13. Франчайзинг туралы айтыңыз

Франчайзинг – ірі және шағын кәсіпкерліктің аралас түрі, әріптестердің екеуіне де тиімді қарым-қатынастар жүйесі.

Франчайзинг(ағылш. franchіse — жеңілдік; ағылш. franchіsіng — артықшылық) — ұсақ және ірі кәсіпкерліктің аралас нысаны‚ ірі компанияның өзінің фирмалық таңбасы мен тауар өндіруге лицензиясын біреуге, әдетте белгілі бір кезеңге және шектеулі аумақта беруі. Мұнда тауарлар мен қызметтер нарығында жоғары беделге‚ жақсы атаққа ие болған “ата компаниялар” басты фирманың атынан әрекет жасау‚ оның таңбасы мен белгісін пайдалану құқығын пайдалану жөнінде ұсақ фирмалармен немесе жекелеген заңды тұлғалармен (франчайзилермен) шарт жасасады. Бұл орайда франчайзер франчайзиді тауармен‚ технологиялармен жабдықтауға‚ ақыл-кеңес беруге‚ т.б. міндеттенеді‚ франчайзи өзінің бизнесін тек басты фирма белгілеген нысанда ғана және белгілі бір уақыт бойына ғана жүзеге асыруға‚ белгілі бір төлемақы аударып тұруға тиіс. Негізінен екі нысанда — бұйымдар мен айналым Франчайзингі нысандарында көрініс табады. Бұйымдар Франчайзингі бойынша дайындаушы бұйымды қатаң түрде белгіленген нарықта не белгілі бір аумақта сату құқығын береді, өз кезегінде Франчайзингіні пайдаланушы тауарды тек дайындаушы-лицензиаттан ғана сатып алуға міндеттенеді.

14. Қонақ үй кәсіпорын жұмысының көрсеткіштеріне әсер ететін факторлар

Қонақ үй шаруашылығы жұмысының тиімділігіне мынадай факторлар әсер етеді:

- экономикалық (экономиканың жалпы жағдайы, жан басына шаққандағы орташа табыс, жұмыссыздық

деңгейі, валюта бағамы, салық салу деңгейі, несиелердің банктік пайызы, мемлекеттік қолдау және т.б.);

- әлеуметтік-экономикалық (халықты табыс деңгейі бойынша бөлу, білім деңгейі, өмір сүру жағдайы, жас мөлшері, қалалық және ауылдық халықтың қатынасы, инфрақұрылымы, қылмыс деңгейі, туризмнің дамуы және т.б.);

- заңнама (салықтық және еңбек заңнамасы, лицензиялау ережелері, санитарлық-гигиеналық талаптар, өрт қауіпсіздігі ережелері, тұтынушы құқықтары жөніндегі заңдар және т.б).

15. Қызметкерлерді басқару менеджменттің бір бөлігі ретінде

Адамдарды басқару ірі және шағын кәсіпорындардағы барлық шаруашылық қызметтері үшін өте маңызды. Керекті адамдарсыз ешбір ұйым өзінің мақсаттарына жетіп, әрі қарай өмір сүре алмайды. Сондықтан да қызметкерлерді басқару басқарудың теориясы мен тәжірибесінде маңызды аспектілердің бірі болып табылады.

Қызметкерлерді басқару - кәсіпорын ішіндегі адамдар мен олардың қарым-қатынастарының байланысынан тұратын менеджменттің бір бөлігі. Ол тек өндіріс пен коммерцияға ғана емес, сонымен бірге жұмысбастылықтың барлық аяларына қатысты тиімділік пен әділеттілікке жетуге бағытталған.

Қызметкерлерді басқару еркектер мен әйелдерді біртұтас тиімді ұйымға біріктіріп, оларды кәсіпорынның және өздерінің жетістікке жетуі үшін ынталандырады. Сонымен бірге жұмысқа жалдаудың әділетті шарттарын қамтамасыз етеді.

16. Қонақ үй өнімінің мәні, қонақ үй өнімінің төрт деңгейлі моделі

«Қонақ үй өнімі» термині қонақ қабылдау индустриясының тәжірибесінде кеңінен қолданылады. Бұл терминді қолдану қонақүйлік қызмет көрсетудің кешендік сипатын көрсетуге мүмкіндік береді, яғни қонақ үй индустриясының қызметтерін алу үшін турист қонақ үйге келуі тиіс. Сондықтан қонақ үй кәсіпорындарының іскерлігі олардың орналасқан орнына да байланысты болады. Сонымен қоса, еңбекке ақы төлеу және қонақ үй қызметтерін өткізу шығындарының көлемі де осыған байланысты болып келеді. Әдетте, туристтер қонақ үйге орналасу орнын таңдауға қол жетімділік және жақындық сияқты талаптар қойылады. Олар қонақ үй қызметтерін үш деңгейге бөліп қарастырады:

- жеке қызметтер мен қызметтер тобы;

- қызметтер кешені ретінде қонақ үй өнімі;

- кеңейтілген өнім.

Орналасқан жердің сипаттамалары негізінде қонақ үй өнімі қасиеттері кеңейтілген өнімге айналады, бұл үшінші, яғни, жоғары деңгейге жатады. Н.И. Кабушкин және Г.А. Бондаренко қонақ үй өнімінің төрт деңгейлі моделін ұсынған және оны үш сақинамен қоршалған ядро түрінде көрсеткен. Ядроны қоршайтын бірінші шеңбер «күтілетін өнім» деп атаған, яғни бұл клиенттердің күтімдерін қанағаттандыратын қызметтер: қызмет көрсету уақыты мен шарттары; бөлмелер, холлдар және басқа да ғимараттардың интерьері, персоналдың киімі және мінез-құлқы, бағалар және т.б.

Мынадай шеңбер «кеңейтілген өнім» деп аталған, яғни нарықтық аналогтардан ерекшелендіретін қасиеттері, меншік формасының сипаттамалары және тұтынумен байланысты қосымша артықшылықтары бар өнімдерді жатқызады. Қонақ үй өнімінің қосымша артықшылықтар ретінде көбінесе орналасу орны, тұрғын бөлме сипаттамалары және т.б. қарастырылады.

Соңғы шеңбер «потенциалды өнім» деп аталады. Құрамына нақты істерді ғана жатқызатын кеңейтілген өнімге қарағанда оның құрамына болашақта туристерді тарту және ұстап қалу үшін қол жетімді және жүзеге асырылуына толық мүмкіндігі бар барлық қызмет түрлері кіреді.