2. Шылау сөздер- Служебные слова.(жалғаулықтар)

Шылау сөздер- Служебные слова.(Септеуліктер,Демеуліктер). Шылау сөздер 3 түрге бөлінеді.

Жалғаулықтар- союзы -және, әрі, мен, бен, пен-и, бірақ, алайда- однако, но, өйткені –потому что, не, немесе- или, кейде – иногда.

3.Синтаксистік талдау жаса.

Көктем(сұрағы не?,дара,зат есім) өтті(сұрағы не істеді?,дара,етістік) де(шылау, жалғаулық,ыңғайлыстық),жаз(сұрағы не?,дара,зат есім) келді(сұрағы не істеді?,дара,етістік).(ыңғайлас салалас құрмалас сөйлем)

Билет № 17

1.Нұрғиса Тілендиев. (монолог)

1.Нұрғиса Тілендиев Алматы облысында туды. 2.Ол сазгер, дирижер, домбырашы, халық артисі, халық қаһарманы. 3.Ол 14 жасында дирижерлік етті. 4.1943 жылы майданға өз еркімен барады. 5.Ол домбырада жақсы ойнаған. 6.Ол 1953 жылы Мәскеудегі консерваторияға оқуға түсті. 7.Оның 400-ден астам күйі бар. 8.Олар «Достық жол», «Алтын таулар» және т.б. 9.Ол Қазақстан мемлекеттік сыйлығының лауреаты.

2. Шылау сөздер- Служебные слова.(Септеуліктер,Демеуліктер). Шылау сөздер 3 түрге бөлінеді.

Демеулік шылаулар.ТҮРЛЕРІ

1) Сұраулық демеулік шылаулар (вопросительные частицы): ма, ме, ба, бе, па, пе, ше ( ли, то ли)

Мысалы: Жиналыс па ? Күн жылы ма? Сен ше?

2) Күшейткіш демеулік шылаулар ( Усилительные частицы): Да, де, та, те (и) ; Әсіресе ( Особенно); ақ, -ау,-ай ( В значении сожаления).

Мысалы: Асқар да, Айгүл де бірінші курста оқиды. Әсіресе, концерттің бірінші бөлімі ұнады.

3) Шектік демеулік шылаулар ( Ограничительные частицы): Ғана, тек қана, тек, қана (только); кейде- ақ (только иногда).

Мысалы: Ол пәнді тек қана бірінші курста өтеді.

4)Белгісіздік демеулік шылаулар ( неопределенные частицы): -мыс, -міс, ( будто бы); кейде (иногда); -ау (же). Мысалы:Күзде де кейде жаңбыр жауады.Жылады-ау.

5)Болымсыздық демеулік шылаулар (отрицательные частицы): түгіл, тұрсын, тұрмақ (не только).

3.Сен Нұрғиса Тілендиевтің шығармаларын білесің бе? Сөйлемге синтаксистік талдау жасау.

Сен(кім) Нұрғиса Тілендиевтің(кімнің) шығармаларын(немерін) білесің бе(не істейсің)?

Билет № 18

1.Қаныш Сәтпаев.(монолог)

Қаныш имантайұлы Сәтбаев- 1889 жылы Павлодар облысының Баянауыл ауылында дүниеге келген. Қазақстан геологтары ғылыми мектебінің негізін қалаушы, Қазақстан Ғылым Академиясының тұңғыш президенті, геология- минерология ғылымдарының докторы, академик, қоғам қайраткері. Ол геологиядан басқа ғылымдарда, мәдениет саласында, тарихта қалдырған еңбектері мол. Қазақ орта мектебінің төменгі және жоғары сыныптарына Алгебра оқулығын дайындаған. Қазақстанның қала, ауылдарында көшелері Сәтбаев есімі берілген, 40- тан астам мектеп және көптеген ескерткіштері бар. 4 мәрте ленин, 2- ші дәрежелі отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған.1964 жылы дүниеден өткен.

2.Шылау сөздер. Септеуліктер.

Шылау сөздер- Служебные слова.(Септеуліктер,Демеуліктер). Шылау сөздер 3 түрге бөлінеді.

Септеуліктер – послелоги: А.с. – туралы-о, сияқты- как, үшін- для, Б.с. дейін-до, қарай-до, тарта, жуық- около, Ш.с- кейін- после, соң- после, К.с- бірге, қабат- вместе, қатар- рядом