48.Оқытудың диалогтік әдісінің мақсаты. Оқиға айту өнері. Оқиға айту кезіндегі мұғалімнің міндеттері.

- Есте жоқ ерте заманнан бері оқиғалар ұрпақтан ұрпаққа ақпарат берудің құралы қызметін атқарып келді.

- Батылдық, адалдық және сенім сияқты құндылықтар сюжетке қоса өріліп және осылайша балалар үшін үлгі болу қвзметін атқарады.

- Отбасылық ортада оқиға айту бірден басты алданыш болады және әңгімелеуші үлкендер мен тыңдаушы балалар арасында сүйіспеншілік пен бірлік атмосфеасын құруға көмектесті.

- Заманау әңгімелеуші теледидар болыпады, және де ондағы берілет құндылықтар мен моральдық адамгершілік критерилерді біздің балалардың бойына сіңіру керек пе деген үлкен мәселе туындайды.

Мұғалімнің міндеттері:

• оқушыларға этикалық стилдің дәйектемесінің үлгісі бола білуі керек;

• оқушыларға ойын нақты жеткізе білуге үйрету керек;

• оқушылардың ойын жеткізулеріне мүмкіндік туғызып, шыдамдылық таныта білуі керек;

• олардың дәйектеріне түзетулер енгізгенде сыпайылық таныта білу қажет;

• өз ойын оқушыға таңбау, өз ойының дұрыстығына көз жеткізуге ешкімді мәжбүрлемеу;

Жақсы ұйымдастырылған пікірлесудің үлкен білімдік және тәрбиелік мәні бар:

• мәселені терең түсінуге және өзінің көзқарасын білдіруге мүмкіндік алады;

• өзгелердің пікірімен санаса білуге үйренеді;

Мұғалім мен оқушының өзара әрекетті:

• белсенді жақ, тек қана өзі ғана ықпал етіп қоймай өзгелерге де бірдей әсерін тигізеді;

• өзара серіктестікте болады;

• өзгелердің де көзқарасын, ұстанымын қабылдай білуге дайын болады;

• тілектестікке, бір іске бірге қатысуға жұмыла алу;

• бір- бірін қабылдай алу;

• белсенді гуманистік ұстанымда болу;

49.Ішкі тыныштық құндылығының мәнін ашу. Ішкі тыныштық және басқа жалпыадамзаттық құндылықтардың байланысы. Ішкі тыныштыққа жетудің тәсілдері қандай?

Ішкі тыныштық-жүрегімнің тыныштығы. Адам ақиқатты танып, сүйіспеншілікпен дұрыс әрекет еткенде ғана адам жанында тыныштық орнайды. Ақиқат+сүйіспеншілік+дұрыс әрекет=ішкі тыныштық

• Адамдар осы өмірден қуаныш пен қанағат аламыз деп ойлайды, алайда бұл қуаныш олардың өздерінде жасырынып жатқан өлшеусіз қуаныштың кішкентай ғана сәулесі.

• Жан тыныштығы мен қуаныш осы өмірдің бөлінбейтін бөлшегі емес

• Жан тыныштығы мен қуаныш бұл біздің шынайы ішкі табиғатымыз.

• Адам ақиқатты танып, сүйіспеншілікпен дұрыс әрекет еткенде оның жан дүниесінде ІШКІ ТЫНЫШТЫҚТЫҢ хош иісті гүлі шешек атады.

ҚАДАҒАЛАҢЫЗ:

- Сөзіңізді (шын сөйлеңіз, көп сөйлемеңіз, өзгелерді жазғырып, сынап-мінемеңіз, сүйспеншілікпен, ілтипатпен сөйлеңіз) АҚИҚАТ

- Іс-әрекетіңізді (ар-намысқа сәйкес, ұят болмайтындай әрекет етіңіз, көмектесіңіз, зиян келтірмеңіз, мемлекеттің заңына сәйкес әрекет етіңіз) ПАРЫЗ

- Ой-ниетіңізді (тек жақсылық ойлаңыз, өкпе-реніш, қызғаныштан аулақ болыңыз) ЖАН ТЫНЫШТЫҒЫ

- Мінез-құлқыңызды (өзіңіздің шынайы табиғатыңыз болып табылатын мейрімділік пен бақытты

көрсетіңіз)МАХАББАТ

- Жүрегіңізді (өзіңіздің шынайы рухани табиғатыңызды ұмытпаңыз) ҚИЯНАТ ЖАСАМАУ

• Адам ақиқатты танып, сүйіспеншілік пен дұрыс әрекет еткенде ішкі тыныштық орнайды.

• Ішкі тыныштықпен өмір сүру - ажырату, дұрыс әрекет ету арқылы, жүрегіңді тыңдау арқылы келеді.

• Ақыл мен жүрек - ажырата білу деңгейіне, яғни ментальді деңгейге әкеледі.

• Ментальді деңгей мен ар-ұждан - ажырата білу деңгейіне әкеледі.

• Рухани деңгейге көтерілу дегеніміз - ар ұждан мен ажырату, білу деңгейі

Тыныштыққа ену практикасы:

1. Жағымды күйге енуді күн сайын қайталаңыз. Бұл – сананы тынышталдырып, қадағалайтын және әлемді түсінудің тура жолы.

2. Күні бойы адамдарға махаббат нұрын шашып көріңіз. Ұйықтар алдында күні бойына істегеніңізді еске түсіріп, одан да жоғарыға қол жеткізу үшін шешім қабылдаңыз.

3. Ашу-ызаңызды бақылаңыз. Өзіңізге ұрысып, ренжіткен адам сізге өз ашу-ызаңызды бақылауға көмектесетінін әрдайым есте ұстаңыз.

4. Ашулана бастасаңыз, онда: бір стақан суық су ішіңіз; айнадан бет-жүзіңізге қараңыз; тыныш қана жатыңыз; ашуыңыз келіп тұрған жерден кетіп қалыңыз.

5.Жаныңызды тебірентетін, жайландыратын, жалпыадамзаттық

құндылықтарға толы ән салыңыз.

6. Басқаларға тыныштық беруге, қызмет етуге және олардыжұбатуға үйреніңіз.

7. Тыныштық сақтауға үйреніңіз. Жұмсақ, әрі мейірімді интонациямен сөйлеңіз.Тек қана жақсы нәрсе айтыңыз. Пайдалы нәрсе айта алмасаңыз, одан да үндемей қалыңыз.

8. Тыныс алуыңызды бақылаңыз: әр уақытта баяу, терең және ырғақты

тыныс алыңыз және бұған кедергі жасайтын нәрсенің бәріне абай болыңыз.

9. Күнделікті өмірде жалпыадамзаттық құндылықтардыұстануға ұмтылыңыз.

10. Жақсы компания, орта табыңыз.

11. Өзіңізді тыныштандыратын ізгі немесе жұбататын сөздерді дауыстап айтыңыз.

Ішкі тыныштыққа жетудің тәсілдері:

Адам- ақиқатты түсіне алғанда ғана, жақсыға ұмтылғанда ғана, дұрыс әрекет жасағанда ғана, жүрегін сүйіспеншілікке толтырғанда ғана ішкі тыныштыққа жетеді.

• Сезімің сергек болсын, айнала қоршаған ортаға немқұрайды қарама!

• Басыңа қиыншылық түссе, рухыңды түсірме. Асығыс әрекетке көшпе, алдымен жақсылап ойланып ал.

• Қиыншылықтардан адами қасиетке лайықты шығудың жолын жайдары, жан тыныштығында отырып ойластыр.

Ішкі тыныштықты жоғалту-адам үшін ең үлкен азап. Ешқандай сыртқы күштер адам тыныштығын бұза алмайды.

Ішкі тыныштықтан айрылу- тек оның өзінің мазасыз ойлары мен іс-әрекетінің ғана нәтижесі.