- •5. Интонация арқылы
- •2. Гсөздердің салалас қатарлары
- •2. Бағы жанды
- •25. «Биік тау, үлкен үй, ұзын ағаш» тіркестерінің байланысы
- •4. Қабыса
- •34. Еркін сөз тіркесі
- •5. Кілт тоқтады
- •2. Н.Сауранбаев
- •5. М.Балақаев
- •3. Жалт етті
- •44. Тұрақты сөз тіркесі
- •1. Жиылыңқы
- •46. Еркін сөз тіркесі
- •48. Сөз тіркесінің бір сыңары болатын тілдік бірлік
- •5. Отан үшін аянба
- •4. Ашық аспан
- •1. Матасу
- •2. Жанасу
- •3. Қиысу
- •1. Төребек үйі
- •1. Болжалды шарт бағыныңқы
- •58. Сөйлем айтылу мақсатына қарай бөлінуі
- •60. Хабарлы сөйлем
- •1. Шартты рай тұлғасы арқылы
- •62. Жалаң сөйлем дегеніміз --- ...
- •67. Жалаң сөйлем
- •69.Қашанғы, қайдағы – сұраулары тисілі сөйлем мүшесі
- •1. Пысықтуыш
- •87. Есімдіктен жасалған баяндауыш
- •2. Күрделі сөз тіркесі
- •2. Күрделі сөз тіркесі
- •100.Толымды сөйлем
- •118. Айқындауыш төмендегі қай сөйлем мүшесімен қызметтес
- •4. Анықтауыш
- •1. Синтаксистік қарым-қатынасты білдіру үшін кемінде толық мағыналы екі сөздің сабақтаса байланысқан тобын сөз тіркесі дейміз.
- •121. Қосарлы айқындауыш
- •5. Біздің қалада авто – дүкен көп
- •3. Предикативтік қатынас негізінде біршама аяқталған ойды білдіретін тиянақты сөздер тізбегін сөйлем дейміз
- •4. Е.И.Убрятова
- •1. Сөз тіркесі мен сөйлем синтаксисі
- •127. Ыңғайлас жалғаулықты құрмалас шылаулары
- •1. Матасу
- •4. Жанасу
- •5. Қиысу
- •1. Матасу
- •4. Жанасу
- •5. Қиысу
- •1. Малды не жерден сұрау керек, не аққан терден сұрау керек
- •3. М.Балақаев
- •209. Аралас құрмалас сөйлем
209. Аралас құрмалас сөйлем
1. Көл бетіндегі сырғанақшыларға бармақ болып, Асқар үйден шыққан соң, Айбала шай қоюға кірісті
2. Мен бара ем, сабалаған қымызым, жетектеген сойыстығым болса.
3. Түсі сұрланып, екі танауы желбірей түсіп, тентек көздері жиреніш отын шашап тұр
4. Жабай шығып кетпегенде, Игілік жігіттерді сөзге айналдырып бөгей тұрмақ еді, ойы жүзеге аспады
5. Ертеңінде тұрсақ, жел басылып, бұлт ашылып, маужыраған бір әдемі күн басталыпты
210. Синтаксистік талдау әдісінің бөлінуі
1. ауызша және жазбаша талдау
2. орфографиялық талдау, морфологиялық талдау
3. тақырыптық және жеке талдау
4. жай сөйлем бойынша, құрмалас сөйлем бойынша талдау
5. тұрлаулы мүше, тұрлаусыз мүше бойынша талдау
211.Берілген сөйлемнің түрі
Ерлік белгісін көрсеткісі келді, бірақ Қожантайдың өзі де ойға қала бастады.
1. Себептес салалас
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі салалас
212.Анықтауыштық қатынасты білдіретін сөз тіркесі
1. Сабаққа бару;
2. Жолдан келу;
3. кең көйлек;
4. Ақ сары;
5. Қайынаға
213. Бағыныңқы сыңардың басыңқымен септіктерінің бірінде тұрып байланысуы.
1. матасу;
2. меңгеру;
3. қабысу;
4. жанасу;
5. Қиысу
214. Сөздердің ешқандай жалғаусыз орын тәртібі арқылы тек іргелес тұрып байланысуы.
1. матасу;
2. меңгеру;
3. қабысу;
4. жанасу;
5. Қиысу
215. Сөздердің ешқандай жалғаусыз орын тәртібі арқылы іргелес те алшақ та тұрып байланысуы
1. матасу;
2. меңгеру;
3. қабысу;
4. жанасу;
5. Қиысу
216. Ілік септікті сөз бен тәуелдік жалғаулы сөздің байланысы
1. матасу; +
2. меңгеру;
3. қабысу;
4. жанасу;
5. Қиысу
217. Бастауыш пен баяндауыштың жақ -жағымен жекеше-көпше түрде сәйкесіп байланысуы.
1. матасу;
2. меңгеру;
3. қабысу;
4. жанасу;
5. Қиысу
218. Абай өзінен үлкен кісінің қорыққанына қатты ырза еді. Қиыса байланысқан сөз тіркесі
1.Абай ырза еді;
2. өзінен қорыққанына;
3. үлкен кісінің;
4. қатты ырза;
5. кісінің қорыққанына
219.Матаса байланысқан сөз тіркесі
1.Абай ырза еді;
2. өзінен қорыққанына;
3. үлкен кісінің;
4. қатты ырза;
5. кісінің қорыққанына
220. Қабыса байланысқан сөз тіркесі
1.Абай ырза еді;
2. өзінен қорыққанына;
3. үлкен кісінің;
4. өзінен үлкен;
5. кісінің қорыққанына
221. Меңгеріле байланысқан сөз тіркесі
1.Абай ырза еді;
2. өзінен қорыққанына;
3. үлкен кісінің;
4. өзінен үлкен;
5. кісінің қорыққанына
222. Берілген сөйлемнің түрі: Сүйемелдеумен денесін әрең көтерген Асқар шамалап көрді, түндегі таяқтан күп болып ісіп кетті.
1. Себептес салалас
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі салалас
223. Берілген сөйлемнің түрі: Шырағым, Абай, ол құпияның ісі емес, әшкеренің ісі ғой.
1. Себептес салалас
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі салалас
224.Берілген сөйлемнің түрі: «Алыстан сермап», «Көзімнің қарасы» - бәрі де Абайдың бірде ел мұңымен күңіренген, біресе жас сырымен шерленген саздары.
1. Жай сөйлем
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
225. Берілген сөйлемнің түрі: Сол жақта, алыс көк жиекте, көкшіл мұнар ішінде Семейтау көрінді.
1. Жай сөйлем
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
226. Берілген сөйлемнің түрі: Біздің үйдегі адамдар мыналар: әкем, шешем, әкемнің әке-шешесі мен менің інілерім.
1. Жай сөйлем
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
227. Берілген сөйлемнің түрі:
Ау, қызғыш құс, қызғыш құс!
Қанатың қатты, мойның бос.
1. Жай сөйлем
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
228. Берілген сөйлемнің түрі
Әйел-ана барлық қиындықты жеңетін сарқылмйтын күш, көзді бұлақ емес пе?!
1. Жай сөйлем
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
229.Берілген сөйлемнің түрі: Бақытын орталарына ала қолынан жетектеген, әлденеге сақылдап күлген Бәтес және біреу (әрине, ері Ақпан!) алдымыздан шыға келді.
1. Күрделенген жай сөйлем
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
230. Берілген сөйлемнің түрі: Ондай жолдармен (Солтүстік Қазақстанның қалың шымның бетіне түскен жолдарын айтам) жеңіл машина ызғытады.
1. Күрделенген жай сөйлем
2. Атаулы сөйлем
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
231. Берілген сөйлемнің түрі:
Самал жел. Тас қайрақ жол. М-ка сынапша ағып келеді.
1. Күрделенген жай сөйлем
2. Атаулы сөйлем
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
232. Берілген сөйлемнің түрі: Бұлардың беті – қалың таудың іші.
1. Жай сөйлем
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
233. Берілген сөйлемнің түрі: Ерлік іс болмайынша, ол туралы жазу да болмайды.
1. Шартты бағыныңқылы сабақтас
2. Қарсы бағыныңқылы сабақтас
3. Мезгіл бағыныңқылы сабақтас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
234 Берілген сөйлемнің түрі: Манас тағы да ақырын дауыспен, бірақ зілді, ызғарлы үнмен бұйрық етті.
1. Күрделенген жай сөйлем
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
235.Берілген сөйлемнің түрі: Жұман бай Көпей бәйбішенің бір қапысын таппай қалған емес, зекімей де қалған емес.
1. Күрделенген жай сөйлем
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
236. Сөйлемнің айтылу мақсатына қарай бөлінетін түрі
1. Жақты сөйлем
2. Толымды сөйлем
3. Сұраулы сөйлем
4. Жайылма сөйлем
5. Құрмалас сөйлем
237. Сұраулы сөйлем
1.Кейбіреулер түк істемей-ақ болдырып отырады.
2.Сен менен аулақ жүр
3.Таң қараңғысынан тұру Дәметкеннің өмірлік дағдысына айналған еді.
4.Немене, бізді ақшасы жоқ кедей деп естіп пе едіңіз.
5.Білімдіден шыққан сөз талаптыға болсын кез
238. Қазақ тілінде сөйлем айтылуы мақсаты бойынша бөліну саны
1. 5
2. 6
3. 7
4. 4
5. 2
239. Лепті сөйлем
1.Пай-пай, мына аттың жорғасын-ай
2.Білім – адамның қанаты
3.Кімдер таратып, насихаттайды
4.Қарлығаш, не сонда, жалғыз жатпақ па иесіз үйде
5.Айналайын, жастық уақытты босқа өткізбе.
240. Қуану, ренжу, аяу, кекету мақсатында айтылатын сөйлем түрі
1.Хабарлы
2.Сұраулы
3.Лепті
4.Бұйрықты
5.Ашық сұрақты сұраулы сөйлем
241. Берілген сөйлемнің түрі: Ол әндер ерлікті де, елдікті де, сұлулықты да сыйдырған.
1. Жай сөйлем
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
242. Бұйрықты сөйлем
1. Несі тамаша
2. Тарыңнан титтей берші +
3. Қар жауды
4. Ойбай-ой, қалай өзгерген
5. Дүние қандай сәнді
243.Бөлшектенген жай сөйлем:
1. Дәрі бар ма? Сүзекке. Дизентерияға.
2. Алыстан көз мұнартып Семейтау көрінді.
3. Бұл істі істеген мен, Базаралымын!
4. Жүрегім, ойбай, соқпа енді.
5. Олар мына мәселелер төңірегінде шешім қабылдады: сабаққа кешікпеу, тапсырманы уақытында орындау
244. Бұйрықты сөйлем дегеніміз
1.Өкіну, қорқу, жирену, кекету мақсатында айтылатын сөйлем
2.Дауыс ырғағының бәсеңдеу сазбен айтылатын сөйлем
3.Біреуге бұйыру не бірдеңені талап ету мақсатында айтылатын сөйлем+
4.Тек талап қою мағынасында айтылатын сөйлем
5.Сөйлемнің соңында нүкте қойылатын сөйлем
245. Құрамында жалпылауыш мүшесі бар сөйлем:
1. Біз, Қазақстан жастары, еліміздің өркендеуіне бар күш-жігерімізді салуымыз қажет.
2. Танабай шопан Астан кейін ауырлап кеткен денесін әзер қозғап түргелді.
3. Ау, қызғыш құс, қызғыш құс,
Қанатың қатты, мойның бос.
4. Бейсеннің қызмет лауазымы – есепші-кассир.
5. Біз үйде үшеуміз: апам, Атам және мен.
246. Хабарлы сөйлем дегеніміз –
1.Айтылған ойдың тыңдаушыға түсінікті әсерлі болуы үшін айтылатын сөйлем
2.Қимыл иесінің күйін, қалпын, іс-әрекетін айқындауға жауап күтетін сөйлем
3.Сұрай айтылатын сөйлем
4.Адамның көңіл-күйін білдіру мақсатымен қолданылған сөйлем
5.Бірде я бірдеме туралы ойды екінші біреуге жай хабарлау мақсатында айтылған сөйлем +
247. Қосарлы айқындауышы бар сөйлем:
1. Біз, Қазақстан жастары, еліміздің өркендеуіне бар күш-жігерімізді салуымыз қажет.
2. Танабай шопан Астан кейін ауырлап кеткен денесін әзер қозғап түргелді.
3. Ау, қызғыш құс, қызғыш құс,
Қанатың қатты, мойның бос.
4. Бейсеннің қызмет лауазымы – есепші-кассир.
5. Біз үйде үшеуміз: апам, атам және мен.
248. Проф. Н. Сауранбаевтың құрмалас сөйлемдерді бөлу саны
1. 2
2. 3
3. 4
4. 5
5. 6
249.Бұйрықты сөйлем
1.Егіс көлемін ұлғайт
2.Тіл қандай
3.Сен енді бала емессің
4.Ал Жамал ше
5.Бұл – тарихи жер
250. Проф. С. Аманжолов «бейтарап» деп атаған салаластың түрі
1. Кезектес
2. Түсіндірмелі
3. Талғаулы
4. Салыстырмалы
5. Себептес
251. Сұраулы сөйлем жасайды?
1.Не деген, не еткен
2.Әттең, бәрекелді
3.Сірә, шығар
4.Алайда, әйтеуір
5.Дейін, бірақ
252. Жалаң сөйлем дегеніміз –
1.Бастауыш пен баяндауыштан ғана құралған сөйлем
2.Тұрлаулы мүшелерімен қатар, тұрлаусыз мүшелері де бар сөйлем
3.Мазмұны толық берілген сөйлем
4.Бастауышы жоқ сөйлем
5.Бастауышы әрдайым жасырын тұратын сөйлем
253. Осы жолмен жүре бер, алдыңнан бұлақ кездесер. Салаластың түрі
1. Талғаулы салалас
2. Себептес салалас
3. Себептес салаластың жалғаулықты түрі
4. Шартты салаластың жалғаулықты түрі
5. Шартты салаластың жалғаулықсыз түрі
254. Жалаң сөйлем
1.Ардақ еш уақытта мұндай қуанған емес
2.Қартқожа сөйлеп тұр
3.Жоғары қарады
4.Ауылға көз салды
5.Түн. Дала жым-жырт
255. Республика сарайының кең, зәулім залы. Сөйлемі
1.Жақты
2.Жақсыз
3.Жайылма
4.Толымды
5.Атаулы
256. Тұрлаусыз мүшелердің болу-болмауына қарай жай сөйлемдердің бөлінуі:
1.Жақты, жақсыз
2.Атаулы
3.Толымды, толымсыз
4.Жалаң, жайылма
5.Жай, құрмалас
257. Н. Сауранбаевтың көрсетуінше, 1928 жылға дейін көркем әдебиетте кездеспеген себептес салаластың жалғаулығы
1. Сондықтан
2. Сол себепті
3. Өйткені
4. Себебі
5. Әйтпесе
258. Бастауыш та, баяндауыш та атау тұлғадағы сан есімнен жасалғанда, бастауыштан кейін қойылатын тыныс белгісі:
1.Үтір
2.Қос нүкте
3.Сызықша
4.Нүкте
5.Сызықша және үтір
259. Бірыңғай анықтауыш
1.Далада қызыл-сары гүлдер жайқалып тұр
2.Шаршаған кішкентай боталар артта қалып қойды
3.Біз таудың ең биік шыңына шықтық
4.Мырзабайдың баласы ақылды, бірақ еріншек
5.Кең әрі ұзын көшелер қалаға көркін беріп тұр
260. Күрделі анықтауыш
1.Аласалау үйден түтін шығып жатыр
2.Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен
3.Біраздан кейін іштен қара торы жігіт шықты
4.Далада кішкентай балалар ойнап жүр
5.Шалғай ауылдарда жарық сөніп қалды
261. Ирреалды қарсылықты сабақтас сөйлем
1. Қанша ашу шақырдым десе де, Жәукең тыңдап отыр осы әнді.
2. Әкесінің рұқсаты бола тұра, Гүлнәр Байжанды үйіне түсірмеді.
3. Олардың мойындары бұғаулы болғанмен, өз жерлерінің үстінде нық басады.
4. Кейде ондай талаптар бола тұра, жерінің топырағы қолайлы келмейді.
5. Мына жердегі тобын үркітіп қуып жүрсе, әне жердегі тобы егінге қонып жатады.
262. Бастауыш зат есімнен, баяндауыш атау тұлғалы сан есімнен болғанда, екеуінің арасына қойылатын тыныс белгі:
1.Сызықша
2.Тыныс белгі қойылмайды
3.Қос нүкте
4.ызықша жәнен үтір
5.Үтір
263. Анықтауыштың белгісі
1.Анықтайтын сөзімен қабыса байланысады
2.Анықтайтын сөзінен кейін орналасады
3.Анықтайтын сөзімен бірдей сұраққа жауап береді
4.Анықтайтын сөзімен бірдей сөйлем мүшесі қызметін атқарады
5.Анықтайтын сөзінен үтір арқылы ажыратылады
264. Дара анықтауыш
1. Қалың қардың үстінде іздер жатыр
2.Дала жып-жылы болып тұр
3.Ол тонынан мылтықты суырып алды
4.Сыныбымыз кең
5.Көк ала бұлт аспанды қаптады
265. А. Байтұрсынов көрсеткен салаластың түрі
1. 4
2. 5 3. 3 4. 2
5. 6
266. Анықтауыш
1.Мұнда, оңтүстік өңірде, қыс жылы болады
2.Қыста, яғни қаңтарда, демалысқа шығамыз
3.Асан ақын үндемеді
4.Қыстың қақаған аязында аң аулауға кетті
5.Асан биыл мектепке барады
267. Қашанғы? Қайдағы? – қай сөйлем мүшесінің сұрақтары:
1.Пысықтауыш
2.Анықтауыш
3.Бастауыш
4.Толықтауыш
5.Баяндауыш
268. Қарсылықты бағыныңқылы сабақтастың жасалу жолының саны
1. 3
2. 2
3. 4
4. 5
5. 6
269. Есімшеден жасалған бастауыш
1.Қайсар қыстауды әлі таба алмай келеді
2.Жақсы – ісімен жақсы
3.Жағылған күреске тоймайды
4.Басында құндыздаған қара пұшпақ бөрік
5.Жаңа ғана жаққан сабанның иісі мұрынды жарып барады.
270. Сілтеу есімдігінен жасалған баяндауыш
1.Біз үшеуіміз мәселені дұрыс шештік деп ойлаймыз
2.Ақ бесті қара қасқадан сытылып шықты
3.Мен өзім де сізден осыны сұрағалы отыр едім
4.Ауылдың маңы – терең сай
5.Сұрап отырғаны – осы
271. Қосарлы айқындауыштың ерекшелігі
1. Орындарын ауыстыруға болады
2.Жеке-жеке сөйлем мүшелерінің қызметін атқарады
3.Сызықша арқылы ажыратылады
4.Матаса байланысады
5.Араларына үтір қойылады
272. Амал бағыныңқылы сабақтас
1. Араларына түсетін арашашы болмай, екеуі әбден титықтап шаршады.
2. Екі көзі қанталап, денесі ашумен булыға қалшылдайды.
3. Қойды өрбіту үшін, ең алдымен тиісті жағдай болу шарт.
4. Алматының аспаны ашылмағандықтан, жаңбыр төпеп жауып тұр
5. Қашқындар қолға түспей, ызаланған Жабағы күреңденіп кетті.
273. Айқындауыш атқарып тұрған сөйлем мүшесі. Оның кіші қызының, Жамалдың, ақындығы елге танымал.
1.Бастауыш
2.Толықтауыш
3.Анықтауыш
4.Пысықтауыш
5.Баяндауыш
274.Қыстырма сөз қолданылған жай сөйлемдер
1.Ойбай, Жақа, ол Жоламанның дүмпуі ғой
2.Шыныда да, халіміз онша мәз емес
3.Жігіттер, ойын арзан, күлкі қымбат
4.Толғау тоқсан қызыл тіл, сайраймын десең өзің біл
5.Қарағым, дұғагойім, қамқор анам
275.Қай сөйлемде сөйлемнің бірыңғай мүшелерімен жалпылауыш сөз қолданылған:
1. Бір-бірімізге сөйлеспесек те, біріміздің ойлағанымызды екіншіміз біліп келеміз
2.Осыған қол қойған жұмыскерлер түгел кетеміз
3.Сары, Кәрібай, Жалақ – үшеуі кеңеске кірді
4.Қане, Мүслима екеуміз кеңесте айтайық
5.Күрең ат – Бөжейдің қыс мінетін аты
276.Берілген сөйлемнің түрін анықтаңыз: Кейде оңға, кейде солға бұрылған көп іздер жылқышылардың өз жорамалына қарай ойысып келеді.
1. Күрделенген жай сөйлем
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
277. Тыныс белгісі дұрыс қойылған қаратпа сөз
1. Сірә, бүгін күн суытар?
2.Ауа райы қандай тамаша?
3.Тыңда, дала, Жамбылды
4.Күмбірлеген домбыра дауысы естілді
5.Жолдастар тынышталыңыздар
278. Асты сызылған сөз қай сөйлем мүшесі: Алаңнан ойбайым тыныш
1. Баяндауыш
2.Толықтауыш
3.Пысықтауыш
4.Анықтауыш
5.Бастауыш
279. Себеп-салдар құрмалас сөйлем
1.Білген адам тауып айтады, білмеген адам қуып айтады
2.Балалықты қою керек, сен енді соқталдай жігітсің
3.Ұмтылып арбадан түсейін деп еді, Нұрғали басып жібермеді
4.Тозар елдің жанжалы бітпес, озар елдің арманы бітпес
5.Бәрі әлдеқашан ескірген сияқтанып кетеді, енді бірі баяғы балалық шағымызға лайықты бірдеме сияқты
280. Жай сөйлемнің күрделену жолдары:
1. Бірнеше жай сөйлем арқылы
2. Аралас сөйлемдер арқылы
3. Оңашаланған айқындауыш, бірыңғай мүшелер арқылы
4.Тұрлаусыз мүшелердің қатысуы арқылы
5.Тұрлаулы мүшелер негізінде.
281. Құрамындағы жай сөйлемдері ешбір жалғаулық шылаусыз, әрдайым ұласпалы интонация арқылы байланысатын салалас түрі:
1.Ыңғайлас
2.Қарсылықты
3.Түсіндірмелі
4.Себеп-салдар
5.Талғаулы
282. Кезектес салалас құрмалас сөйлемнің сыңарлары қандай жалғаулық шылаулар арқылы байланысады:
1.Бірақ, дегенмен, алайда
2.Өйткені, сондықтан, себебі
3.Және, әрі, да
4. Жалғаулығы жоқ
5. Кейде, бірде, біресе
283.Жалғаулықсыз себеп-салдар салалас құрмаластың салдар мәндісі бірінші келсе, одан кейін қандай тыныс белгі қойылады:
1. Нүктелі үтір
2.Үтір
3.Сызықша
4.Қос нүкте
5.Үтір сызықша
284.Берілген сөйлемнің түрі: Өзі болса Абайға салмақ салып іс тапсырмақ болып немесе бетпе-бет ашық сөйлесіп ағайынның анық бетін көріп кетпек боп келіпті
1. Күрделенген жай сөйлем
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
285. Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлем.
1.Ат өнері білінбес, бәйгеге түсіп жарыспай
2.Күн қоңыр алдырдан асып кетіпті, сәулесі сонау биіктердің басында қалған
3.Кейде екі салт қатар аяңдайды да, кейді бір-екі атты жетелеп, бірі артынан айдайды
4.Жауап бар да, айтуға аузы барар емес
5.Оларды жазысыздан-жазықсыз сөгуге болмайды: қыз ұзату оңай емес
286.Жалғаулықсыз салалас құрмалас.
1.Осылай жаз да өтті, күз де өтті
2.Теріскейде қара бұлт тұтасып келе жатса да, Қоспан асықпады
3.Жарқырай шағылысқан сәулесі жоқ, - бұлт астындағы қоңырқай жарықта төңіректің бәрі ап-айқын
4.Сен жыладың, мен бірақ селт етпедім
5.Сейіт құр жалаң жымиғаны болмаса, шырай берген жоқ
287.Талғаулы салаластың жалғаулықтары
1. Әрі, және, да
2.Кейде, бірде, біресе
3.Бірақ, алайда, дегенмен
4.Сондықтан, сол себепті, өйткені
5.Не, я, я болмаса
288.Сабақтас құрмаластағы бағыныңқы сөйлемнің орын тәртіб. Өзі, сол қағаз келгелі, қынжылып жүрген
1.Басыңқы сөйлемнің алдында
2.Басыңқы сөйлемнен кейін
3.Басыңқы сөйлемнің ортасында
4.Басыңқы сөйлемнің екі жағында
5.Басыңқы сөйлемнің алдында да кейін де
289. Берілген сөйлемнің түрі: Кең ауланың іші – ығы-жығы шана мен көлік, шаң-шұң жанжалдасқан адам.
1. Күрделенген жай сөйлем
2. Қарсылас салалас
3. Мезгілдес салалас
4. Шартты салалас
5. Түсіндірмелі сабақтас
290. Жарыспалы көп бағыныңқылы сабақтастың қай түрі. Тау басына бүркітін алып Тұрғанбай жеткенше Баймағамбет қорым тасты қағуға кіріспей, Қарашолақтың тамақ асы тартылғанын тосып тұр екен.
1.Сатылы көп бағыныңқылы
2.Әр алуан жарыспалы
3.Қарсылықты бағыныңқылы
4.Бірыңғай жарыспалы
5.Шартты бағыныңқылы
291. Мезгіл бағыныңқылы сабақтас.
1.Ұстазы бейілді болса, шәкірті зейінді келеді
2.Ала сауысқан бұтақтан-бұтаққа қонып, шықылықтай беріпті
3.Енді әзіл әңгімеге кірісе бергенде, ауыз үйдің есігі шалқасынан ашылды
4.Бәкен екі-үш күнге шейін үй қорасын көрмеді
5.Балалар тілін алмай, араздаса беріпті
292. Шартты бағыныңқылы сабақтасты табыңыз.
1. Жүре берсең, көре бересің
2.Ала сауысқан бұтақтан-бұтаққа қонып, шықылықтай беріпті
3.Енді әзіл әңгімеге кірісе бергенде, ауыз үйдің есігі шалқасынан ашылды
4.Бәкен екі-үш күнге шейін үй қорасын көрмеді
5.Балалар тілін алмай, араздаса беріпті
293.Себеп бағыныңқылы құрмалас
1. Ала сауысқан бұтақтан-бұтаққа қонып, шықылықтай беріпті
2. Енді әзіл әңгімеге кірісе бергенде, ауыз үйдің есігі шалқасынан ашылды
3. Бәкен екі-үш күнге шейін үй қорасын көрмеді
4. Балалар тілін алмай, араздаса беріпті
5. Қолынан келер бөтен жәрдем болмаған соң. Ол қызға жылы сөзімен қайрат берді
294. Мақсат бағыныңқылы сабақтас
1.Қазірде Абай көңілі қандай салқын болса, Ділда да сондай салқын
2.Күзетші сезіп қалмауы үшін, біз жыраның ішімен еңбектеп кеттік
3.Кітабым болмағандықтан, дайындығым нашар
4.Тезек бықсып жанбаған соң, келіншек еңкейіп үрлеп отты жандырды
5.Патша тағынан түсіп, Жәуке түрмеден құтылып, үйіне келіп еді
295. Аралас құрмаластың құрамында қарсылық мәнді сөйлем болса, қандай тыныс белгі қойылады:
1.Үтір
2.Нүктелі үтір
3.Қос нүкте
4.Сызықша
5.Үтір және сызықша
296. Мына аралас құрмалас сөйлемнің схемасы «Үй маңында басқа байлық көрінбейді, қоңыр үйдің төменгі жағына киіз жетпеген соң, туырлық орнына ши ұстап қойыпты»
1. Бағыныңқы-басыңқы-басыңқы
2.Басыңқы-бағыныңқы-басыңқы
3.Бағыныңқы-бағыныңқы-басыңқы
4.Басыңқы-бағыныңқы-бағыныңқы-басыңқы
5.Бағыныңқы-бағыныңқы-басыңқы-басыңқы
297. Аралас құрмалас сөйлем.
1. Бұлар үйге кіргенде, түн ортасы жуық еді, бірақ Дәурен мен Айжан жатпады
2.Уақыт өткен сайын, су киімдерімізге қатқан мұз қалыңдай түсіп, мұз оранған дене дірілдей түсті
3.Тамшылар жиі тарсылдап, нөсердің салқын екпіні төне бергенде, біз де үйге жеттік
4.Машина жақындаған сайын қала да қойнын ашып, көшелері кеңи береді
5.Басында бірін-бірі онша білмесе де, осында келгеннен кейін, отбасы мүшелеріндей қатты араласып, туыстай болып кеткен еді
298. Төмендегі аралас құрмалас сөйлемнің схемасы
Ол оянса, терезе жабық, үй іші қара көлеңке екен
1. Басыңқы, бағыныңқы, басыңқы
2.Бағыныңқы, бағыныңқы, басыңқы
3.Бағыныңқы, басыңқы, бағыныңқы
4.Бағыныңқы, басыңқы, басыңқы
5.Басыңқы, бағыныңқы, бағыныңқы, басыңқы
299. «Бағыныңқы, бағыныңқы, басыңқы» схемасына сәйкес келетін аралс құрмалас сөйлем
1. Жолдан бұрыстау болғанысен, егер сен қарсы болмасаң, соға кетуді ойлап келемін
2.Қыстың қысқа күні түс шағына жеткенде барлық жылқышы түсіріліп, ат атаулы алынып, Абылғазының айтқаны түгелдей орындалып болғанды
3. Ақбоз алдыңғы екі аяғын ербитіп, көзі шатынап тұра бергенде, шолақ құлағын төмен қарай тұқырта басып қалып еді, ат етпетінен түсті
4.Жиын есіне түскенде, бетінен оты шықса да, мұғалімнің сөзіне көнбесіне Бектайдың шарасы болмады
5.Денесі әлсіреп, сүлдері құрығандай болып, зорға келіп арбаға мінді
300. «Келген үшеудің бірі Жабай еді, болған іске өкініп, енді Омардың бетіне қарамауға тырысты», - деген сөйлеснің сызбасы
1.Бағыныңқы-бағыныңқы-басыңқы
2.Басыңқы, бағыныңы-бағыныңқы
3.Бағыныңқы-басыңқы-басыңқы
4.Басыңқы-басыңқы-басыңқы
5.Басыңқы-бағыныңқы-басыңқы
301. Пысықтауышы бар сөйлем:
1. Аспан жүзі түнерген бұлт
2.Ортадағы қоңыр төбелі үйден төрт-бес жігіт шығып келеді
3.Бөжей қалың Жігітектің адамы
4.Барлық қонақтар аттанып кетті
5.Кешеден бері көп жұмыс тындырылды
302. Тура толықтауыш.
1.Асқар сиыр айдап кетті
2.Басында құндыздаған қара пұшпақ бөрік
3.Балаша еңіреп жылады
4.Базарлық ақ орамалға түйілген
5.Кешеден бері көп жұмыс тындырылды
303. Матаса байланысқан анықтауыш түрі.
1.Жарқыраған күн
2.Самал жел
3.Жұқалаң көк бұлт
4.Менің жеңгем
5.Мұрат мырза
304 Себеп пысықтауыш
1.Батпаған ай батыстан қарап тұрды
2.Кешеден бері сақтаған нанды жеп отырмын
3.Бала кітап алғалы келіпті
4.Сен Алматыға ойнауға келген жоқсың, оқып білім алуға келдің
5.Ол табанда ақшасын өндіріп алды
305. Аралас құрмалас сөйлем
1. Атаман үкіге еңкейіп, қолына суға малды да, бір қызыл сағанды мұз бетіне лақтырып тастады.
2.Ала сауысқан бұтақтан-бұтаққа қонып, шықылықтай беріпті
3.Енді әзіл әңгімеге кірісе бергенде, ауыз үйдің есігі шалқасынан ашылды
4.Бәкен екі-үш күнге шейін үй қорасын көрмеді
5.Балалар тілін алмай, араздаса беріпті
306 Сөйлемде түсіп қалған жағдайда орнына сызықша қойылатын жалғаулық-
1.Және
2. Бірақ
3. Немесе
4. Біресе
5.сондықтан
