат экспрессивтік ә.б.т.. Шақан шері. Адам мен табиғат арасындағы теңдік, кек алушылық, екі әлемнің өзіндік заңдылықтары, өмір арпалысы суреттеледі. Шақан-басты кейіпкер, адал отағасы бір күнде көз алдында өлім құшқан баласы мен жарының ажалының кегін қайтарам дер жолбарыстар әлемімен арпалыс үстінде. Басты кейіпкер Шақан болып көрінгенмен, шығарманың шарықтау шегінде кейіпкер жолбарыс сынды көрінеді. Себебі Шақанның жары аяғы ауыр кезеңде жолбарыстың жүрегіне жерік болып, Шақан оған жолбарыстың баласының жүрегін әкеліп береді. Ескі наным-сенім бойынша жолбарыстың жүрегіне жерік болып, содан дүниеге келген бала алып күш иесі, мықтылықтың иесі болады деп сенген. Сол бала жолбарыстың әкесі дейік та, сол өзінің баласы үшін кек алып Шақанның әйелі мен баласын ажал құштырады. Әр кім өз әлемінде, өз заңдылықтарымен кек алуда. Шығарма соңында Шақан мен жолбарыс, екеуі де ажал құшады.

30. С.Шаймерденовтың «Инеш» повесі ынталандыру әдісін қолданы.

Инеш- ерке қылығы басым, жас студент. Анасының жалғызы, көз қарашығы. Ағасы соғыста ажал құшқан. Содан анасы Инешті не ішем, не кием дегізбей, табанына қадалған тікен маңдайыма қадалсын деп, аялап өсірген қызы. Биология факультетінің 5 курс студенті. Кейін ағасының жан жолдасы, соғысқа бірге аттанған Мауленмен махаббат айдыныңда кезігеді. Дегенмен шығарма соңы баянсыз махаббаттың көрінісімен аяқталады. Инештің құрбысы Гүлшат- өмірдің қиындығын көріп өскен білімді, ақылды қыз. Ол қалада, университетте жұмысқа қалады. Инешті ауылға жұмыс жасауға жібереді. Маулен қалада филология факультетінің студенті болып қала береді. Жастардың алып ұшқан жеңіл сезімі, орынсыз қызғаныш, адалдық пен пендешілік суреттелетін шығарма.