1.Өзін өзі танудың теориялық негіздері.Ақиқат құндылығы.

Негізгі бес абсолюттік жалпыадамзаттық құндылықтарды атап айтар болсақ: ақиқат, сүйіспеншілік, дұрыс әрекет, ішкі тыныштық, қиянат жасамау.

1. Ақиқат деп – адамның объективтік өмір шындығын дұрыс, дәл бейнелеуін, оны санаға өмірде қандай болса, сондай күйінде түсіруін айтады.

2. Сүйіспеншілік – дүниені өзгертуге бейім, өмір беруші және демеуші қуатты энергия.

3. Дұрыс әрекет - жүректен шығып, сосын сөз ретінде бейнеленетін және іс-жүзінде қолданылатын құндылық.

4.Ішкі тыныштық. Адам ақиқатты, сүйіспеншілік пен дұрыс әрекет істегенде ғана жан тыныштығын табады.

5. Қиянат жасамау – басқаларға зиян келтірмей өмір сүру.

Егер осы құндылықтарды ағашқа теңеп көрсек, ағаштың тамыры – мәңгілік құндылықтар, оны ақиқатқа теңейміз. Ағашқа құятын суды, сүйіспеншілік деп алайық. Егер мәңгілік құндылықтарды, ақиқатты,сүйіспеншілікпен түсінсек, суарсақ, әрқашан әрекетіміз дұрыс болады.Яғни, ағаштың діңі түзу өседі. Әрекетіміз дұрыс болса, ішімізде тыныштық орнайды. Яғни, ағаш бүршік жарады. Ішімізде тыныштық орнаса, біз ешқашан қиянат жасамаймыз, тіпті ойламаймыз да. Яғни ағаш жемісін береді. Ақиқат, сүйіспеншілік, дұрыс әрекет, ішкі тыныштық, қиянат жасамау - бұл мәңгілік бес құндылық адамның ұлтына, нәсіліне, ортасына, дініне қарамайтын, уақытпен өзгермейтін құбылыс.

Ақиқат – өмір энергиясының өн бойынан өтетін парасатты мәңгілік барлық болмыстың бастапқы табиғаты туралы ғылым. Ол тығыздала отырып,материалдық материалдық әлем ретінде көрініс береді. Энштейн материя тығыздалған энергия екенін анықтады.

Ақиқат- өзгермейді,ол жалғыз.

Ақиқат – адамның шынайы болмысы

Ақиқат- кеңістік пен уақытпен шектелмейді.

Ақиқат- барлық ел ,барлық заман ,барлық адамзат үшін бір.

Тек қана өзін өзі тану арқылы ақиқаттық игілікке жетесің.

2.(24,26,28)Өзін өзі тану және басқа пәндердің ықпалдасуының мәні мен түрлері.

Интеграция (лат. integratio – қалпына келтіру, толықтыру, integеr – тұтас, бүтін) – экон. субъектілерді біріктіру, олардың арасындағы байланыстарды дамытып, өзара ынтымақты іс-қимылды тереңдету.

Өзін-өзі тану пәні мен басқа пәндермен интеграциясы - ықпалдастық, кіріктіру, біріктіру, шоғырландыру, деген мағынаны білдіреді.

«Ізгілік ғылымын түсінбегендерге кез-келген ғылым әрдайым зиян келтіреді» (М.Монтень)

«Тәрбиесіз берілген білім адамзаттың қас жауы» (Әл Фараби)

Білім тек табыс табу үшін емес, өмір сүру үшін қажет.

Интеграциялаудың жолдары

-Ғылымдардың даму тарихы мен ұлы ғалымдардың өмірінен шабыттандыратын мысалдар келтіру

-Қазіргі ғылыми жаналықтармен таныстыру

-Әрбір оқу пәндерінің мазмұнын жалпыадамзаттық құндылықтарды анықтау

Мысалдар:

Химия пәнінен Атом туралы айтқанда:

Атом дегеніміз химиялық жолмен бөлінбейтін бөлшек.

Адамгершілік тұрғыда: атомды рухпен салыстыру; Рух “рухани бастаудың” қайнар көзі.

Физика пәнінен. Толқын

Толқын – ай мен күннің тартылыс күшінен, желдің әсерінен атмосфералық қысымның ауытқуынан, су асты жер сілкісінен, жанартау атқылауынан пайда болатын теңіздермен мұхиттардағы сулы ортаның тербелмелі қозғалысы.

Адамның мінез-құлқына теңеп, мінез-құлық ауыспалы болмауы үшін жаны тыныш, жүрегі жақсылықты қабылдайтындай рухани деңгейде болу керек.

Биология сабағы:

Топырақ - жердің бетіндегі өсімдік өсетін жұмсақ қабат.

(Адамға сүйіспеншілік, мейірім-шапағат беріп, дұрыс-әрекет жасауға тәрбиелесе, онда ол рухани бай болып қалыптасады. Топырақты да күтіп баптамаса, құнарландырмаса, онда ол дұрыс өспейді. Құнарсыз топырақ өсімдікті жойып жібереді. Ал сүйіспеншіліксіз, мейірімсіз тәрбиеленген адам қатыгез, жаман әрекетке жақын адам болып өседі). (Топырақ - тіршілік бесігі, қорек көзі) (Топырақ өсімдік қорегі баспана), (Адам өмірі топырақпен байланысты).

География.Күн барлық адамға бірдей өз нұрын төгеді. Күн – кіршіксіз, риясыз таза сүйіспеншіліктің ұлы белгісі. Егер із күнге қарай жүрсек, онда көлеңкеміз артта қалады, ал күннен бері қарай жүрсек, көлеңкеміз алдымызда жүреді.

Геометрия.Тақырып: «Сәуле және кесінді». Сәуле мен кесінді екеуі де түзу сызыққа жататын математикалық ұғым. Сәуле бір шеті тұйықталған түзу. Ол шексіз, қиылысады,жалғаса береді. Руханилыққа,сүйіспеншілікке, адамгершілікке толы жан болса, сәуле сияқты шексіз кеңістікке шығып,қиылысу сияқты тұста бойындағы барын жан-жағына таратады. Ал, кесінді екі жағы тұйықталған түзу сызық. Ол тұрақты қалыпта тұрады. Руханилықты сіңіріп,бойына ештеңе дарыта білмеген адам да бір орында тұрақтап қалып,күйзеліске ұшырайды. Адам да өз бойындағы құндылықтарды дамыта білгенде және өз әрекеттерінде шынайы болғанда ғана оның ойларының және істерінің қосындысында тепе-теңдік болады.

Физика.Тақырып: Дененің үш күйде болуы.

Су қатты, сұйық және газ күйінде болады. Осы 3 өлшемге 1 өлшем қосылып, 4-ші өлшемге жетсе онда ол адам нұрға жоғары санаға жетеді. Біз табиғи жарық көзі болуымыз керек. Өзімшілдік – табиғи күй емес. Екі бірдей ыдысқа құйылған суға ұдайы екі түрлі мағынадағы сөз айтылған: «сен кереметсің» деген ыдыстағы су кристалданып, әдемі өрнек түзген, ал «сен жамансың»деген ыдыстағы судың түрі бұзылып, ретсіз кристалл пайда болған. Демек, табиғаттың өзі жамандыққа қарсы, оны қаламайды, сұлулық , жақсылық бар жерде, үйлесімділік пайда болады.

Қазақ әдебиеті. Тақырып: Жыраулар поэзиясы.Жыраулар шығармаларында адамды жақсы қасиеттерге, ізгі істерге жетелейтін тәрбиелік мәні бар туындылар көп . Мысал ретінде Асан Қайғы жырларынан үзінді алынды:

Еділ бол да, Жайық бол,

Ешкімменен ұрыспа,

Жолдасыңа жау тисе,

Жаныңды аяп тұрыспа.

Өлеңде кешірімді, сабырлы, шыншыл болуды, ашуға берілген жаман әдептен аулақ болуды дәріптейтін ой көзделген. Бойыңды ашу кернесе, руханилығыңның азғындағаны. Ашу екінші бір адамның ашуын қоздырады. Түбінде ол ешкімге жақсылық әкелмейді. Себебі, оның энергетикасы нашар. Абай және Шәкәрім шығармашылықтары әдебиет пен өзін-өзі танудың интеграциясының көркем үлгісі бола алады.

Қазақстан тарихы. Тақырып: «Аңырақай шайқасы» .Бұл пәннің мазмұнына өзін-өзі тану өзегінің салынуы оқушылардың елжандылық,азаматтық қасиеттерін дамытуға ықпал етеді. «Арт-терапия» әдісін қолданып, нақты бір тарихи жағдайға сурет салғызу арқылы олардың сезімдерін, ішкі ой толқынын,туған жерге, елге деген сүйіспеншілігін байқауға болады. Ол үшін мысалы, «Аңырақай шайқасы» туралы тапсырма беруге болады. Оқушылардың рухани бастауларын жетілдіру мақсатында қазақ халқының жаудан жерін қорғаған батырларының бейнесін өз ішкі әлемінен өткізіп, өзін соларға ұқсатып салынған суреттерден баланың қиялын ғана емес, сонымен қатар оның жүрегіндегі сүйіспеншілікт, елжандылықты да көре аламыз.

Жанды білім:

Адамды рухтандырады;

Ғылым көкжиегіне еліктіреді;

Жаңа өмір жасауға ықпал етеді;

Жаңа ізденістерге ойды жігерлендіреді;

Сергектік пен эволюция әкеледі;

Жанды білім қанат.

Жансыз білім:

Бұлар – білмесе де болатынын білеміз;

Бұлар – хабарлана салысымен ұмытылып қалатыны;

Бұлар – жас адамдардың мектеп табалдырығынан әрі қарай алмайтыны және ол үшін өкінбейтіні;

Жансыз білім – аяққа түскен салмақ.

Қалай ықпалдастыруға болады:

Сыртқы ықпалдасу (өзін-өзі тану пәнінің әдістемелік тәсілдерін қолдану)

Ішкі ықпалдасу (дүниетанымдық, мәнді, мағыналы)