4. Хабарды сигналға түрлендіру. Изохронды және анизохронды сигналдардың түсінігінің анықтамасы.
К,оректенд!ру KөзiHeH келіп тусуші хабар оны ДХТ жуйелерінде тасымалдаушы болып табылатын сигналга турлендіреді. ДХТ жуйес! сигналды кен!ст1кт1ң берілген 6ip нуктесінен келесісіне сипаттамалық көрсетк!штер1мен 6ipre жетк1зуд1 камтамасыз етед1.
Телеграфтык жуйелерде хабарды сигналга турленд1руд! Телеграфтық аппараттың, таратушы бөл1гі орындайды.
Сигналдардың турлері. Сигналдардың уакытка тэуелділігіне байланысты 4 Typi болады:
yзіліссіз уакыттың үзілiccis сигналы;
дискретті уакыттың узіліссіз сигналы;
y3iлicci3 уакыттың дискретті сигналы;
дискретті уакыттың дискретті сигналы.
Yзілicci3 уакыттың узіліссіз сигналы. Олар кыскаша турде узіліссіз (аналогты) сигналдар деп атайды. Олар айнымалы мезеттерде мумк1н болатын мэндердің айнымалы көпмушелігінен кез-келгенін кабылдап ө3repyi мумк1н. Осындай сигналдарга бэр1м1зге танымал синусоида да жатады
Дискретт1 уакыттың узілісіз сигналы. Олар кез-келген айнымалы мэндерд1 кабылдауы мумкін, 6ipaK тек алдын-ала берілген (дискретті) t1, t2, t3,... мезеттер1нде( ягни анықталган уакыттырда гана өзrepyi мумкін (2.3 - сурет).
2.3 - сурет. Дискретті уакыттың узіліссіз сигналы
Узіліссіз уақыттың дискретті сигналдарының айырмашылыгы, олар айнымалы мезёттерде езгеруі мумкін, 6ipaK олардың шамалары тек рұксат етілген (дискретті) мэндерд1 гана кабылдайды (2.4 - сурет).
2.4 - сурет. Узіліссіз уакыттын, дискретті сигналы
Дискретті уакыттың дискретті сигналдары. Оларды кьсқаша турде дискретті (2.5 - сурет) уакыттық дискретті мезеттерінде тек рұк,сат етілген (дискретті) мәндерд! гана кабылдауы мумкін.
Изохронды жэне анизохронды с и гнал дар тусініктерін анықтау.
Мэл1меттердің изохронды жэне анизохронды сигналдары болады. Изохронды сигнал ушін уакыттық аралыктың кез-келген мэн аралыгы бірлік аралықка немесе оньң бутін санына тен,.
omin мэн1нен аз емес кез-келген ұзақтылықта болуы мумк1н элементтер! бар сигналдарды анизохронды сигналдар деп атайды. Анизохронды сигналдардьң келес! ерекшел1гі, олар б!р-б1рлер1нен уакыт бойынша айнымалы аралықтарда едэу1р калып отырады.
27. Дхб жүйелерінің құрылымдық сұлбасы. Да, деректерді тарату арнасы және күре жол түйіндесу тізбегі. Дхб интерфейсі және хаттамалардың түсініктемелері.
ДХТ жуйес1н1ң курылымдык сулбасы. Дискреттік хабар TyciHiгi, мэл1меттердің хабары немесе телеграфтык хабар тусініктеріне қараганда, анагурлым жалпылама айтылган тусінік болып табылады. Соган сэйкес ДХТ жуйес!нін TyciHiгi де жалпы турдегі TyciHiK болып саналады. ДХТ жуйесінін курылымдык сулбасы суретте кескінделген. Хабар көз1 мен оны алушы хабарды сигналга турленд1руш!мен 6ipre ДХТ жуйесінің кұрамына к1рмейд1.
ҚК өндірілетін ai е А таңбалары кодтык кисындастырулар турінде кел1п тусед! жэне олар 6ipліk элементтерден (жолдамалардан) тұрады. Кодтық кисындастыру таратылушы аi таңбасын кескіндейт1н кодтық кисындастыруды курайтын (кодтың узындыгы n-ге тең болатын) б1рл1к элементтер санымен жэне кодтың m негіздемес1мен сипатталады. Кодтың нег1здемес1 сигналдың ҚК-1нен келіп тусетін, б1р-б!рлер1нен айырмашылыктары болатын мәндік позицияларының мумкін болатын санымен сипатталады.
Дискреттік арналардың синхронды жэне асинхронды турлер! болады. Синхронды дискреттік арналарда - эрб1р б1рлік элемент катаң аныкталган уакыт мезеттерінде енгізіледі. Бул арналар тек изохрондык сигналдарды тарату ушін гана тагайындалган. Асинхронды арна бойынша кез-келген сигналдарды -изохронды жэне анизохронды таратуга болады. Сондыктан, мундай арналар мөлд1р немесе кодты тэуелсіз деген аталымга ие болды.
Эсерл1к жылдамдықты анықтау кез1нде, МТ арнасының KipiciHe келіп Tycyші кисындастырулардың барлыгы дерл!к, алушыга берілмейтінін ескерген жен. Кисындастырулардың кандай да 6ip бөлігінін жарамсыз болуы да мумкін. Будан өзге, арнага таратылушы элементтердің барлыгы да акпараттан турмайтынын ескеру кажет,
Б1рЛ1К элементтердің таратылуының адалдыгы дискретті арнаның келес1 сипаттамасы болып табылады. Бул сипаттама элементтер жөніндегі қателер коэффициентімен анықталады
Kkat=nkat/Nt
ягни, жогаргы өрнектен кате кабылданган элементтер санының таратылгандардың жалпы санына катынасын көріп отырмыз.
Туйіндесу т1збектер1 жөніндегі тусінік. ДХТ жуйесінің негізгі кызметтік бөліктеріне келесілер жатады, олар: байланыс арнасы, СТҚ жэне ҚҚҚ (4.1 -сурет).
Хабарлар көз1 жэне оны алушы жуйенің соңгы HyKTeci болып табылады, жэне сондыктан ДХТ техникасында жалпылама турде - мэл1меттердің соңгы курылгысы (МСҚ) деп аталынады. МСҚ негізінде, мэл1меттерд1 енгізудің (шыгарудың) эртурл! соңгы курылгылары жэне ЭЕМ пайдаланылуы мумкін. Мэл1меттерд1 енгізудің (шыгарудың) эртурл! жекелеген құрылгылары ретінде, эртурл! тасымалдаушыларга (перфотаспага, магниттік таспага, магниттік дискілерге жэне т.б.) жазу (есептеу) құрылгылары кызмет ете алады. Ka3ipгi уакытта мэл1меттерд1 ЭЕМ енгізу (шыгару) арналармен арнайы келісу К¥рылгысы - мэл1меттерд1 таратудың мультиплексоры (МТМ) аркылы жург1з1лед1. Мультиплексор б1рнеше тутынушылардан кел!п Tycyшi акпаратты теменгі жылдамдыкты агындарын 6ip жогаргы жылдамдықты агынына 6ipіkTipyгe мумкіндік 6epeдi. Уакытпен бөлу режиміндегі ЭЕМ-сына суйенсек, ол біруақытта жойылган абоненттердің кажетті санына қызмет ете алады. Акпараттар агындарын концентрациялаудан өзге, МТМ келес! функцияларды орындайды:
ЭЕМ-сымен байланысты орнатады жзне ЭЕМ-сының жумыска дайындыгы жөніндегі сэйкесті сигналды береді
абоненттермен байланысты орнатады жэне абоненттің жұмысқа дайындыгы жөн!ндегі сэйкесті сигналды береді
абоненттерге қызмет етуд!ң таңдалынган peттілігін уйымдастырады;
абоненттін жұмысының ерекшеліктерінен (к;ажетт! уакыттық аралыктарды ұстап калу, парольд! табу жэне т.е.с.) шыгатын косымша дайындық амалдарын жургізеді;
таратылушы акпараттың жекелеген өндемесін жургізед!;
абонентке катысты хабарды калыптастырады;
абонентт1ң курылгысын ЭЕМ-сынан ажыратып тастайды жэне т.с.с. Жогарыдагы келт1р1лген МТМ-ының толық емес тізбегінен көріп отырганымыз, ЭЕМ-сын толық немесе жекелеп жуктемелеп отырады. Сондыктан да, кеңейтілген кызметт!к мумкінш1л1ктер1 бар МТМ-ды, көб1несе, байланыстырушы процессор деп атайды. Осындай турде, МТМ (концентратор, байланыстырушы процессор) байланыс жел1с1 (ДХТ жуйес1мен) мен ЭЕМ арасындагы өзара эсерлесуд1 жург1зед1.
ДХТ жуйесінін жекелеген кұрылгыларын өзара косудың сипаттамалық орны болады: байланыс арналары жэне СТҚ; CTҚ жэне МСҚ немесе СТҚ жэне ҚҚҚ; ҚҚҚ жэне МСҚ немесе ҚҚҚ жэне МТМ; МТМ жэне ЭЕМ. Осындай косылыс орындары мэл1меттерд1ң сигналын тарату К¥рылгысының туй!ндесу1 немесе жай гана туйіндесу деп аталады. Қосылушы курылгылардың сипаттамасынан тэуелд1 туй!ндесулер келес! аталымдарга ие болды: арналық (С1), турленд!руш! (С2), коргамалы (СЗ), мультиплексорлық (С4).