98 Жоспарлау уақыт бойынша қалай ажыратылады?

1. Жеке жоспарларды уақыт ішінде реттеу үдерісіне байланысты:

• бір уақыт ішінде жоспарлау;

• тізбектелген жоспарлау.

99 Жоспарлаудың қандай тәсілдері қолданылады?

Қазіргі таңда жоспарлаудың үш негізгі тәсілі белгілі:

• «жоғарыдан төменге» (ретроградты) жоспарлау - қонақ үйдің жоғары денгейлерімен құрастырылып, бекітіліп ұйымдық иерархия бойынша төменгі бөлімдерге түсіріледі;

• «төменнен жоғарыға» (прогрессивті) жоспарлау – қонақ үйдің төменгі қызметтерінде және бөлімшелерінде құрастырылады және дайын жоспар бекітілуге жоғары басшыларға жіберіледі;

• қарама-қарсы (шеңберлі) жоспарлау – прогрессивті және ретроградты жоспарлау тәсілдерін біріктіреді, яғни басшылар және төменгі бөлімшелердің әрқайсысы өздерінің жоспар нұсқаларын дайындайды және жалпылай талдау негізінде бір ортақ нұсқаны бекітеді.

100 Ұйым қызметінің мәнісі неде?

Ұйымдастыру қызметінің басты мақсаты - жоспарланған көрсеткіштерге жету жағдайларын қалыптастыру. Бұл қызметтің мәні - кәсіпорын бөлімшелері арасында тұрақты және уақытша қатынастарды орнату, кәсіпорынның қызмет ету шарттары мен анықтау тәртібін белгілеу. Бұл қызмет екі жолмен жүзеге асырылады: әкімшілік-ұйымдық басқару және жедел басқару.

Әкімшілік-ұйымдық басқару кәсіпорын құрылымын анықтау, бөлімшелер арасында байланыстарды орнату мен функцияларды жіктеу, сонымен қатар басқару аппараты қызметкерлерінің өкілеттіліктерін белгілеуден тұрады.

Жедел басқару - бекітілген жоспарға сәйкес кәсіпорынның қызмет етуін қамтамасыз етеді. Ол қол жеткен нәтижелерді жоспарланған көрсеткіштермен үздіксіз салыстырудан және кейінгі түзетулерді еңгізуден тұрады. Оперативті басқару ағымдағы жоспарлаумен өте тығыз байланыста болады. Кәсіпорынның ұйымдық құрылымы өзара байланысқан жеке бөлімшелерден тұратын құрылым екені белгілі, осы бөлімшелердің байланысы кәсіпорын алдына қойған мақсаттар мен функциялардың бөлуінен көрініс табады.

Ұйымдастыру қызметін атқару барысында менеджерлер, басшылар жалпылай келіп түскен ақпаратты нақтылап өкілетті тұлғалар арасында бөлуі тиіс. Осыған байланысты ұйымдастыру қызметті «бөлім», «бөлімше», «буын» атты ұйымдық құрылым элементтерімен де тығыз байланысты болады. Бөлім – бір немесе бірнеше басқару қызметін атқаратын жекелеген кәсіпорын бөлігі. Бөлімше – белгілі салада мамандандырылған қызметкерлерден тұратын және бір немесе бірнеше жедел басқару қызметтерін жүзеге асыратын, бөлімнің бір құрылымдық элементі. Буын – құрамына бөлімдер, бөлімшелер мен жекелеген мамандар енетін кәсіпорын құрылымының деңгейі.

Нақты бекітілген жоспарларды жүзеге асыру тиімділігі ұйымдастыру қызметіндегі негізгі түсініктердің мәнін толық игеру деңгейіне негізделеді. Ол түсініктерге төмендегілер жатады:

• ұйымдастыру қызметі – жоспарды жүзеге асыру үдерісіне қажетті материалды, еңбек, қаржы және т.б. ресурстарды алдын ала дайындау;

• ұйым – белгілі мақсатқа бағытталған және басқару қызметтеріне ие бір топ адам;

• ұйымдық құрылым – ұйым элементтері ортасындағы іс-әрекеттердің орындалуын немесе бағыну қатынастарын анықтайды;

• ұйымдастыру қағидалары – ұйымдық құрылымның әрекеттілігін қамтамасыз ететін жағдайларды қалыптастырады.

Сонымен, ұйымдастыру қызметі кәсіпорын мақсаттарына жету құралдарының бірі болып табылады. Экономикалық көзқарас тұрғысынан ұйымдастыру қызметі кәсіпорын жұмысы тиімділігінің артуына негіз қалайды, ал басқарушылық көзқарас тұрғысынан жүйе элементтерінің өзара қатынасын анықтайды. Басқаша айтқанда, ұйымдастыру арқылы кәсіпорын құрылымы жасалып, жұмыскерлердің қызметтік міндеттері анықталады.