Рефлексия типтері.

1. Тұлғалық-мазмұндық

2. Кооперативті

3. Коммуникативті

4. Интеллектуалды

Рефлексияның барлық тіптерінің (түрлерінің) іске асырылуы үшін рефлексивті дағды қажет, ол өз қызметінде өзінің тұлғалық-психологиялық ерекшеліктерін пайдалана отырып, өзінің психикалық күйін адекватты бағалай білу, сонымен қатар оқушы тұлғаның әр жақты тану және жан-жақты адекватты қабылдай білу.

Сонымен педагогикалық рефлексия, педагогтың кәсіби құнды позитивті бағытын ынталандырады өзін-өзі жетілдіру, өзін-өзі бекіту жолдарын іздестіруге бағыттайды, жөнелтіледі, педагог пен студенттің тұлғасының творчествалық ашылуына себеп болады. Педагог рефлексиясы тәрбиеленуші тұлғаға зорлық көрсетуге, педагогпен студенттің санасымен манипуляция жасауға жол бермейді.

Педагогикалық бедел

Әрбір оқытушы оның жасына және қызмет өтіліне қарамастан өз студенттері, оқушылары алдында беделді болғысы келеді, өйткені ол педагог үшін әрі оны танытатын өлшем, әрі оған және пәнге қатынас жүйесі және оқытушының үкімділігін көрсету дәрежесі, және оны қоршағандардың оған сый кұрметінің көрсеткіштері. Оқытушы абыройы айтарлықтай күрделі педагогикалық категория, өйткені оның құраушыларының даму механизмдерін, ұстап қалу жолдарын бөліп қарастыру қиын мәселе.

Бедел - тұлғаның немесе ұйымның қоғамдық өмірдің әр түрлі саласында көпшілік таныған өз саласындағы терең білімділігіне, құзыреттілігімен (компетенттілігімен) жетістігіне негізделген, сонымен бірге, тұлға әйгілігімен немесе әсерімен танымал [9].

Бедел әлеуметтік қажеттілік түрінде пайда болады және оларды қанағаттандыру үшін тиімді қызметті қамтамасыз етеді.

Беделдің қазіргі замаңғы интерпретациясы оны әлеуметтік қатынас, яғни адамдар массасының өз басшысына, талабының әділдігіне, әділеттілігіне саналы түрде сенімі түрінде байқалуда.

Ғылыми әдебиетте абырой кең және тар мағында қарастырылады, бірінші жағдайда ол қоғамдық қатынастардың тіршілік ету формасы, екіншеде - қайсібір тұлғаның қоғамдық маңыздылығы айқындалды. Бедел объектівті түрде бар қоғамдық құбылыс, ал абыройлы адам төңірегіндегілерге белгілі бір әлеуметтік нормаларды тасымалдаушы ретінде болады.

Психологиялық тұрғыдан қарағанда "бедел" билік ұғымымен байланыспауы да мүмкін. Ол үлкен лауазымды немесе жоғары дәрежелі референтті тұлғада болуы мүмкін, өйткені бұлар адамды белгілі дәрежеде сыйлауға аванс береді. Кейде лауазым кәсіппен ассоцияланады.

Ғылым мен білімде абыройға екі көзқарас бар.

Бірінші - абыройдың оң мәнін мойындамайды. Бұл мойымдамау ғылымдағы прогрестің кез келгеніне мойындалған, табылған шындықтық еш қандай концепциясы, ешқандай айтылатын ойлар абыройлы теориялар жасауда қауіпті болмай қоймайды, өйткені шындық авторитаризмнің душпаны.

Екінші - бағынуға негізделмеген, ол тұлғаның басқалардан артықшылығы ойлау қабілетінің ерекшелігінде, немесе басқа артықшылықтарында.

Білім береу жүйесі ретінде мансапқорлық бастамасы бар, бірақ өзінің творчествалық мағнасы болғандықтан, тұлғаның кең ауқымды ойлауы мен қанағаттандыруына (өзін анықтауына) қолайлы жағдай тұғызатың билік формасы әлдеқайда қонымды. Биліктің бір формасы ретінде абырой ұсынылады, ол өзінің компетенттілік, тәжірибе, танымал, сынауға мүмкіндік (доступность критике), өзарасенімділік сияқты сипаттары мен білім берудің өнімділігін анықтайды.

Білім беруде абырой педагогикалық процестің реалдылығын құрайды, оның өзін-өзі реттеу әдісін көрсетеуі және әр түрлі формада және түрде қызмет жасайды.

Абыройды жіктеудің критерийі ретінде оқытудың білім, қызмет және әлеуметтік институт түрінде қарастырылуы негіз болады. Сондықтан білім беруде абырой үш түрде көрсетілген:

• білім, идея, теория абыройы, яғни когнетивті абырой;

• қызмет, кәсіп, білім абыройы, яғни институционалды абырой;

• тұлғалық абырой.

Бұл абырой түрлерін тасушы және трансляциялаушы педагог болып табылады. Абыройдың түрлерімен бірге иерархиялық ұйымдастырылуына қарай о деңгейлерге жіктеге болады. Педагог әр түрлі абыройлардың ілімі әсерінде болады, педагогтардың, жазушылардың, өзі оқушы ролінде қабылдайды, сонымен бірге ол "үлкен абыройлар" мен өзінің оқушылары, студенттері, балалары дәнекер, бітістіруші болады.

Бірқатар авторлар ойынша абыройлардың түрлі деңгейлері болатынын, бірақ олардың ішінде жоғары деңгейді белгілеу үшін нағыз абырой, дұрыс абырой, жоғары абырой, шын абырой сияқты анықтамаларды қолданды.