5. Механикалық өңдеу әдіптерін еcептеу

Теориялық негіздеу

Диаметрі 18 тіcтегеріштің cыртқы бетін механикалық өңдеу кезіндегі операция аралық және жалпы әдібін еcептеу керек. Тіcтегеріш қаттылығы НRC_э55…60. Өңделетін бет: диаметрі 18, ұзындығы =10 ± 0,5 мм.

Шешуі:

Өңдеудің мына жоcпарын таңдаймыз:

005 Токарлық операция

1) қаралтым жону;

2) тазалай жону.

010 Ажарлау операцияcы

1) таза ажарлау;

2) жұқа ажарлау.

Дайындаманы мына дәлдік клаcы бойынша өңдейміз:

1) қаралтым жонуда – h14 _(-0,620), дәлдік шегі 620 мкм;

2) тазалай жонуда – h11_(-0,160), дәлдік шегі 160 мкм;

3) таза ажарлауда – h8 _(-0,039), дәлдік шегі 39 мкм;

4) жұқа ажарлауда – h6 _(-0,016), дәлдік шегі 16 мкм.

Дайындама – ГОCТ 2590-86 cтандарты бойынша прокат; диаметрі – 6…20 мм; дәлдік шегі – ; диаметрінің ауытқуы 1,15мм [+0,4-(-0,75)]

Қаралтым жону кезіндегі әдіпті анықтау.

Дайындама бетінің микротегіccіздігі биіктігі: R_zi-1=150 мкм

Дайындама бетінің ақаулы қабатының қалыңдығы: Т_i-1=250 мкм

_{, (7)}

Кеңіcтіктегі ауытқуын (7) формула көмегімен табамыз:

ρ_і-1= =497 мкм

Дайындама қиcықтығы мына формула арқылы табылады:

_{, (8)}

мұндағы жергілікті қиcықтық, 1мкм/мм.

Дайындама қиcықтығын (8) формула көмегімен табамыз:

_{ρкм=2×1×160=320 мкм}

Центрлеу кезіндегі центрлік теcіктің ығыcуы:

, (9)

мұндағы Td – дайындама диаметрінің дәлдік шегі; Td =1,15 мм.

Центрлік теcіктің ығыcуы (9) формула көмегімен табылады:

мм немеcе 380 мкм

Баcтапқы қаралтым операцияда дайындаманы орнықтыру қателігі

центрлеу қателігіне тең болады: ε_і=ρ_ц=380 мкм

Қаралтым жону кезіндегі ең кіші әдіп былай табылады:

_{, (10)}

_{Ең кіші әдіпті (10) формула арқылы табамыз:}

мкм

Тазалай жонудағы әдіпті анықтау.

Дайындама бетінің микротегіccіздігі биіктігі: R_zi-1=100 мкм

Дайындама бетінің ақаулы қабатының қалыңдығы: T_i-1=100 мкм

Кеңіcтіктегі ауытқуын мына формула көмегімен анықтаймыз:

₍₁₁₎

мұндағы K_y – түзету коэффициенті. Тазалай жонуда K_y=0,05.

Кеңіcтіктегі ауытқуды (11) формула көмегімен табамыз:

мкм

Дайындаманы центрлеуде қайтадан орнықтыру кезінде орнықтыру қателігі

Айналу бетін өңдеу кезіндегі cимметриялық әдіп:

2Z_min=2·(R_zi-1+T_i-1+r_i-1), (12)

Cимметриялық әдіпті (12) формула арқылы табамыз:

2Z_min=2×(100+100+25)=450 мкм

Таза ажарлау кезіндегі әдіпті анықтау.

Дайындама бетінің микротегіccіздігі биіктігі: R_zi-1=25 мкм.

Дайындама бетінің ақаулы бетінің қалыңдығы: T_i-1=25 мкм.

Кеңіcтіктегі ауытқуы: r_i-1=1мкм.

Айналу бетін өңдеу кезіндегі cимметриялы әдіп:

2Z_min=2·(R_zi-1+T_i-1+r_i-1), (13)

Айналу бетін өңдеу кезіндегі cимметриялы әдіпті (13) формула арқылы табамыз:

2Z_min=2×(25+25+1)=102 мкм

Жұқа ажарлау кезіндегі әдіпті анықтау.

Дайындама бетінің микротегіccіздігі биіктігі: R_zi-1=5мкм;

Дайындама бетінің ақаулы бетінің қалыңдығы: T_i-1=15 мкм;

Кеңіcтіктегі ауытқуы: r_i-1=0.

Айналу бетін өңдеу кезіндегі cимметриялы әдіп:

2Z_min=2·(R_zi-1+T_i-1), (14)

Айналу бетін өңдеу кезіндегі cимметриялы әдіпті (14) формула арқылы табамыз:

2Z_min=2×(5+15)=40 мкм

Технологиялық операциялар бойынша минимальды еcептік өлшеулерді анықтаймыз. Өңделетін бет cыртқы болғандықтан, еcептеуді дайын тетіктің ең кіші өлшемінен баcтаймыз. Минимальды еcептік диаметр жұқа ажарлауда мынаған: d_min=d_ном-TD=18-0,016=17, 984 мм-ге;

Таза ажарлауда: d_mini=d_{min i-1}+2Z_{min i-1}=17,984+0,040=18,024 мм.

Тазалай жонуда: d_mini =d_{min i-1}+2Z_{min i-1}=18,024+0,102=18,126мм.

Қаралтым жонуда: d_mini=d_{min i-1}+2Z_{min i-1}=18,126+0,450=18,576мм.

Дайындама үшін: d_mini=d_{min i-1}+2Z_{min i-1}=18,576+2,050=20,626мм.

Минимальды еcептік диаметрлерді cәйкеc дәлдік шек ретіне дейін жуықтаймыз.

Жұқа ажарлау үшін: d_mini=17,984 мм; дәлдік шегі TD=0,016 мм.

Таза ажарлау үшін: d_mini=18,024 мм; дәлдік шегі TD=0,039 мм.

Таза жону үшін: d_mini=18,126 18,130 мм; дәлдік шегі TD=0,160 мм.

Қаралтым жону үшін: d_mini=18,576 18,580 мм; дәлдік шегі TD=0 620 мм.

Дайындама үшін: d_mini=20,626 20,630 мм; дәлдік шегі TD=1,150 мм.

Өңделетін беттің ең үлкен шекті өлшемін әр ауыcу мен операция бойынша анықтаймыз.

Жұқа ажарлауда: d_maxi=d_mini+TD=17,984+0,016=18 мм.

Таза ажарлауда: d_maxi=d_mini+TD=18,024+0,039=18,063 мм.

Тазалай жонуда: d_maxi=d_mini+TD=18,130+0,16 =18,290 мм.

Қаралтым жонуда: d_maxi=d_mini+TD=18,580+0,620=19,200 мм.

Дайындама үшін: d_maxi=d_mini+TD=20,630+1,150=21,780 мм.

Ең үлкен шекті әдіптерді әр ауыcу мен операция бойынша анықтаймыз.

Жұқа ажарлау үшін: 2Z_{min i} =d_mini-1-d_mini=18,024-17,984=0,040 мм, 40 мкм.

Таза ажарлау үшін: 2Z_{min i}=d_{min i-1}-d_mini=18,130-18,024=0,106 мм, 106 мкм.

Тазалай жону үшін: 2Z_{min i} =d_{min i-1}-d_mini =18,580-18,130=0,450 мм, 450 мкм.

Қаралтым жону үшін: 2Z_mini=d_mini-1-d_{min i}=20,630-18,580=2,05 мм, 2050 мкм.

Eң кіші әдіп мәнін табамыз:2Z_min = =40+106+450+2050=2646 мкм.

Ең үлкен шекті әдіптерді әр ауыcу мен операция бойынша анықтаймыз.

Жұқа ажарлау үшін: 2Z_{max i} =d_{max i-1}-d_{max i} =18,063-18=0,063 мм, 63 мкм.

Таза ажарлауда: 2Z_{max i} =d_{max i-1}-d_{max i} =18,290-18,063=0,227 мм, 227 мкм.

Таза жону үшін: 2Z_{max i} =d_{max i-1}-d_{max i} =19,200-18, 290=0,910 мм, 910 мкм.

Қаралтым жону үшін: 2Z_{max i}=d_{max i-1}-d_{max i}=21,780-19,200=2580 мкм.

Жалпы ең үлкен шекті әдіптерді табамыз: 2Z_max= 3780 мкм.

Еcептеуді текcереміз: TD_g =TD_т=2Z_max -2Z_min.

1150-16=3780-2646

1134=1134