3.Жерге құқықытардың мемлекеттік тіркеудің жүйесі;мазмұны түрлері:

Мемлекеттік тіркеу-тіркеуші органның,заңды тұлғалардың немесе шетелдік кәсіпорындардың құрылуын меншік құқықтары мен басқа да құқықтарды,шарттарды,мәмлелерді т.б есепке алу рәсімі.

Қазақстанда меншік құқығы шаруашылықты жүргізуі құқығы,жедел басқару құқығы,жерді жылдан астам мерзімде пайдалану құқығы,кепіл заттар,ипотекалар,ренталар,жылжымайтын мүлікке құқықтар міндетті түрде тіркеуден өтеді.

Тіркеу тәртібі,рәсімі ақысы әрбір жағдайда заңдармен белгіленеді.

Жермен жасалатын мәселелерді тіркеу және жылжымайтын мүлікпен мәмлелерді айтамыз.

Ж.қ.м.т.р әдісі-Жер құқығы саласына тән 2 әдіспен реттеледі.

Олар: Императивтік әдіс Диспозитивтік әдіс

Императивтік әдіс-билік пен бағыныштылыққа негізделген міндетті қатысушылары мемлекет немесе мемлекет мүддесін білдіретін билік органдары болып табылады.

Диспозитивтік әдіс-шарт еркіндігіне негізделеді.

Ж.қ.м.р. пәнінің жүйесі-басқа құқық салалары сиякты 2 жүйеге негізделеді:

1)Жалпы бөлім

2)Ерекше бөлім

Жалпы бөлімде мынадай мәселелер қарастырады ж.қ.м.т.р түсінігі,пәні,әдісі,жүйесі,қайнар көздері,қағидалары,жалпы түсінігі жатады.

Ерекше бөлімде мына мәселелер қарастырылады:Жылжымайтын мүлікке байланысты құқықты тіркеу;

меншік құқығын тіркеу

заңды тұлғаларды тіркеу

шаруашылық құқығын тіркеу

жеке тұлғалардың меншік құқықтарын тіркеу сонымен қатар осы салаға байланысты заңдарды бұзғаны үшін жауакершілік тәртібі қарастырылады.

4)Жерге құқықтарды мемлекеттік тіркеудің қағидалары;жалпы және арнайы қағидалары.

Ол Қазақстан Республикасының Жер кодексінде көрсетілген:

1)Қазақстан Республикасы аумағының тұтастығы,қол сұғылмаушылығы және бөлінбейтіндігі;

2)Жерді табиғи ресурс, Қазақстан Республикасы халқының өмірі мен қызметінің негізі ретінде сақтау;

3)Жерді қорғау және ұтымды пайдалану;

4)экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету;

5)жерді нысаналы пайдалану;

6)ауыл шаруашылығы мақсатындағы жердің басымдығы;

7)жердің жай күйі және оған қолжетімділік туралы ақпаратпен қамтамасыз ету;

8)Жерді пайдалану мен қорғау жөніндегі іс-шараларды мемлекеттік қолдау;

9)Жерге залал келуін болдырмау немесе оның зардаптарын жою;

10)жерді ақылы пайдалану принциптерін негізделеді;

5.Мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыратын органдар;түрлері,құқықтармен міндеттері.

Олардың субьектілері болып табылатындар;

-Жеке тұлғалар

-заңды тұлғалар

-мемлекет

-әкімшілік,аумақтық бөліністер.

Жеке тұлғалар -ҚР-ның азаматтары,шетел азаматтары,азаматтығы жоқ адамдар-ешқандай мемлекетке қатысы жоқ адам.

1-ден қанағаттандыра алады.

2-ден ҚР Үкіметінің қаулысымен 2003 жылғы №890 қаулысы бойынша

3-ден орталық атқарушы органдарының актілері ол ережелер,нұсқалардың,бұйрықтарды қабылдайды.

Құжаттар;

-жер учаскесіне жеке меншік құқығы актісі;

-тұрақты жер пайдалану құқығы актісі;

-уақытша өлшеусіз жер пайдалану;

құқығы актісі жер учаскесіне құқықты куәландыратын құжаттар талап етілуі мүмкін.

Коммисияның қорытындысы негізінде жерге құқықты табыстау туралы жерге орналастыру жобасы әзірленеді.

6.Жерге құқықтарды мемлекеттік тәркеуді жүзеге асыру тәртібімен ерекшеліктері;

1)Мемлекетік тіркеуге қажетті құжаттарды қабылдау және тіркеу;

2)Жылжымайтын мүлікке және оған қатысты жасалатын мәселелерге құқықтарды тіркеудің ерекшеліктері;

Тіркеу кезінде тіркеуші инспектор ұсынылған құжаттарға құқықтық сараптама жүргізіледі.Олар мынадай негіздерде жүзеге асырылады

1.бір құқықты тіркеуге бірнеше өтініштің түсуі жағдайын қарауға шамамен арыздың басымдылығын анықтау;

2.Ұсынылған құжаттарды электронды бөлікпен мұрағат материалдарының деректермен салыстыру жүргізу жылжымайтын мүлік ретінде және құқық иеленуші жөніндегі деректердің сәйкестігі.

3.Ж.м ауыртпалықтарының бар жағын тексеруді жүзеге асыру құқықты қорғау,сот және басқа да уәкілетті органдармен қойылатын салулар,шектеулер

4.техникалық паспортта бар жылжымайтын мүліктің техникалық сәйкестік сипаттамаларының құқық орнатушы құжаттарға деректерге сәйкесболуын тексеру.

Жылжымайтын мүлікке құқықтарды электронды тіркеу тәртібі мынадай тәртіпті негізде жүргізіледі:

1.нотариус-мәмілені куәландырғаннан кейін расталған құқық белгілейтін құжатты наториаттық ақпараттық жүйеден құқықтық кадастрдың ақпарат жүйесіне жіберіледі.

кадастр-Жер туралы мәліметтердің тізімі,тізім туралы кітап .

Жылжымайтын мүлікті сатып алушыны құқық бекітетін құжатқа наториаттық ақпараттық жүйеде берілген бірегей нөмір туралы және ж.м құқықтарды тіркегені үшін ҚР салық заңнамаларына сәйкес төленуге тиіс алым сатысы туралы немесе алымды төлеуден босату туралы хабардар етеді.

2.Құқық иеленуші немесе оның уәкілетті өкілі жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркелуіне алым төлеушінің деректерін және құқық белгілейтін құжаттың бірдей нөмірін міндетті түрде корсете отырып ақпараттандыру саласында басшылықты жүзеге асыратын уәкілетті орган көздеген кез-келген тәсілмен электрондық үкімет төлемі арқылы мем.тіркеуге алым төлейді.

3.Тіркеуші орган құқықтық кадастрдың ақпарат жүйесінде ал қажет болған жағдайда электронды үкімет төлемінде жылжымайтын мүлікке қ-ды мем. тіркегені үшін алаым төленгенін растайтын электрондық мәліметті болуы тиіс.

Жылжымайтын мүлікке меншік құқығын мем.тіркеу үшін азамат немесе оның уәкілетті өкілі халыққа қызмет көрсету орталығына барып жеке басын куәландыратын құжатты көрсетіп мына құжаттарды тапсырады.