13.Андрогендер мен эстрогендердің организмдегі физиологиялық маңызы.

14.Адреналиннің организмдегі маңызы, оның негізгі функционалдық әсерлері.

1. Адреналин жүрек-қан тамырлар жүйесіне өте күшті әсер етеді:

А) Жүректің жүмысын күшейтіп соғу ырғағын тездетеді, қозғыштығын үлғайтып, өткізгіш жүйесі бойынШа серпініс өтуін жақсартады; Ә) Қан тамырларын тарылтады. Дененің әр жеріндегі тамырларының адреналинге сезімталдығы әртүрлі. Мысалы, ішкі ағзалардың қанмен қамтамасыз ететін артериола тамырларының қабырғасьш босаңсытады, ал оған байланысты қаңқа бүлшықеттеріне келетін қанның мөлшерін көбейтеді. Жүректің қантамырларының көлденең қимасы адреналиннің әсерінен кеңейеді де, жүрек еттерін қанмен қамтамасыздандыру жақсарады;

Б) Жүрек қызметі мен қан тамырларының кернеуін өзгерту арқылы адреналин қанның қысымына әсер етеді. Оның мүндай әсері көбіне қысқы мерзімде байқалады. Қан қысымының артуы гормонның. әсері басталғандағы жағдайға, адреналинді ыдырататын ферменттің белсенділігінё, мөлшеріне байланысты.Ішектің бірыңгай салалы еттеріне әсер етеді. Оның тонусын төмендетіп қозғалысын тежейді.Бронхының бірыңғай салалы еттерін босаңсытады.Көздің қарашығын үлкейтеді.Екі қабат әйелдің жатырының бірыңғай салалы еттерінің жиырылуын пайда етеді.Тері түктерінің қапшықтарының етін жиырады, сондықтан адамның эмоция кезінде «төбе шашы тік түрады».Көмірсулардың алмасуына әсер етеді.Бауыр еттеріндегі гликогенолизді күшейтіп, гипергликемиямен глюкозурияны тудырады.Майдың алмасуына әсер етеді. Олл липолизді күшейтіп липогенезді баксады, майдың тотығуын күшейтеді. Мүның бәрі күшті тітіркендіргіштің әсері кезінде организмнің энергиялық мүмкіндіктерін толық пайдалануға бағытталған.Кенномның пікірінше адреналин «эмоциялық гормон» болып есептеледі. Әсіресе қауырт жағдайларда катехоламиндер : а) Бұлшьщеттердің жұмысын күшейтеді;

ә) рецепторлардың сезімталдығьш, вестибулярлық аппараттардың жүйесін күшейтеді. Бүл өзгерістер қауырт жағдайда организмнің қызметін сыртқы ортамен өзгерген жағдайларына бейімдеуге бағытталған. Сонымен бүйрекүсті бездерінің милы және қыртысты қабаттарының гормондарын бейімдеуші (адаптациялық) гормон деп аталады.

15.Алмастырылмайтын амин қышқылдары, олардың организм үшін маңызы.

Белок алмасуы қалыпты өтуі, олардың синтезі үшін өте маңызды, сондықтан организмге тағаммен бірге аминқышқылдары түсуі қажет. Эксперимент жүзінде белок құрамындағы 20 амин қышқылдарының 12-сі организмде синтез-деледі, яғни алмастыратын болып саналады. Ал 8 амин қышқыл-дары синтезделмейді, олар тамақпен бірге түсуі керек, алмастырылмайтын аминқышқылдары деп аталады. Бұлардың маңыздылығы мынада: алмастырылмайтын аминқышқылдарының белок синтезі күрт төмендеп, белок алмасуы өзгереді, орга-низмде теріс азотты баланс туындап, организмнің өсуі тоқтап, дене салмағы төмендейді.

Адам үшін алмастырылмайтын аминқышқылдары: лейцин, изолейцин, валин, метионин, лизин, треонин, фенилаланин, триптофан.