2.6 Мәліметтер қорын сұраныстар арқылы жасау

Кестелер мәліметтер қорының ең негізгі, құнды объектісі болғандықтан, оған тек базаны қүрушы адам ғана қатынай алатындай болуы керек. Ал басқа қолданушылар базадан мэліметтер алу үшін сұраныстарды қолдануы қажет. Мәліметтер қорын жобалаушы барлық қажетті сұраныстарды алдын-ала даярлап қояды. Егер қолданушы өзіне қажет мәліметтерді таба алмаса, онда ол жаңа сү_раныс дайындауды қажет етеді.

Егер бізге керек сүраныс мәліметтер қорында бар болса, оны Мэліметтер базасы терезесіндегі Сүраныс панелін екі рет шерту әдісі арқылы таңцап аламыз.

Сү-ранысты конструктордың көмегімен даярлау, ол үшін Мәліметтер базасы терезесінің сол жағындағы Сұраныс элементін тандап алып, оң жақ терезедегі Конструкторлар режимінде сұранысты даярлау командасын таңдасақ, Үлгі бойынша сұраныс бланкі терезесі ашылады.

Үлгі бойынша сұранысты даярлау өте оңай жүргізіледі. Жанама менюдің көмегімен бланкінің жоғарғы бөлігінде қажетті кестелерді ашып алады. Соның ішінен қүрылатын сұранысқа қажет өрістерді тышқанның көмегімен тандап алады. Сол кезде бланкінің төменгі жағындағы бағандар автоматты түрде толтырылады. Сұраныстың құрылымын даярлап болған соң, оны жаңа атпен сақтап қояды. Осылайша құрылған сұраныс - таңдамаға сұраныс деп аталады.

Таңдамаға сұраныс нэтижесінде алынған мэліметтерді қандай да бір өріс бойынша реттеп орналастырғыңыз келсе, сұрыптауды қолданамыз. Төменгі бланкінің сол жағында Сұрыптау деген жол орналасқан. Сол батырмаға екі рет басу арқылы ашылған тізімнен сұрыптау эдісін тандап алуға болады: өсу немесе кему бойынша. Төменгі бланкінің Экранға шығару жолында жалпы жағдайда Барлық өрістер үшін экранға шығарылсын деген (V) жалауша қойылған. Егер қандай да бір өрістің мэліметтерін экранға шығармай жасырып қалу керек болса, онда сэйкес жалаушаны алып тастауға болады.

Сұрыптау шартын пайдалану мэліметтерді қандай да бір критерий бойынша сұрыптауды қамтамасыз етудің қосымша қүралы болып Сұрыптау шарты есептеледі. Оған сэйкес келетін жол Үлгі бойынша сұраныс бланкісінің ең төменгі жағында орналасқан. Әрбір өріс үшін осы жолда жеке дара шарт беруге болады.

Есептеулері бар сұраныс - бүл сұраныс берілген өрістерде, қандай да бір есептеулер жүргізу қажет болғанда қүрылады. Ол үшін мәліметтер қорын ашқан соң пайда болатын негізгі терезеден Сұранысты таңдап, оны Конструктор режимінде қүрамыз. Сү_раныс конструкторы терезесінде өріс жолына сәйкес формуланы жазу қажет. Ең дұрысы, өрнектерді дайындауды Өрнектерді түрғызушы терезесінде жүргізу.

Түрғызу терезесі төрт аймақтан түрады: бірінші аймақта енгізілетін формула немесе өрнек орналасады. Ал төменгі үш аймақ дайын стандартты функцияларды таңдап алу үшін қолданылады: екінші аймақта сұранысқа арналған барлық түптектер тізімі көрсетіледі; үшінші аймақта - екінші аймақтан таңцалынған түптектің элементтері бейнеленеді; төртінші аймақта -үшінші аймақтан таңдалынып алынған элементтің ішкі элементтер жиыны жатады.

Сурет 2.6.1 Сұраныс терезесі

Өрнектерді тұрғызушы терезесін ашу үшін Сұраныс конструкторының аспаптар панелінде Тұрғызу батырмасын басамыз.

Өрнектерді тұрғызушы терезесіндегі формулаға стандарттық функцияларды енгізуге жэне ол туралы анықтама алуға болады. Қолданушы сол алынған функцияның мэндерін енгізсе болғаны.

Өрнектерді тұрғызушы терезесінде өрнекке стандартты функцияны енгізу үшін мәліметтер түптегі тізімінен (екінші аймақтан) Функция қаптамасын ашып, Енгізілген функциялар қаптамасын таңдап алу қажет. Ал ортаңғы аймақтан, яғни үшінші аймақтан функция категориясын таңцап алып, ең соңғы аймақтан өзімізге қажетті функцияны таңдап алып, Кірістіру батырмасын басу керек.

Мэліметтер қорын қолданушы тек дайын сұраныстармен жұмыс істей алады. Егер жобалаушы құрған сұраныста бағасы 80 теңгеден аспайтын кітаптарды іріктеп алуды ғана қарастырса, онда біз бағасы 400 теңгеден аспайтын кітаптарды іріктеп ала алмаймыз. Өйткені оған сэйкес сұраныс дайындалмаған. Осы жағдайда параметрлі сұранысты пайдаланамыз, яғни параметрдің мәнін өзіміз енгізу арқылы, бағасы көрсетілген параметрден кем

кітаптар санын шығарып аламыз. Параметрлі сұранысты құру үшін сұраныс бланкісінің төменгі жағында Экранға шығару жолындағы жалаушаны алып тастаймыз. Іріктеу шарты жолындағы сәйкес өрістің астына [Параметрді енгіз] деген мәтінді теру қажет.

Сурет 2.6.2 Конструктор запросов арқылы құру кестесі

Қорытынды сұраныс электрондық кестелердегі қорытынды функциялардың қолданылуындай қызмет атқарады. Топтау амалдарының көмегімен қайсібір өрісте қорытындылау функцияларын құруды жеңілдетеді. Қорытындылау функцияларына - avg (орта мэнін табу), sum (қосындыны есептеу), max (ең үлкен мәнін табу), min (ең кіші мәнін табу), count (берілген аргументтер санын анықтау) жатады.

Қорытынды сұраныс даярлау үшін Сұраныс конструкторының аспаптар панелінде Топтау операциялары батырмасын басып, сұраныс бланкісінің төменгі жағына Топтау операциясы жолын енгізу қажет. Қорытынды жүргізілетін өрістің үлшығында топтау операциясын таңцап аламыз.

Қорытынды

Access - мэліметтерді эффективті басқару үшін кең диапазонды тэсілдерді үхынады. Бүл курстық жү_мыс арқылы сондай-ақ, мәліметтер қорларын жоспарлау және ұйымдастыру, кестелерді қүру, пішіндер мен есептеулерді, берілген деректерді көруге тиімді жэне ыңғайлы. Құрылған формалар, сұраныстар жэне есеп берулер мэліметтерді жаңартуды, қажетті мэліметтерді іздеуді, мэліметтерді талдауды, есеп берулерді, диаграммаларды жэне пошталық жапсырмаларды баспаға шығаруды жылдам жэне эффективті жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

Бағдарлама барысында мәліметтер қорында жазбалар жазу немесе жаңа жазбаларды қайта енгізу сонымен қатар, жазбаларды өшіру, қосу, редактрлеу, оларды көру сияқты негізгі іс-эрекеттер қарастырылады. Сондай-ақ,батырмалық форма жасау қарастырылған, яғни басты форма құрылып, соның ішінен мэліметтер қорында қарастылырған барлық мэліметтерді кесте түрінде көруге болады. Курстық жү_мыста "Айнұр" жылжымайтын мүлік агенттігіндегі үй бағаларының мэліметтер қорын қүрдым жэне Microsoft ACCESS-те оның негізгі объектілерінің көмегімен тез әрі ыңғайлы орындалатынын байқадым.

Пайдаланылған әдебиеттер:

І.Брешенков А В Оперативная разработка баз данных средствами системм CLARION

2.Дейт К Дж Руководство по реляционной СУБД

З.Берлинер Э.М., Глазырина Т.Б., Глазырина Э.Б. Office 2000, М. Издательство «Бином», 2000г.

4.Аладьев В.З., Хунт Ю.Я., Шишаков М.Л. «Основы информатики» учебное пособие.М., Филин, 1998г.

5.Информатика. Учебник под ред. проф. Н.В. Макаровой, Финансы и статистика, 2001г.

6.Н.В. Макаров «Информатика». Практикум по технологии работы на компьютере., Финансы и статистика, 2001г.

7.Балапанов Е.К., Бөрібаев Б., Даулетқулов А., «Информатикадан 30 сабақ» Алматы, 1999ж.

8.Каймин В.А., Питеркин В.М., Уртминцев А.Г. «Информатика». Учебное пособие, 1998г.

9.Ю. Бекаревич, Н. Пушкин «Microsoft Access 2000».

Ю.симонович С.В. «Информатика» базовый курс

П.Симонович С, Евсеев Г., Алексеев А. «Специальная информатика» Инфорком-Пресс, 1999г.

12.Борланд Р. «Эффективная работа с Microsoft 7.0» Санкт-Петербург, изд. «Питер Пресс», 1996г