32. Автоматты үдерісті реттеудің сызбасын сыни түрде бағалаңыз

33. Бұзылмаған үлгілермен жұмыс жасау үшін қандай себеп керек екенін бағалаңыз

34. Қоспалардың құрамына кіретін реактивтерді сыни түрде бағалаңыз

Мұнай - көмірсутектер қоспасы болып табылатын, жанатын майлы сұйықтық; өзіндік иісі бар; жерде тұнбалық қабатында орналасады;пайдалы қазбалардың ең маңызды түрі.

Негізінен алғанда көмірсутектерінен (85 % -ға дейін) тұратын бұл заттар дербесүйірімдер шоғыры түрінде жекеленеді: метанды, нафтенді және ароматты (хош иісті) тізбектер. Оның құрамында оттегі, азот, күкірт, асфальтты шайыр қосындылары да кездеседі.

Мұнайдың түсі қызғылт, қоңыр қошқыл, кейде ол ашық сарғыш түсті, ақшыл болып та келеді. Мысалы, ӘзірбайжанныңСурахана алқабында ақшыл түсті мұнай өндіріледі. Мұнай судан жеңіл, оның меншікті салмағы 0,65-0,95 г/см³. Мұнай өз бойынан электр тогын өткізбейді. Сондықтан ол электроникада изолятор (айырушы) ретінде қолданылады. Осы кезеңде мұнай құрамынан екі мыңнан астам халық шаруашылығына керекті заттар алынып отыр: бензин, керосин, лигроин,парафин, көптеген иіссу түрлері, кремдер, парфюмериялық жұмсақ майлар, дәрі-дәрмектер, пластмасса, машина дөңгелектері тағы басқа. Ол қуатты әрі арзан отын — бір тонна мұнай үш тонна көмірдің, 1,3 тонна антрациттың, 3,3 тонна шымтезектің қызуына тең.

Негізінен алғанда көмірсутектерінен (85 % -ға дейін) тұратын бұл заттар дербесүйірімдер шоғыры түрінде жекеленеді: метанды, нафтенді және ароматты (хош иісті) тізбектер. Оның құрамында оттегі, азот, күкірт, асфальтты шайыр қосындылары да кездеседі.

Мұнайдың түсі қызғылт, қоңыр қошқыл, кейде ол ашық сарғыш түсті, ақшыл болып та келеді. Мысалы, ӘзірбайжанныңСурахана алқабында ақшыл түсті мұнай өндіріледі. Мұнай судан жеңіл, оның меншікті салмағы 0,65-0,95 г/см³. Мұнай өз бойынан электр тогын өткізбейді. Сондықтан ол электроникада изолятор (айырушы) ретінде қолданылады. Осы кезеңде мұнай құрамынан екі мыңнан астам халық шаруашылығына керекті заттар алынып отыр: бензин, керосин, лигроин,парафин, көптеген иіссу түрлері, кремдер, парфюмериялық жұмсақ майлар, дәрі-дәрмектер, пластмасса, машина дөңгелектері тағы басқа. Ол қуатты әрі арзан отын — бір тонна мұнай үш тонна көмірдің, 1,3 тонна антрациттың, 3,3 тонна шымтезектің қызуына тең.

35. Абсорбция мен атомды эмиссияға негізделген атомды спектроскопияның әдістерін классификациялаңыз

Колориметриялық және спектрофотометриялық әдістердің мынадый түрлері кездеседі:

- колориметрия;

- фотоколориметрия;

- фотометрия;

- спектрофотометрия.

Спектрофотометрия спектрдің көзге көрінетін, ультрафиолет және инфрақызыл облыстарында жүргізілуі мүмкін.

Сандық колориметриялық анализ.

Сандық колориметриялық анализ негізіне жарық жұту (светопоглощение) заңы – Бегер-Ламберт-Бер заңы қойылған:

D = l * c

мұндағы:

D – заттың белгілі толқын ұзындығындағы оптикалық

тығыздығы, г / см²;

l - анализге алынған үлгі қабатының қалыңдығы, см;

С – заттың концентрациясы, г / см³.

Барлық фотометриялық өлшеулердің негізгі параметрлері болып оптикалық тығыздық өлшеу жүргізілетін толқынның ұзындағы, оптикалық тығыздықтың мөлшері D, анализге алынған үлгі қабатының қалыңдығы l, ерітіндінің концентрациясы С табылады.

Бұл әдіс тек оптикалық тұнық сұйық орталарын зерттеу үшін қолданылады.

Сандық фотометриялық өлшеулер үшін Бегер-Ламберт-Бер заңына сәйкес құрылған калибрлеу графиктерін пайдалану әдісі жиі қолданылады. Калибрлеу графигі «оптикалық тығыздық – концентрация» координаталарында салынады. Калибрлеу графигі координаталар басынан өтетін тура сызық түрінде болуы керек.

Зерттеулер фотоэлектроколориметрлің көмегімен жүргізіледі.

Боялған және түссіз ерітінділерді спектрофотометрлердің жалынды фотометрлердің көмегімен де зерттеуге болады.

Нефелометрия. Флуоресценсия. Фотографиялық атомдық-эмиссиялық спектрлік анализ. Атомдық-абсорбциялық спектроскопия.

Эмульсияларды және әр түрлі тұнбасы бар (мутный) орталарды зерттеу үшін нефелометрия әдісі қолданылады. Әдіс тұнбасы бар ортадан өткен жарық ағынының әлсіреуін өлшеуде негізделген.

Нефелометриялық өлшеулердің негізгі принциптерінің бірі болып «эталон мутности» қолдану табылады.

Зерттеудің нефелометриялық әдістерін жүзеге асыру үшін зерттелетін элементтің немесе органикалық қосындының иондарын аз еритін қосындыларға аударады. Бұл аз еритін қосындылар тұнба қалыптасуының бастапқы кезеңінде тұрақты дисперсиялық жүйе түзейтін болады. Бұл мақсатта Ba²⁺, Ca²⁺, Ag⁺, Cl^-, SO₄^2-, CrO₄^2- және т.б. иондардан құралған суда қиын еритін тұнбалар кеңінен қолданылады.

Нефелометрлік зерттеулерді фотоэлетроколориметр-нефелометрдің көмегімен жүргізеді.

Молекулаға энергияның кез келген түрінің (жалын, шоқ, плазма, ультрафиолет сәулесі) әсер етуі кезінде электрлік спектрлер қоздырылады және оған жауап ретінде молеклалар энергия квантын бөліп шығарады. Бұл құбылысты флуоресценсия немесе эмиссия деп атайды. Флуоресценсия күші тиісті заттың (элементтің) концентрациясына пропорционалды болып табылады.

Флуоресценсия негізінен органикалық қосылыстарға тән болып табылады, сондықтан анорганикалық заттарды зерттеу үшін минералды қосылыстармен флуоресценсия беруші комплекстер түзей алатын флуорегендік органикалық аналитикалық реагенттер қолданылады.

Әдіс өте сезімтал болып табылады және оны органикалық қосылыстардың, мысалы, дәрумендерді, гормондарды, антибиотиктерді және т.б. зерттеу кезінде олардың өте аз мөлшерін анықтау үшін қолданылады.

Зерттелетін заттың эимссиялық спектрін фотопластинаға түсіруде негізделген әдіс фотографиялық атомдық-эмиссиялық спектрлік аналаз деп аталады. Бұл әдіс заттың газ түріндегі атомдары шығаратын жарық толқынының ұзындығын, интенсивтігін және т.б. сипаттамаларын өлшеуде негізделеді. Зерттеулер спектроскоп, спектрограф және спектрофотометрлердің көмегімен жүргізіледі.

Атомдық-абсорбциялық спектроскопияда молекулалық спектроскопияда сияқты Бегер-Ламберт-Бер заңы қолданылады.

Атомдық-абсорбциялық зерттеу әдісі жоғары сезгіштігімен сипатталады. Бұл әдіспен 80-нен астам элементтерді анықтауға болады, оның ішінде өмір үшін маңызды элементтер Na, K, Mg, Ca, Cu, Zn, P және микроэлементтер Cd, Hg, B, Pb, Sb, As, Mn және т.б. Сандық зерттеулер калибрлеу графигін салу әдісін қолдану арқылы жүзеге асырылады.

Спекрді көзбен көру үшін спектроскоптар қолданылады.

Заттың атомдарын бөліп шығару үшін атомдық-абсорбциялық спектрофотометрияда әр түрлі газдардың жалыны және электрофотометриялық атомизаторлар қолданылады