24. Әлеуметтік өзара әрекет пен қатынастың алғашқы агентіне не жатады?

А) тұлға

Б) қоғам

В) мемлекет

Г) ру

Д) адамдар тобы

25. Адамдардың ортақ қасиеттері мен қабілеттерін сипаттау үшін қандай ұғым қолданылады?

А) тұлға

Б) адам

В) жеке адам

Г) адамдық қасиеттердің бәрін нақты алып жүруші

Д) наұқты адам

26. Адамзаттың барлық әлеуметтік және нақты психологиялық белгілерін алып жүруші адамзат баласының жеке өкілділігі болып табылатын кім?

А) адам

Б) тұлға

В) саналы адам

Г) шебер адам

Д) жеке адам

27. Бюрократияның дамуын тарихи процестің жағымды болашағы ретінде дәлелдеген қай әлеуметтанушы?

А) Т. Парсонс

Б) А. Голднер

В) В. Ядов

Д) М. Вебер

Д) А. Пригожин

28. Әлеуметтік мобильдік теориясын қалыптастыруда қай теория әдістемелік негіз болды?

А) әлеуметтік қауымдастықтар

Б) эмпирикалық әлеуметтік зерттеулер

В) әлеуметтік өзгерістер

Г) әлеуметтік стратификациялар

Д) тұлғалар

29. “Әлеуметтік мобильдік” терминін 1927ж. Социологияға енгізген кім?

А) А.Турэн

Б) Л.Уорнер

В) Р.Дарендорф

Г) П.Сорокин

Д) Б.Барбер

30. П.Сорокиннің көзқарасына сәйкес әлеуметтік мобильдік әлеуметтік сатыдан сатыға қозғалуды білдіреді?

А) жоғары және төмен тік сызық бағытымен

Б) бір қалыпты әлеуметтік деңгейде

В) жоғары бағытпен

Г) тік сызық және көлденең сызық бағытымен

Д) жеке адамның өзіне жаңа әлеуметтік мәртебенің бекітілуімен

31. Әлеуметтік мобильдік – бұл:

А) жеке адамның немесе топтың әлеуметтік мәртебесінің өзгеруі

Б) мамандықтыњ өзгеруі

В) биліктің өзгеруі

Г) қоғамның ашықтық деңгейінің өзгеруі

Д) діни жєне наным сезімдік бағыттардың өзгеруі

32. Екі компонент: әлеуметтік байланыс пен әлеуметтік құрам өздеріне нені біріктірген:

А) әлеуметтік жүйені

Б) әлеуметтік құрылымды

В) қоғамды

Г) мемлекетті

Д) мәртебені (статусты)

33. “Страт” түсінігі нені білдіреді?

А) диспозицияны

Б) жіктерді

В) таптарды

Г) топтарды

Д) бағдарды

34. Қоғам әлеуметтік құрылымның негіз туралы маркстік ілімге қарсы тұрѓан теория:

А) әлеуметтік интеграция

Б) әлеуметтік диспозиция

В) әлеуметтік стратификация

Г) әлеуметтік бағдарлау

Д) әлеуметтік мүдделер

35. К.Маркстік теория бойнша әлеуметтік құрылымныњ өзегі:

А) таптар

Б) қоғамдық жіктер

В) әлеуметтік жіктер

Г) әлеуметтік топтар

Д) тап аралыќ жіктер – “үшінші сословие”.

36. Әлеуметтік құрылым – бұл:

А) әлеуметтік байланыстарды құрайтын элементтердің жиынтығы

Б) қарама-қарсы мақсаттар, көзќарастар мен пікірлердің қақтығысуы

В) нақты өмір сүретін, эмпирикалық есепке алынған жеке адамдардың жиынтығы

Г) әлеуметтік құрылымдағы элементтердің тұрақты байланысы

Д) әлеуметтік байланыстар

37. Адамдардың ортақ қасиеттері мен қабілеттерін сипаттау үшін қандай ұғым қолданылады?

А) тұлға

Б) адам

В) жеке адам

Г) адамдық қасиеттердің бірін нақты алып жүруші

Д) нақты адам

38. Әлеуметтану тұрғысынан тұлғаны зерттеу тұлғаның қай қасиетін ерекше бөліп көрсетеді?

А) темпераментін

Б) мінезін

В) әлеуметтік типтігін

Г) ерік-жігер қасиеттерін

Д) қабілетін

39. Жеке адамның әлеуметтік жүйедегі нақты алатын орны:

А) әлеуметтік мәртебесі (статусы)

Б) әлеуметтік ролі

В) әлеуметтік жаѓдайы

Г) жеке адамның диспозициясы

Д) жеке басының тәуелсіздігі

40. Тұлға әлеуметтік қатынастар субъектісі ретінде ең алдымен немен сипатталады?

А) адамның әлеуметтік қасиеттерінің тұтастығымен

Б) белсенді қызметімен

В) әлеуметтік мінез-құлықтың өзін-өзі реттеуімен

Г) автономдығымен, қоғамның белгілі бір дәрежеде тәуелсіздігімен

Д) қоғамға тәуелділігімен

41. Тұлғаның дүниеге көзқарас, әлеуметтік құндылықтар, идеялары негізінде іс-әрекетке дайындығын көрсететін мінез-құлық принциптер:

А) өз сана сезімі

Б) өмірлік ұстаған бағыты

В) өзіндік талдау

Г) өзін-өзі реттеуімен

Д) өзін-өзі бақылау

42. Мектептің пайда болуын ненің шығуы мен дамуы шешті?

А) өнер

Б) әдебиет

В) техника

Г) білім институттары

Д) ғылым

43. Білім институттар жүйесіне кіретін не?

А) отбасы, ғылым, өндірістік кәсіпорын

Б) отбасы, жоғары оқу орны, нарық

В) кәсіптік-техникалық училище, ғылым

Г) отбасы, мектеп, мәдениет орындары, бұқаралық ақпарат құралдары

Д) мектеп, отбасы, фабрика

44. Білімнің беделін айқындаушы:

А) материалдық сыйдың деңгейі

Б) қоғамның білім маңыздылығын мойындауы

В) моральдық қанағаттандыру деңгейі

Г) білімнің материалдық жағынан қамтамасыз етуі

Д) білімнің жалпылығы, тегіндігі

45. Қызмет процесіндегі қызметкердің мүмкіншілігін білу, оларды іске асырудың жағдайларын, жеке бас мүддесі мен қоғамдық мүддені келістіру жолдарын не оқытады?

А) қала әлеуметтануы

Б) ғылым әлеуметтануы

В) еңбек әлеуметтануы

Г) билік әлеуметтануы

Д) тұлға әлеуметтануы

46. Девианттық мінез-құлықтың көрсететіні:

А) қоғамдық дамудағы қайшылықтар

Б) дене және ой еңбегінің арасындағы қайшылықтар

В) ресми мойындалған немесе қоғамда қалыптасқан нормаларға сәйкеспейтін бұқаралық қызметінің формасы

Г) ішкі және сыртқы өмір сүру жағдайына дамудағы жүйелердің әлі де толық бейімделмеуі

Д) кездейсоқ оқиғалардың байланысы

47. Девиантты мінез-құлықтың қоғамда болуының басты себебі:

А) экономикалық қатынастарда

Б) саяси қатынастарда

В) әлеуметтік қатынастарда

Г) отбасылық қатынастарда

Д) нормадан тыс қатынастарда

48. Еңбектің мазмұны мен қоғамға жат тәртіптің арасындағы байланыс психологиямен және моральмен жанама төрде болғанмен олар қайшылықтар туғызады:

А) дене және ой еңбегінің арасында

Б) қызметкердің қажеттілігімен оның өндірістік жағдайлары арасында

В) қала мен ауыл арасында

Г) адам мен қоғам арасында

Д) болса екен деген тілек пен шындық арасында

49. Қоғамда жат ауытқушылықтардың пайда болуының қайнар көзі не?

А) тиімді құқықтың заң шығарудың болмауы

Б) құқықты мемлекеттің болмауы

В) әртүрлі әлеуметтік таптардың мүдделерінің сәйкеспеуі

Г) қоғам дамуының ақиқат процесі мен адамдардың ізденіс-талап құқын жүзеге асырудың сәйкеспеуі

Д) тілек пен шындықтың дәп келмеуі

50. Ауытқыған мінез-құлық шектен асып тұлғаның, әлеуметтік институттардың және қоғамның мүддесіне қауіп-қатер төндіретіндер:

А) нашақорлық

Б) қанғыбастық

В) маскүнемдік

Г) токсикомандық

Д) қылмыскерлік

51. Ғылымда “білімді игеру” ілімін түсінудің теориялық негізін қалаған психолог:

А) Д.Лихачев

Б) С.Рубинштейн

В) Д.Карнеги

Г) А.Леонтьев

Д) Л.Выготский

52. Сіңу (ассимиляция) және үйрену (аккомодация) Ж.Пиаженіњ ойы бойынша меңгерудің формалары:

А) білімді

Б) іскерлікті

В) дағдыны

Г) білімдегі тәжірибені

Д)өмірлік ұстанымды

53. Бастапқы схемалардың жаңа объектілерінің құрылымдарын өзгерту арқылы бейімделу дегеніміз:

А) үйрену (аккомодация)

Б) сіңу (ассимиляция)

В) оқыту

Г) абстракциялау

Д) талдап қорыту

54. Еңбекті ғылыми ұйымдастыру қозғалысы қашан басталды?

А) ХХ ғ. 20 жылдарында

Б) ХІХ ғ. аяғы

В) ХХ ғ. 50-60 жж.

Г) ХІХ ғ. ортасында

Д) ХІХ ғ. басында

55. Материалдық өндірістің тиімді даму мүмкіндігі тек еңбек құралдарымен заттары тәуелді еместігін, сонымен бірге ол еңбекті ұйымдастыруға, жұмыскер дағдысы мен кәсіби деңгейіне де байланысты болатынын алғаш айтқан кім?

А) К.Маркс

Б) А.Гастев

В) П.Першенцев

Г) А.Здравомыслов

Д) Ф.Тейлор

56. “Адамды биологиялық” проблемасын зерттеуге парасатты үлес қосқандар:

А) Т.Парсонс, Р.Мертон

Б) Т.Леви, Г.Спенсер

В) К.Маркс, Ф.Энегельс

Г) А.Файоль, О.Ерманский, А.Попов

Д) П.Сорокин, С.Булгаков

57. Өндіріске адамның бейімделу процесі оның мінез-құлқына өндірістік қана емес, өндіріске қатысы жоқ алғы шарттар да әсер ететінін көрсетеді:

А) жалпы жағдай

Б) тұрмыс

В) бос уақыт

Г) отбасы

Д) жоғарыда аталғандардың бәрі

58. Еңбекке деген қатынастың негізін не құрайды?

А) жеке бас аралық қатынастар

Б) материалдық қажеттіктер

В) қажеттіліктер, тапсырмалар, құнды бағдарлар

Г) еңбектің жағдайы

Д) отбасылық дәстүрлер

59. Әлеуметтік – психологиялық құбылыс ретінде адамның сапасына қатысты проблемаларды зерттеу кімге тиесілі?

А) А.Левиге

Б) Т.Парсонсқа

В) Ф.Тейлорға

Г) Э.Мэйоға

Д) Д. Карнегиге

60. Этнос деген:

А) әлеуметтік ұйым

Б) әлеуметтік қауымдастық

В) әлеуметтік ұжым

Г) әлеуметтік институт

Д) әлеуметтік бірлестік

61. Этнос әлеуметтануы негізгі мәселесіне не саяды?

А) қоғам мен тұлғаның өзара қарым-қатынастары

Б) тапаралық қатынастар

В) ұлтаралық қатынастар

Г) отбасылық қатынастар

Д) рухани қтынастар

62. ұлт дегеніміз не?

А) бір территорияда тұратын адамдардың жиынтығы

Б) ортақ тіл ұлттың басты белгісі болып табылады

В) территорияның тұтастығымен, тілімен, экономкалық өмірімен, салт-дәстүрімен, ортақ психологиялық қасиеттерімен байланысқан адамдар жиынтығы

Г) өндіріс құралдарының қатысына қарай бір-бірімен ерекшеленетін адамдардың топтары

Д) кәсіби мүдделерімен және дағдылармен біріккен адамдар

63. Этностың негізгі құрамды элементтерін көрсетіңіз:

А) таптар, жіктер, топтар

Б) тайпа, ұлыс, ұлт

В) қабат (страта), ұжым

Г) отбасы, мемлекет, партия

Д) қоғамдық қозғалыстар кәсіподақ

64. Әлеуметтік дағдарыс жағдайында жаңа құндылықтардың ең бастысы және бір ғана “заң шығарушысы” болып көрінетіндер:

А) әлеуметтік топ

Б) партия

В) мемлекет

Г) тап

Д) қоғам

65. Еңбек себептерінің бірінші деңгейі:

А) еңбектің мәні

Б) ұжымдағы қарым-қатынас

В) материалдық қызығушылық

Г) еңбек мазмұны

Д) еңбекке көзқарас

66. Әлеуметтік психологтардың зерттеуінен еңбек ұжымындағы дау-жанжалдардың ең біріншісі немен байланысты?

А) жұмысшылардың психологиялыпен бірікпеуінен

Б) басқарудың кемшілігі

В) кадрлар дұрыс таңдамағаннан

Г) ұжымның әлеуметтік – психологиялық климатымен

Д) жалақысының жетіспеушілігі

67. Қазіргі кезеңдегі мемлекеттің атқарар жаңа ролі:

А) негізгі шешімдерді қабылдау

Б) қоғамдық сананы қалыптастыру

В) қоғам ішінде конфронтациға жол бермеу

Г) еркін азаматтар мен жеке секторлардың өздері үшін тиімді шараларды қолдануға жағдайлар қалыптастыру

Д) көші-қон ағымына бақылау жасау

68. Әлеуметтік институттың басты артықшылығы:

А) алдын ала болжам жасау, сенімділік, тұрақтылық

Б) күтпеген шешім жасау

В) эксперимент мүмкіндігі

Г) кездейсоқтық, тосыннан шешім жасау

Д) ретсіздік, тұрақсыздық

69. Институт ең алдымен неге негізделеді?

А) мүдделердің сәйкестігіне

Б) қажеттіліктер деңгейінің бірдейлігіне

В) міндеттемелерді әлеуметтік реттеушілікке

Г) тәжірибе алмасуға

Д) ара қатынастарды әлеуметтік реттеушілліке

70. Институттардыњ іскерлігіне де қосылатын талаптың жеке биліктен айырылуы неге негізделеді?

А) адамды винт сияқты кµз алдыға елестету

Б) сәйкес елді күтуі бар әлеуметтік іскерліктер

В) әлеуметтік институттың жұмыс істеуінің тұрақсыздығы

Г) әлеуметтік институттың жұмыс істеуінің тәуелсіздігі

Д) әлеуметтік институттың жұмыс істеуінің тәуелділігі

71. Институттардың тиімділігін арттыруда не мүмкіндік туғызады?

А) жеке жауапкершіліктің жоғарғы деңгейі

Б) еңбек бөлінісі және кәсібилік

В) материалдық мүдделік

Г) моральдың мүдделік

Д) санкциялар

72. Төменде көрсетілген әлеуметтік институттендірілген байланыстардан формалды еместерін бөліп көрсетіңіз:

А) достық

Б) шаруашылық қызмет

В) ғылыми ізденіс

Г) білім

Д) нарық

73. “Орта қолды” деп кімдерді айтады:

А) кәсіби деңгейінің төмендігі көп жағдайда жалпы мәдени деңгейінің төмендігімен ұштасқанды:

Б) жоғары білімі болмағанды

В) кәсіби деңгейінің жеткілікті болып, бірақ та мәдени потенциалы болмағанды

Г) мамандығына сәйкес емес жұмыстың артық болуы

Д) жоғарыда айтылғандардың бәрі де

74. Әлеуметтану ғылымдары жүйесінде әлеуметтану зерттемелерінің өзіндік ерекшелігі байқалынады, өйткені әлеуметтанудың зерттейтіні:

А) адам өміріндегі экономикалық сала

Б) адам өміріндегі саяси сала

В) адам өміріндегі әлеуметтік сала

Г) адам өміріндегі мәдени сала

Д) қоғамдағы адам

75. Макроәлеуметтанудың зерттейтіні:

А) әлеуметтік алмасу теориясы

Б) әлеуметтік интеграция теориясы

В) шағын топтардағы әлеуметтік құбылыстар мен процестер

Г) халықаралық қатынастар мен әлеуметтік жүйелер деңгейіндегі әлеуметтік құбылыстар мен әлеуметтік процестер

Д) тұлға аралық қатынастар

76. Социологияда тарихилық принцип қандай әлеуметтік ақиқатты білдіреді?

А) дамушы

Б) жүйелі

В) жүйеден тыс

Г) уақыт кеңістігінде дамушы және өзгеруші

Д) уақыт кеңістігінде өзгеретін

77. Бақылау сұхбат, анкеттеу қай әдіске жатады?

А) әлеуметтік өлшеу әдісіне

Б) эксперимент әдісіне

В) сұрыптау әдісіне

Г) эмпирикалық әдісіне

Д) әлеуметтік өлшеу тәсілдеріне

78. Нақты зерттеу мақсатына бағындырылған, жүйелілік және фактілерге негізделген әдіс:

А) бақылау

Б) сұхбат

В) құжаттарды талдау

Г) социометрия

Д) эксперимент жасау

79. Көпшілік және қатынасушының аты-жөні көрсетілмейтін әдіс:

А) сұхбат

Б) сауал хат

В) сауалдама

Г) социометрия

Д) құжаттарды зерттеу

80. Постиндустриалды (индустриядан кейінгі) қоғам қандай еңбекке негізделген?

А) автоматты

Б) рухани

В) материалдық

Г) шаруашылыққа

Д) жұмысқа қызығушылыққа

81. Еңбек ұйымы қалыптасу кезеңінде келесі сатылардан тұрады:

А) синтез, дифференциация, интеграция

Б) интеграциялау, ыдырау

В) синтез, дифференциация, интеграция болашақтыњ дамуы

Г) синтез интеграциялау

Д) дифференциялау, интеграциялау

82. Мэйо қай жылдары арасында “Уестерн электрик” фирмасында зерттеуді басқарды:

А) 1929-1933жж

Б) 1928-1932жж

В) 1927-1932жж

Г) 1930-1934жж

Д) 1927-1930 жж

83. Қоғамның негізгі белгісі:

А) әлеуметтік байланыс

Б) аймақ (территория)

В) қауымдастық

Г) автономдығы

Д) интеграциялық күші

84. Стратификациялау жіктелу себептеріне М.Вебер қай критерийлерді белгіледі:

А) материалдық статус

Б) ағайынды байланыстар

В) мәртебені және саяси партияны

Г) экономикалық қарым-қатынасты

Д) кәсіби (мамандыќ)

85. Қай әлеуметтік зерттеу мазмұны бойынша шектелген мақсаттарды шешеді?

А) бақылаулық

Б) суреттемелік

В) сараптамалық

Г) әлеуметтік

Д) әдістемелік

86. Басшының бір шешім қабылдау алдында, қол астындағы адамдармен олардың пікірімен санасуы қай стильге жатады?

А) авторитарлық

Б) демократиялық

В) либералдық

Г) феодалдық

Д) ұйымдастырушылық

87. Барлық адам қажеттіліктерін жіктеп, оларды тіректік және туынды деп бөлген ғалым:

А) Ф. Херцберг

Б) Ф.Тейлор

В) А.Маслоу

Г) А.Файоль

Д) Ф.Б.Скиннер

88. Әлеуметтану ғылымында ұжым мүшелерінің арақатынасын анықтаудың негізінде ұжым ішін жєне ұжымаралық байланыстарды зерттеуге бағытталған:

А) эксперимент

Б) социометриялық сұрақ-жауап

В) сауалхат

Г) сұхбат

Д) бақылау

89. Әлеуметтанудың алғашқы әдістерінің бірі болған:

А) тарихи-салыстырмалы әдіс

Б) эмпирикалық әдіс

В) әдістеме

Г) айла-тәсілдер

Д) құралдар

90. Әлеуметтанушылар әлеуметтану әдістемелігін түрліше түсінеді. Әдістемелікті әлеуметтік талдаудың техникасы мен процедурасының жиынтығы ретінде қарайтындар:

А) дәстүршілер

Б) теорияшылар

В) эмпириктер

Г) марксшілдер

Д) функционалшылар