2. Баланста көрсетілетін ақпарат

Бухгалтерлік баланстар мынадай белгілері бойынша жіктеледі:

-Құру уақыты бойынша;

-Құрудың қайнар көздері бойынша;

-Ақпараттар көлеміне байланысты;-

Қызметінің сипатына байланысты;-

Меншік нысандары бойынша;

-Бейнелену көлемі бойынша;-

-Тазарту тәсілдері бойынша.

1.Бухгалтерлік баланстар құру уақыты бойынша мынадай болуы мүмкін: а) кіріспе; б) ағымдағы; в) таратылу; г) бөлу; д) қосылу.

2.Балансты оны жасаудың қайнар көздері бойынша былай бөлуге болады:

а) инвентарлық; б) кітаптық; в) бас.

3.Баланстар ақпараттар келеміне байланысты былай бөлінеді: а) біртекті; б) жинақ.

4.Қызметінің сипатына байланысты баланстар негізгі және негізгі емес қызмет баланстары болып бөлінеді.

5.Меншік нысандарына байланысты баланстар мемлекеттік, жергілікті басқару (муниципалдық), кооперативтік, ұжымдық, жеке, аралас және біріккен кәсіпорындардың баланстары болып бөлінеді.

6. Бейнелену көлемі бойынша баланстар былай бөлінеді: а) дербес; б) жеке.

7.Тазарту тәсілі бойынша баланстар баланс-брутто және баланс-нетто болып келеді.

Бухгалтерлік баланс, ақпараттардың қайнар көзі бола отырып, ақшалай бағалауда көрсетілген әрі белгілі бір мерзімге құрылған шаруашылық құралдарының құрамы мен орналастырылуы және олардың құрылу көздері бойынша экономикалық топтастыру және жалпылама қорыту тәсілі.

Баланс өзінің құрылуы бойынша актив пен пассивтен тұратын екі жақты кесте болып табылады.

Кәсіпорынның шаруашылық құралдарының заттық құрамы, орналастырылуы мен пайдаланылуы көрсетілетін сол жағы баланс активі деп аталады.

Баланстың оң жағы пассив деп аталады және кәсіпорынның шаруашылық қызметіне салынған қаражаттың шамасын, оның шаруашылық құралдарын құруға қатысу нысанын көрсетеді.

3. Бақылау ортасын бағалау. Бақылау тәсілдері (бт) және олардың көп түрлілігі

Бақылау ортасы — бұл субъект басшылары мен иелерінің бақылауға деген жалпы қатынасын білдіретін шаралар мен реттемелер және ішкі бақылау жүйесін қалыптастырады.

Бақылау ортасы келесідей компоненттерден түрады:- экономикалық субъектіні баскару стилі;- экономикалық субъекгінің ұйымдық кұрылымы; — қызметтік міндеттер мен өкілеттіктерді бөлу;— бақылаушы қызмет және ішкі аудит;— кадрлық саясат.

Бақылау күралдарын тиімді және сенімді басқару үшін шаруашылық қызметі процесінде экономикалық субъект қызметкерлері қолданатын процедуралар (әдістер) болып табылады. Оларды бақылау әдістері деп те атайды. Олар сан алуан және оның қызметіне тән ерекшеліктермен анықталады. Бақылау күралдарының ең көп тараған түрлеріне жатады:

мүлікті түгендеу және бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес' шаруашылық субъектілерінің міндеттемелері;

— басшы мен бас бухгалтердің не басқа өкілетті адамдардың құжаттарындағы өкім шығарушы қолдары;

— бухгалтерлік жазбаларды қарама-қарсы тексеру;

— есеп айырысуларды ішкі және сыртқы салыстырулар;

— құжат айналымын ұйымдастыру, оның ішінде құрылатын құжаттарды тегіс нөмірлеу, арнаулы журналдарға құжаттарды тіркеу, кұжаттарды. кітапша ету, сақтау және архивке қою;

Бақылау ортасы келесідей компоненттерден түрады:- экономикалық субъектіні баскару стилі;- экономикалық субъекгінің ұйымдық кұрылымы; ,— қызметтік міндеттер мен өкілеттіктерді бөлу;— бақылаушы қызмет және ішкі аудит;— кадрлық саясат.

№ 33 емтихан билеті