1. Бөлшектер жүйесінің импульс моменті. Импульс моментінің сақталу заңы

Дененiң белгiлi бiр нүктеге қатысты импульс моментi деп нүктенiң белгiлi бiр О нүктесiне қатысты радиус-векторының дененiң импульсiне векторлық көбейтiндiсiне тең шаманы айтады. Өлшем бірлігі

Бөлшектердiң қозғалыс траекториясына тәуелсiз олардың импульс моментi болады.

1. Бөлшек түзу сызықпен қозғалыста болсын (сурет).

Импульс моментiнiң модулi тек бөлшектiң қозғалыс жылдамдығы өзгерген жағдайда өзгередi.

2. Бөлшек радиусы шеңбер бойымен қозғалыста болсын (сурет).

Бөлшектiң шеңбер центрiне қатысты импульс моментi .

Механикалық жүйенiң импульс моментi жүйеге кiретiн жеке денелердiң импульс моменттерiнiң векторлық қосындысына тең болады.

Импульс моментiнiң сақталу заңы келесі түрде айтылады:

Тұйық жүйенiң толық импульс моментi жүйедегi өзгерiстер кезiнде тұрақты болады.

Дененiң белгiлi бiр нүктеге қатысты күш моментi деп дененiң радиус векторының немесе күш иiнiнiң түсiрiлген күшке векторлық көбейтiндiсiне тең шаманы айтамыз (сурет). Өлшем бірлігі .

Күш моменті скаляр түрде формуласымен өрнектеледі.

Мұндағы - күш иiнi, яғни О нүктесiнен күштiң түсу нүктесiне дейiнгi ең аз қашықтық.

2. Магнит индукция векторының циркуляциясы туралы теорема және оны қарапайым жүйелердің (түзу ток пен ұзын түзу соленоид) магнит өрістерін есептеу үшін қолдану.

Магнит индукция векторының циркуляциясы туралы теорема және оны қарапайым жүйелердің магнит өрістерін есептеу үшін қолдану

векторының циркуляциясы туралы теорема. Магнетиктерде циркуляция векторы өткізгіштік токтармен қатар магниттелу токтарымен анықталады

.Осы өрнектерді ескеріп алатынымыз

Интеграл астындағы шама

магнит өрісінің кернеулігі деп аталады. Бұл шаманың физикалық мағынасы жоқ, оның көмегімен біртексіз ортадағы магнит өрісінің теңдеулерін ыңғайлы түрде жазуға болады.

векторының циркуляция теоремасы: тұйықталған контур бойымен алынған векторының циркуляциясы осы контурмен шектелген өткізгіштік токтардың алгебралық қосындысына тең

3. Есеп

Конькиші массасы m₁=5 кг гирді лақтырғанда V₂=1 м/с жылдамдықпен артқа сырғанайды. Конькишінің массасы m₂=60 кг деп алып. Оның гирді лақтырғандағы істейтін жұмысын анықтаңыз.

№ 13 ЕМТИХАН БИЛЕТІ

1. Заттардың қасиеттерін статистикалық және термодинамикалық зерттеу әдістері. Молекула-кинетикалық теорияның негізгі қағидалары (МКТ). Идеал газ. Идеал газдың МКТ негізгі теңдеуі. Температура ұғымын молекула-кинетикалық теория тұрғысынан түсіндіру.

2.Статистикалық физика және термодинамика Заттардың қасиеттерін статистикалық және термодинамикалық зерттеу әдістері. молекула-кинетикалық теорияның негізгі қағидалары.Идеал газ. Идеал газдың МКТ негізгі теңдеуі. Температура ұғымын МКТ тұрғысынан түсіндіру.

МКТ ның негіздері (МКТ) статистикалық тәсілі арқылы газдың физикалық қасиеттерін зерттейтін теория. Молекула кинетикалық теорияның негізі : 1.жүйедегі бөлшектер үшін импульстың, импульс моменттінің, энергиясының, зарядтың сақталу заңдары орындалады және бөлшектер саны тұрақты. 2. бөлшектердің бір бірінен айыра аламыз. 3. жүйеде өтетін физикалық процестер кеңістік және уақыт бойынша үздіксіз мәндерге ие болады. 4. кез келген бөлшек басқа бөлшектерге тәуелсіз координата мен жылдамдық мәндеріне ие болады.

МКТ-нын негізгі теңдеуі газ күйін сипаттайтын параметрлер мен олекулалардың ілгерілемелі кинетикалық энергиясының арасындағы байланыс.

Қандай да бір дененің жылу сыйымдылығы деп оның температурасын бір градусқа көтеру үшін керекті жылу мөлшеріне тең шаманы айтады. Егер де денеге берілген dQ жылу мөлшері оның температурасын dТ шамасына арттыратын болса, анықтама бойынша жылу сыйымдылық . (8.15) болады. (8.15) шамасының өлшем бірлігі Дж/K. Заттың бірлік массасының жылу сыйымдылығы меншікті жылу сыйымдылық деп аталады. Оны біз с әрпімен белгілейтін боламыз және өлшем бірлігі Дж/К· кг . . (8.16)

Заттың киломолінің жылу сыйымдылығын с әрпімен белгілейміз. с-нің өлшем бірлігі Дж/К·моль. , (8.17) мұндағы - зат мөлшері.

Заттың киломолінің жылу сыйымдылығы мен осы заттың меншікті сыйымдылығының арасындағы байланыс: . (8.18)

.