1 Жастан бастап 10 жасқа дейін.

• бұл жаста балалардың қиялы өте жақсы дамиды. Олар көбінесе өздері ойлап тапқан ертегі әлемінде өз әлемдерінде, яғни адамдар бір біріне сыйлайтын, ешкімге қиянат жасамайтын, бақытты әлемде өмір сүреді. Балаларға жан жануарлар, ағаштардың сөйлейтіні, олардың сыйқырлы бір әлем бола алатыны оарлды еш таңқалдырмайды, солай болуы тиіс тәрізді қабыладйды және сезінеді.

Оларға айтылатын оқуғалар, ертегілер бақытты балалалық шақтың қылын шертетіндей, олардың қиялына қанат бітіретіндей болуы керек. Балалардың бүгінгі қиялы, қиялдай білуі олардың шығармашылығын дамытуға мүмкіндік жасап, өмір бойға игілігіне жарайтыны сөзсіз.

11 Жастан 15 жасқа дейін:

Балалардың жас ерекшелігіне қарай енді балаалрға қиялдан гөрі айнала қоршаған орта, әлем туралы білу маңызды бола бастайды. Бұл жаста балаларға тарихи немесе, күнделікті тұрмыстық оқиғалар қызықты бола бастайды.

15 Жастан жоғары

Жасөспірімдерді ғылым, техника қызықтырады. Оларға ертегі мен аңыз іңгңмелерден гөрі барлық жерде дәлеледердің болуы маңызды бола бастайды. Олар үшін реалистік тұрғыдағы баурап әкететін, ғылыми көпшілік, библиографиялық әңгімелер қажет.

52. Қиянат жамсамау құндылығының мәні. Өзіңе қатысты қиянат жасамау. Қазіргі әлемдегі қиянат жасаудың себептері.

Қиянат жасамау ,яғни басқаларға зиян келтірмей өмір сүру-бұл сүйіспеншілік пен ынтымақтастық рухы, кешіре білу қайырымдылық, қоршаған ортамен өзгелерге қамқорлық, бауырмалдық және теңдік сезімі ұлттық сана, өзгелердің мәдениеті мен түрлі діни дәстүрлеріне деген құрмет. Қиянат жасамау құндылығы шын мәнінде барлық төрт құндылықтын жиынтығынан тұрады.Қиянат жасамау, сүйіспеншілік,дұрыс әрекет ету және жантыныштығы құндылықтары бар жерде ғана болады.Бойында қиянат жасамау құндылығы бар адамдар заңды құрметтейді табиғи заңдарын бұзбайды.Осылайша олар барлық адамдарды,жан-жауарлармен мен қоршаған әлемді сүйеді.

Қиянат жасамау-түсіну ретіндегі Сүйіспеншілік

Түсіну-барлық тіршілікті қиянат жасамауға алып келудің тұтастығы

Қиянат жасамау-Ақиқат,Сүйіспеншілік,дұрыс әрект және Жан тыныштығының іс жүз,ндегі тәтті жемісі.

Қиянат жасамаудың өзіндік ерекшеліктер:

-барлық болмыстың бірлігін жете түсіну

-қиянат жасамау барлық затқа Сүйіспеншіләік ретінде көрініс береді

-қиянат жасамау барлық адамгершілік қасиеттердіқамтиды

-табиғатқа қатысты-бұл табиғаттағы тепе-теңдікті сақтау,табиғат заңдылықтарын құрметтеу

-қиянат жасамау зиян келтірмеу дегенді ғана білдірмейді,ол - басқа адамдардың қайғы-қасіретін жеңілдету үшін әрекет жасау;

Өзіне қатысты қиянат жасамау;

-Өзіне қатысты қиянат жасамау-бұл өз сезім мүшелеріне қиянат жасамау

-Өтірік айту ,дөрекі сөйлеу-қиянат;

-Жаман сөз есту -құлаққа қиянат;

-Барлығынан жамандық көру-көзге қиянат

-Жаман иіс искеу-мұрынға қиянат

-Жаман әрекет жасау-тәнге қиянат

-Жағымсыз ойлар -бүкіл әлемге қиянат.

Қиянат жасаудың себептері;

-Сүйіспеншіліктің жетіспеуі

-Рухани-адамгершілік білімнің жетіспеуі

-өзгеріске қарсылық ретіндегі қиянат

-Әлем туралы өзіндік түсінігіне сәйкес әлемді өзгерту ниетінен туындаған қиянат;

Қиянат жасамаудың практикасы;

-Ешкімге зиян келтірмеуге тырысу

-Барлық нәрсенің өмір сүру сезімі мен құқығын иеленетінін түсіну;

-Бірлік сезімі мен баршаға бауырмалдылықты дамыту

-Қоршаған ортаға қамқорлық жасау;

-Барлық энергия түрлерін бекер шашпау,тамақты, ақшаны электрді және т.б.

-Тілектеріне шек қою

-Нағыз бардың өзара байланысын түсіну

-кешіре білуге үйрену;

Рухани деңгей "Рухани деңгейге жеткендеадам

автоматты түрде өзінен өзі қиянатжасамайды "

Ажырату деңгейі(Ақыл- парасат,білім)

жеке сана

Меңтальдық деңгей(Ақыл,әсер)

Эмоциональдық деңгей түпкі сана , бес сезім мүшесі

Физикалық деңгей