21. Жұмыссыздық нормасы.

Бұл заң өз мәні бойынша ЖҰӨ әр 2,5% өсіміне жұмыссыздықтың 0,4% нормасы азаятындығын анықтайды.

Кейнсиандық қысқа мерзімді тұрақтандыру саясатында Филлипс қисығы пайдаланылады, ол жұмыссыздық және инфляция (еңбек ақы) арасындағы өзара байланысты көрсетеді. Инфляция төмен жұмыссыздықпен жоғары жұмысбастылықтың құны ретінде. Мемлекет экономикалық саясаттың бюджетті, салықтық, құралдарын пайдаланады, экономиканы инфляция қарқынымен жұмыссыздық деңгейінің онтайлы қалпына келтіреді.

Монетаристер концепциясына сәйкес мемлекет еңбек нарығына араласпауы керек, егер жұмыссыздық шынайы деңгейден аспаса. Кері жағдайда, оның қате саясаты инфляциямен жұмыссыздықтың қатар артуына (стагфляции) әкеледі. Мәжбүрлі жұмыссыздықты мемлекет шынайы деңгейге дейін төмендетуі керек. Осы жағдайда оның қызметі жұмыссыздық деңгейімен ұзақтығын реттеуге бағытталған (еңбек заңнамасын өңдеу,еңбекақының ең төменңгі деңгейін белгілеу, жұмыссыздық, қайта дайындау бағдарламасын құру, еңбектік қатынастар субъектілері арасындағы даулар кезінде делдал ретінде туындайды.

Тұрғындарды әлеуметтік қорғау жүйесі

Кең мағынада әлеуметтік қорғау жүйесі – өмір сүруді қамтамасыз ететін жағдайларды ұсынатын құқықтық, әлеуметтік- экономикалық кепілдер жүйесі:

- еңбекке жарамды тұрғындарға жеке еңбектік қосқан экономикалық өзбеттілік және кәсіпкерлік үшін;

- мемлекет тарапынан әлеуметті қорғалмаған қоғам топтары үшін, бірақ өмір сүру деңгейінен төмен емес;

Тар мағынада әлеуметтік қорғау жүйесі – мемлекеттің түзету әрекеттері, ол нарықтық қатынастар жағдайында тұрғындардың әртүрлі топтары арасында экономикалық және құқықтық статуста туындайтын қарама-қайшылықтарды әлсіретуге бағытталған.

Әлеуметтік қамсыздандырудың маңызды элементтеріне келесілер жатады:

• әлеуметті к сақтандыру

• әлеуметті к көмек

• әлеуметтік қолдау.

Әлеуметтік сақтандыру- әлеуметті –еңбектік саладағы реттеудің басты механизмі, ол үш субъектінің өзара қарым-қатынасына негізделеді: жұмыс беруші, жұмысшы және мемлекет. Қаржыландыру - жарналар есебінен.

Әлеуметтік көмек– мемлкеттің объектінің өмір сүруін қамтамасыз етудегі міндеттерін мойындауы. Қаржыландыру- бюджеттен және алушының жеке мұқтаждығына бейімделу.

Әлеуметтік қолдау еңбек ақы алу көзінген айырылғанда, жеке немесе жанұялық бюджетке аяқ астынан салмақ түскен жағдайда.

Қазақстандағы әлеуметтік қорғау жүйесінің құрылымы 1999ж. бастап қалыптасты:

Республикалық бюджет Жергілікті бюджеттер

- жасы бойынша зейнет ақы -жанұялық жәрдемақы

-мүгедектік бойынша мемлекеттік төлемақы - тұрғын үй төлемақысы

- асыраушыны жоғалту бойынша -жұмыссыздарға материалды

мемлекеттік жәрдем ақы көмек,қоғамдық жұмыстар

- ақысыз кепілденген - маманды дайындау және

медициналық көмек кадрлерді қайта даярлау

-арнайы мемлекеттік жөрдем ақылар -жұмысқа орнатуда көмек,

-бала туу бойынша жәрдем ақы

-жерлеуге жәрдем ақы