47. Барацьба вкл з крыжакамі і татарамі

Першым быў створаны ў 1119 ордэн тампліераў (храмоўнікаў), другім-ордэн шпіталераў-янітаў, у канцы 12 ст. стварыўся 3 ордэн-Тэўтонскі. У 1202 рыжскі епіскап заснаваў рыцарскі Ордэн Мечаносцаў. Пацярпеўшы цяжкае паражэнне ў вайне з арабамі ням. князі ў канцы 12ст вырашылі перанесці вайну ў Прыбалтыку і Русь, заваяванне якіх ім абяцала новыя землі і прыбыткі. Внешяя экспансія немцаў супраць Полацкага княтсва і Ноўгарадскай зямлі прывяла Полацк і Ноўгарад да паліт. саюзу. У бітве на Няве са шведскімі войскамі ў 1240 наўгародцам дапамагалі палачане. Знішчэнне А. Неўскім нямецкіх рыцараў на лёдзе Чудскага возера ў 1242 спыніла крыжацкую агрэсію на паўночным захадзе. З усходу на рускія землі рушылі татара-мангольскія полчышчы. У 1223 на р. Калцы сышліся на першую бітву татара-манголы і аб’яднаныя сілы рускіх і полаўцаў. Аднак полаўцы нечакана кінуліся ўцякаць і змялі рускія палкі. Мангольскія войскі перайшлі ў наступленне і разбілі рускіх. На Калцы Русь пацярпела паражэнне ў сявязі с сваёй раздробленнасці. Татара-мангольскія набегі на заходнерускія землі адбыліся ў 1258, 1275, 1277, 1287, 1315, 1388. Вайна Тэўтонскага ордэна і ВКЛ (1283—1409), вайна, якую вялі нямецкія рыцарскія ордэны супраць ВКЛ, у асноўным у Жамойці і ў беларускім Панямонні; частка агульнай нямецкай экспансіі ў Прыбалтыцы. Прычына — хрышчэнне Літвы паводле Крэўскай уніі (1385). Агульны характар вайны асноўваўся на аперацыях мясцовага значэння. Адносна вялікія бітвы здараліся вельмі рэдка (бітва пад Коркгаўзам, 1298, бітва пад Ваплаўкен, 1311, бітва пад Меднікамі, 1320, бітва на Стрэве, 1348, бітва пад Рудавай, 1370). За 1345—1377 налічваюць да 100 такіх паходаў.Пасля 1360 ваенныя дзеянні набылі новыя асаблівасці. Актывізавалася еўрапейская дапамога, у тым ліку прыток еўрапейскага, у т.л. польскага, рыцарства на дапамогу Ордэну ў паходах у Прусію і адтуль на Літву. Унія з Польшчай дазволіла ўмацаваць сілы супраць ворагаў. Галоўны вораг 14-15ст. Тэўтонскі, Лівонскі ордэны. У 1410г-Вялікая вайна. З аднаго боку Польшча, ВКЛ з другога Тэўтонскі ордэн.15 ліпеня 1410 –Грундвальдская бітва, крыжакі разбіты.Таруньскі мір 1466- да Польшчы далучаны вусце Віслы.З 1500-1569 на бел. землі крыжакі здзейснілі 45 набегаў.

48. Палітыч развіццё бел у рп

РП-саслоўная манархія на чале з выбарчым каралем, уладу з якім падзяляла шляхта.Феадальная федыратыўная дзяржава, у якую аб’ядналіся кароль і шляхта. РП лічылася агульнай дзяржавай “абедзвюхнародаў” (Польская і бел. шляхта). Кароль польскі (князь літоўскі) меў абмежавальныя паўнамоцтвы: заканадаўчую і частковасудовую (на маемасных адносінах) меў магнац-шляхецкі сойм. Ен складаўся з 2-х палат: сената і пасольскай ізбы. Сенат складаўся з магнатаў, прадстаўнікоў цэнтр. і правінцыяльнай адміністрацыі, вярхоў каталіцкай царквы. З сената абіралася каралеўская рада (2 гады), якая кіравала дзяржавай.Пасольская ізба- шляхцічы, дэпутаты, на 2 з кожнага павета (больш 200).Вальныя, агульныя соймы разгляджалі прапановы абоіх пасяджэннях сената і пасольскай ізбы.Аднак сойм прымаў асобна законы для Польшчы і ВКЛ.З сярэдзіны 17ст. у сойм уведзены правіла адзінагалосся “Ліберум вета”.Дзве дзяржавы захоўвалі асобную дзяржаўную адміністрацыю, асобныя войскі са сваім камандаваннем, свае фінансавыя сіс-мы і скарбы, права чыканкі аднолькавай манеты, самастойныя судовыя і мытныя сістэмы (да 1766). Кожная з дзяржаў мела сваю мову: Польшча-лацінскую, ВКЛ-беларускую (з 1696-бел. мова як дзяржаўная была забаронена). З сярэдз. 17 ст. роля сеймаў зменьшылася ў паліт. жыцці РП. Усе большую ролю пачалі адыгрываць магнацкія групоўкі і шляхецкія саюзы (канфедэрацыі).У кіраванні ўнутранай справы вырасла значэнне павятовых шляхецкіх соймікаў (ім было перададзена права збіраць некаторыя падаткі і распараджацца імі). Спроба цэнтральнай улады ў др. палове 18 ст. не ўдаліся.Канстытуцыя 3 мая 1791 з праграмай шырокіх рэформаў дзярж. ладу была скасавана пасля перамогі каталіцк. канфедэрацыі (1792)Польшча імкнулася заснаваць унітарную дзяржаву, ВКЛ17 Авалодаць Смаленскам не ўдалося.1634- рускія падпісалі акт аб капітуляціі, паводле якога рэшткі рус. арміі пакінулі ўсю тэрыторыю і поўнасцю адышлі з-пад Смаленска.Распачаліся мірныя перагаворы і завяршыліся Паляноўскім мірам (вечнае даканчэнне), паводле якога Руская дзяржава атрымала горад Сярпейск і крэпасці Лебядзін.Уладзіслаў 4 афіцыйна адмовіўся ад рускага трона, што для цара Федаравіча была важнай умовай (кароль атрымаў 200 рублей за гэта)