14 Дәріс мазмұны: Педагогиканы оқыту принциптері, оларға сипаттама

1.Педагогиканы оқыту процесі және оның ерекшеліктері

2. Кәсіби білім беру мақсаты.

1.Педагогиканы оқыту процесі және оның ерекшеліктері

Өркениеттің қазіргі даму сатысының ерекшеліктері мәдениеттің, экономиканың, қоғамдық және жеке өмірдің барлық аймақтарындағы жаһандық инновациялармен байланысты. Әлемдік технологиялық өзгерістер, интеллектуалдық интеграцияның дамуы, өндірісте электрондандыруды кеңінен пайдалану XXI ғасырдың жаңа тенденцияларын: ғылыми, жоғары технологиялық, ақпаратқа және коммуникацияға толы, бүгінгі күннің міндеттерін шешуді талап ететін, болашаққа бағдарланған тенденцияларды анықтауға мүмкіндік берді.

XXI ғасыр - ақпараттық қоғам дәуірі, технологиялық мәдениет дәуірі, қоршаған ортаға, адам денсаулығына ұқыпты қатынас дәуірі. Адамзаттың жаңа дәуіріне жаңа білім беру жүйелері және оқытудың жаңа модельдері сәйкес келу қажет.

Әлемде мемлекеттің экономикалық жетістіктері оның білім беру жүйелерімен, жұмыс күшінің барлық деңгейлерінде даярланған азаматтардың білімділігімен анықталатыны байқалды. Қоғамның біліміділік әлеуеті мықтылықтың перспективті жэне стратегиялық факторы, мемлекеттің қауіпсіздігі мен тұрақты экономикалық және әлеуметтік дамуының, халықтың өмір деңгейі мен сапасының артуының кепіліне айналды.

Қазіргі әлемнің басты ерекшелігінін бірі болып жатқан үрдістердің жаһандануы, ол адамның дүниеге көзқарасына ықпал етеді. Болашақтағы даму адамның мәдениетінің, түсінушілігінің және даналығының деңгейімен анықталады деп саналуда:

• әрбір адамның ғаламшардың болашағына жаһандық жауап- кершілігі түсінілуде;

• ойлаудың көпқырлығы мен икемділігіне объективтік қажеттілік мойындалуда;

білім берудің жауапкершілікті ойлау және саяси шешімдер үшін идеялар көзі ретінде рөлі артуда;

мамандар даярлығының сапасы отандық өнімнің әлем нарығындағы бәсекеге қабілеттілігіне жэне ұлт өмір сүру деңгейіне тікелей әсері түсінілуде.

Осыған байланысты білім берудегі дағдарысты жеңу білім берудің жаңа парадигмаларын іздеуден көрінеді. Парадигма философиялық мағынасында - уақытпен өзгеретін және ғылымның дамуының қандай да бір сатысына тән бастапқы тұжырымдамалық үлгі.

Бұл бағыттағы ғылыми ізденіс білім беру философиясымен жүргізіледі, бұл - адамзаттың өзекті мәселелерін шешуде білім берудің құндылықты-мәнді аспектілерін, білім берудің әлеуметтік рөлін зерттейтін ғылым. Оның басты қызметі прогностикалық қызмет болып табылады.

Бұл жағдайларда адамзат интеллектісін жаңа операционалды мүмкіндіктермен қаруландыру туралы ғана емес, оның инноваңиялық қабілеттері туралы сөз болуда.

Инновациялық білім берудің мақсаты - жаңаны игеріп қана қоймай, сондай жаңаны ойлап шығара алатын жаңашыл-маманды қалыптастыру. Білім берудің жаңа жүйесіндегі орталық орын жаңа білімді өндіре алу қажет (іргелі және қолданбалы ғылыми ізденістер, тәжірибелі өндіріс т.с.с.). Соңғысы әрдайым орын алып отырды, алайда, ақпараттық қоғамға көшу жағдайында жоғары мектептің білім беру үрдісінің міндетті бөлігіне айналды.

2. Кәсіби білім беру мақсаты.

Кәсіби білім беру мақсаты - педагогикалық іс-әрекеттің жүйеқұраушы қызметі. Мақсатты таңдауға оқыту мен тәрбиелеудің мазмұнын, әдістері мен тәсілдерін таңдау тәуелді болады. Педагогикалық мақсаттардың түрлері өте көп. Олардың ішінен білім берудің нормативтік мемлекеттік мақсаттарын, қоғамдық мақсаттарды, оқытушылардың өздерінің бастамашыл мақсаттарын бөлуге болады.

Нормативтік мемлекеттік мақсаттар — бұл үкімет құжаттарында, мемлекеттік білім беру стандарттарында анықталатын жалпы мақсаттар. Сонымен бірге қоғамдық мақсаттар орын алады. Олар қоғамның түрлі топтарының қажеттіліктері мен қызығушылықтарын және кәсіби даярлық жөніндегі сұраныстарды бейнелейтін мақсаттар. Мэселен, ерекше мақсаттарға жұмыс берушілердің мақсаттары жатады. Бұл сұраныстарды оқытушылар ескеріп, мамандандырудың түрлерін, оқытудың түрлі концепцияларын тудырады.

Бастамашыл мақсаттар - бұл оқу орнының түрін, мамандандыру саласы мен оқу пәнін, студенттердің даму деңгейі мен педагогтардың даярлығын ескере отырып, педагог-практиктер мен студенттердің өздері жасайтын тікелей мақсаттар.

Қорытынды мақсаттар жиынтыгы — оқу соңында маманнан шешуді қажет ететін міндеттер тізімі, ол маман модельдері (про фильдері) деп атқа ие болды.

Маман моделі өзінен-өзі психологиялық-педагогикалық модель болып табылмайды. Оның мазмұнының негізіне қандай да бір қызмет атқаратын қызметкерге қойылатын талаптар жүйесінде тіркелетін біліктілік сипаттамалары жатады. Онда берілген қызметтегі тағайындау, қызметкердің қызметінің негізгі сипаты, оның не білу, істей алу керектігі, қандай тұлғалық қасиеттерінің болу керектігі тізбектеліп көрініс табады.

Маман моделінен оны даярлау моделіне көшудің бірінші қадамы болашақ кәсіби қызметінің ол шешуі тиіс типтік міндеттері бөлу және толық бейнелеуді қажет етеді. Типтік міндеттер иерархияны құрайды, ол бір уақытта жоғары білім берудің мақсаттарының иерархиясын құрайды.

1. Бұл сатылықтың жоғарғысын - нақты мамандықтан немесе өмір сүріп жатқан елінен тәуелсіз барлық мамандар шеше алатын міндеттер құрайды. Олар осы тарихи дәуірдің сипатын анықтайды және ғасырдың міндеттері деп шартты түрде аталуы мүмкін. Қазіргі уақытта бұған:

Экологиялық міндеттерді (адамдардың өндірістік және басқа әрекетінің табиғатқа кері эсерін азайту жэне т.б.);

Үздіксіз жогары білім беруден кейінгі міндеттерді (тиімді іздеу, ақпаратты талдау жэне сақтау, оларды кәсіби мәселелерді шешуге қосу және т.б.);

Қазіргі қызметтердің көпшілігінің ұжымжық сипатынан шыгатын міндеттерді (ұжымның басқа мүшелерімен байланыс орнату, біріккен іс-әрекетті жоспарлау және ұйымдастыру. жұмыстардың нәтижелерін болжауда «адами факторды» ескеру және т.б.) жатқызуға болады.

2. Екінші деңгей - берілген мемлекетке багытталган арнайы міндеттер. Біздің елімізде қазір нарықтық қатынастарды дамытуға байланысты міндеттер өзектілікке ие (жобаларды экономикалык негіздеу, сенімді серіктестер мен қаржылық көздерді іздеу, шетел нарығына шығу және т.б.)

Маңыздылығы жағынан тағы бір міндеттер ұлтаралық қарым- қатынас мәселелерімен байланысты (ұлттық дәстүрлер мен салттарды ескеру, ұлттық сезімдерге құрметпен қарау, ұлтшылдық пен шовинизмнің кез келген көрінісіне бара бар қарау). Ең соңғысы, қазіргі маман демократия, ашықтық және діни төзімділік жағдайында өндірістік, басқару және экономикалық міндеттерді шеше алу қажет.

3. Үшінші деңгей - кәсіби міндеттер; ол шешілетін міндеттер көлемі мен түрлері бойынша ең ауқымдысы болып табылады.

Жалпылай түрде бұл міндеттер кез келген мамандық үшін үш түрге бөлінеді:

• Зерттеуші міндеттер (білімнің сол немесе басқа саласында зерттеушілік іс-әрекетті жоспарлау және жүргізуді іскерлігін талап етеді);

• Практикалық міндеттер (болашақ кәсіби қызметінде нақты нәтиже алуға бағытталады)

• Педагогикалық міндеттер (сәйкес пәннен оқу орнында не өндірістік оқыту жағдайында сабақ беру).

Үшінші деңгейдің міндеттерінің әрқайсысын суреттеу үшін арнайы кәсіби білімді талап етеді.

Міндеттердің барлық түрлерін талдау және қайталанатын эле- менттерді алып тастау негізінде маман қызметінің моделі құрылады. Бірақ, егер студенттерді осы модельге бағдарлап даярласа, онда ЖОО бітірер кезде бұл модель ескіріп қалады.