22. Қонақ үй желісі дегеніміз не және оған мысал келтіріңіз

ХХ ғасырдың 50 жылдары қонақ үй бизнесінде заманауи басқару әдістері қолданыла бастады. Оған дейін қонақ үйлерді басқару үдерісі арнайы білімді қажет ететін спецификалық іс-әрекет саласы болып есептелетін. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары қонақ үй шаруашылықтарының қызметіне компьютерлік технологияның енгізілуіне байланысты электронды бухгалтерлік есеп, алдын-ала броньдау, электронды есеп айырысу т.б. қызметтер қалыптаса бастады. Сонымен қоса осы кезеңде халықаралық қонақ үй желілері дами бастады. Алғаш «Hilton» атты қонақ үй желісі пайда болды, бұл - Пан Американ әуе компаниясының қызметі нәтижесінде қалыптасқан. Компания Латын Америка мемлекеттеріне бизнесмендерді тасымалдай отырып, бұл мемлекеттерде іскер адамдардың талаптарына сай келетін қонақ үйлер жоқтығын көріп, сервис тізбегі және сапасы АҚШ-та орналасқан «Hilton» қонақ үйімен бірдей болатын және «Hilton» атынан қызмет атқаратын қонақ үйлерді ұйымдастырған. Бұл желінің ерекшелігі басқа мемлекеттерде орналасқан қонақ үйлер жергілікті кәсіпкерлер капиталына салынған, ал АҚШ-тағы «Hilton» қонақ үйі тек атын қолдануға рұқсат берген, Пан Американ тек кеңес беру және басқару қызметтерін ғана ұйымдастырған.

Қонақ үй желісі құрамында қызмет атқарудың өзіндік артықшылықтары бар, атап айтқанда: желі құрамына жататын отельдер керекті құрал- жабдықтарды көтерме сауда арқылы төмен бағамен алады; инженерлік құрылғыларды қолдануға, жарнамаға және т.б. байланысты шығындар желі ішіндегі отельдерге ортақ бөлінеді; бірыңғай броньдау жүйесі желі ішіндегі отельдерді пайдамен қамтамасыз етеді.

Қазіргі таңда әлемде 30-ға жуық қонақ үй желілері қызмет атқарады: Best western, Cip hotels france, Classic hotels, Days inn of America, Embassy suites, Golden tulip, Groupo sol melia, Hampton inns, Holiday inns, Homewood suites, Howard Johnson, Hyatt hotels and resorts, Intercontinental, Itt Sheraton, Keytel, La quinta inns, Loews, Mandarin oriental hotels, Maritim, Park inns, Queen moat, Ramada hotels, Sonesta international, Steigenberger reservation service, Swissotel, Trust international, Utell international, Westin hotels and resorts және т.б.

Нарықтық экономиканың жаһандануы қонақ үй желісінің қызметіне көп өзгерістер енгізді. Мысалы, егер ХХ ғасырдың 80 жылдары белгілі бір қонақ үй желісі құрамына жататын отельді толық меншіктік құқығын ала отырып басқарғысы келсе, қазіргі таңда құрамына жататын отельдерді «франшиза» негізінде басқаруды қалайды, яғни қонақ үй желісі құрамындағы отельді жергілікті капиталға сатады, бірақ басқару және көрсетілетін қызмет сапасын бақылау құқығын өзіне қалдырады.

23. Кадрлық жоспарлаудың мәні, кадрлық жоспарлау үрдісі, кадрлық жоспарлаудың мақсаттары мен міндеттері

Кадрлық жоспарлаудың мәні оның адамдарға керекті уақытта және қабілеттеріне, икемділіктеріне, өндіріс талаптарына сай көлемдегі жұмыс орнын ұсынуында жатыр. Жұмыс орны өнімділік және еңбекті ынталандыру тұрғысынан алғанда жұмыс істеушілерге оңтайлы жағдайда өз тұрғысынан алғанда жұмыс істеушілерге оңтайлы жағдайда өз қабілеттерін дамытуға, жағымды еңбек шартының талаптарына жауап беруге және жұмысбастылықты қамтамасыз етуге мүмкіндік ұсынуы керек.

Кадрлық жоспарлау ұйымның жалпы жоспарының үрдісіне біріккен жағдайда тиімді болады.

Кадрлық жоспарлау төмендегі сұрақтарға жауап бере алуы керек:

• қанша жұмысшы, қандай біліктілікте, қашан және қайда керек болады? ;

• әлеуметтік қатер тигізбей қалайша қысқарту жүргізу керек және керекті қызметкерлерді қалай тарту керек ?;

• өндіріс сұранысына сай жұмысшылар білімін қолдау және жаңа мамандандырылған жұмысты орындау үшін қызметкерлердің дамуын қалай дамыту керек?;

• жоспарланған кадрлық шаралар қанша шығынды талап етеді.

Жоспарлау мақсаты – өндірісті қажетті жұмыс күшімен қамтамасыз ету және соған сәйкес шығындарды анықтау. Еңбек күшіне қатысты әртүрлі шаралар барлық қызметкерлерді – жұмысшыларды және басқарушы жұмысшыларды дайындау, оларды үнемі өзгерістегі өндіріс жағдайына бейімдеу үрдісі негізінде жүргізілуі керек.

Кадрлық жоспарлау үрдісі бірнеше міндеттерді қарастырады:

• нақты кезеңдегі жалпы мақсаттарды анықтау (тапсырмаы, өнімді шығару және өткізу болжамының шарты бойынша);

• бұл мақсаттардың өндіріс үрдісі, өнім құрылымының өзгерісі есебінде жұмыс күші талаптарына (адам-сағат, адам-күн) икемделуі;

• компаниядағы жұмыстан шығару деңгейін бағалау және орын басу мүмкіндігін болжау;

• жұмыс күшін тарту үшін жұмыс уақыты мен демалыстағы тиімді өзгерісті бағалау;

• жұмыс күшінің жеткіліксіздігі пайда болған уақытты және орынды анықтау;

• жаңа технология, өнімділікті жоғарлату, өткізу

нарығының өзгеруі, ұлттық және халықаралық бизнес шарттары сияқты факторларды ескере отырып, жұмыс күшіне сұранымның өзгерісін болжау;

• жұмыс күшін дамыту, технологиялық, экономикалық және әлеуметтік өзгерістер жылдамдығына бейімделу;

• жұмыс күшіне қатысты барлық саясат түрлерін үйлестіру және басқару.

• Егер еңбек ресурстарын жоспарлау қызметі компания жұмысының тиімділігіне нақты үлес әкелсе, онда оны жоғары басшылық фирма стратегиясы мен ұзақ мерізімді жоспарлаудың басқа элементтерімен бірігуімен қамтамасыз ету керек.