1 Сурет. Іргетастың осьтерін белгілеу сұлбасы

Көлденеңдiкті ағаш тақтайшаға төменгi тiрек беттің қатты тығыздап қысылғандығының деңгейі арқылы тексередi.

Сызбада көрcетiлген өлшемдерден іргетастың нақты өлшемдерiнiң жiберiлетiн ауытқулары, «Бетонды және темiрбетонды конструкциялар монолитты» қойылған СН және П III-15-76 олардың нормалары асу тиiстi емес.

Монолитты: барлық биiктiктерге жазықтықтар және олардың қиылысуы-ның сызықтарының тiк немесе жобалық көлбеуiнен) жоспардағы негiзгi өлшемдердiң тексерiлетiн бөлiмшесiнiң барлық жазықтығына ±20, көлденең жазықтықтардың iргесi ) ± 5; (тiрек беттерден басқа) 2 м ұзындықтың жобалық тексерудiң жанында тақтайшасымен бетон бетiнiң ± 20, жергiлiктi ауытқулары ұзыннынан немесе элементтердiң аралығы +6, -3; элементтерiнiң көлденең қимасы шаралары металлдық элементтер үшiн жиiрек, тiректердiң қызмет-шiлерiнiң беттер және кепiлдеме қағаздардың белгiлерiндегi -5, анкерлiк бұрандамаларды орналастыру биiктiгi +20, жоспар бойынша, тiректер нобай-дың iшi ± 5. Анкер құдықтарының қабырғаларының тiктiгiнің ауытқулары 5мм/м биiктiк шектерiнде болу керек. Ұзына бойына және iргетастың көлденең өстерiн сәйкес келмеу 20мм-ден аспау керек.

Іргетасты жинақтауға дайындық

Машинаның, редуктордың немесе электр қозғалтқыштың жиегін орнататын іргетастың бетін қоқыстан, майдың қалдықтарынан тазартады және сумен жуып алады. Жеке орындарды тұзды қышқылдың әлсіз ерітіндісімен 1 сағат көлемінде, металл щеткамен тазалап және сумен екінші рет шаю арқылы өңдеген дұрыс. Төсемелерді немесе тікелей тақталарды орнату орындары деңгей бойынша қолмен немесе пневматикалық балғамен түзулетуі тиіс. Бетті болығымен емес, тек металл төсемелерді немесе алынатын аспаптарды орнататын орындарды ғана дұрыстауға болады, бұл аспаптар дәлдеу үшін қажет.

Іргетастың бетіне төсемелерді орналастыру белгісін жиек пен тұрқыны орнатудың сызбасы бойынша жүргізеді. Егер оларды тікелей бетонға қойса, онда олардың орналасу орындарында 200х200 мм аудандарды белгілейді. Төсемшенің өзін бетонға сүрту арқылы оларды тазалап, қалған қалдықтарды алып болғаннан кейін, соңғысы берік орналасуы тиіс, көлбеулігі 0,5 мм/м көп болмауы тиіс. Алаңдардың жоғарылық белгілері бір-бірімен салыстырғанда масштабты тақташа арқылы тексереді, оны кезекпен барлық алаңдарға қойып шығады. Сондай-ақ гидростатикалық немесе кәдімгі деңгейді, ағаш тақташасын немесе қалыңдығы әр түрлі төсемшелерді қолдануға болады.

Сумен жумай тұрып іргетастың беттік қабатын бұзу үшін, бетінде терең ойық жасау керек, бұл іргетас бетонын және бетон қоспасының арасында берік байланысқа әкеледі. Қабылдау кезінде табылған ауытқуларды толықтыруға болады. Жоғарғы белгісі асып кетсе іргетастың қажет емес бөлігін кесіп алады, жаңа ұзартылған анкер бұрандамаларын дайндайды немесе ескілерін ұзартады.

Іргетас бөліктерінің немесе тіректердің кішкене ығысуы кезінде негізгі осьтердің құрылғысы рұқсат етілген ығысу арқылы толықтырады, өтпелі жиектерді қолдану арқылы және байланыстырушы құбырлардың өлшемдерін өзгерту арқылы жүргізеді. Осьтерінің центрлері жиектегі саңылаулармен сәйкес келмесе анкер құдықтарын қайта жасау қажет емес, егер құдықтың қабырға-сынан орнатылған бұрандамаға дейінгі қашықтық диаметрі бойынша үлкен немесе тең болуы қажет.

Әдебиет: 2 нег.[153-157 ], 1 нег.[144-146 ]

Бақылау сұрақтары:

1. Жабдыққа iргетасты қабылдаудың мәні немен қорытынланады ?

2. Іргетастарды тексеру кезінде қандай құралдар қолданылу керек ?

3. Іргетасты қабылдау алдында не қажет болу керек ?

4. Iргетастың қандай элементтерiн аса ықыласпен қабылдау керек?

5. Машинаның рамасын орнататын iргетастың бетiн қалай дайындайды?

3 - Дәріс. Машиналарды жұмыс орнына қондыру

Ауыр машиналарды іргетасқа орнату әртүрлі тәсілдермен жүргізіледі, ол тек негіз, яғни жабдықтың тіректі бөлігі ретінде немесе онымен қатты байланысып және соның арқасында жабдыққа қосымша беріктік пен тұрақтылықты қамтамасыз етеді.

Іргетас бетон, шой тасты немесе топырақта бекітілетін кірпішті қалауды түрінде өзіне ұсынады. Іргетасты тағайындау- машинаны пайдалану процесінде пайда болатын жүктемелерді қабылдау. Одан басқа, іргетас машиналарды жұмыс орынына тез, дәл және сенімді қондыруын қамтамасыз етеді. Іргетастың ауданы, оның өлшемі және массасы сәйкесінше тірек ауданымен, оған орнатылатын жабдықты, өлшемдерімен және салмағымен анықталады.

Іргетасқа жабдықты орнату кезінде тиісті нұсқаулармен, монтажды сызбалармен, техниклық шарттармен негізге алу керек. Іргетасқа жабдықты әр түрлі тәсілдермен жүзеге асырады ( 2 сурет, а...д).

а – бұрама көмегімен; б – қондырылатын гайкаларға; в – жиналмалы металл төсемелерде; г – реттелмелі башмактарда; д – домкраттарда. 1, 2 – тірек тілімшелері; 3 – реттегіш бұрама; 4, 7 – тарелкелі және тоқтатқыш тығырық; 5, 8 – іргетастық бұрандама; 6, 9 – жабдықтың тіректік бөлігі; 10, 11 – орнатылатын гайка; 12 – іргетас.