12 Дәріс мазмұны: Педагогиканың қарастыратын негізгі мәселелері.

2. Педагогиканың қарастыратын негізгі мәселелері.

Педагогиканың қарастыратын негізгі мәселелері.

Педагогиканың негізгі қарастыратын мәселесі жеке адамның дамуы, оның арасында болған заңдылықты байланыстарды зерттеу жэне оның негізінде оқыту процесі мен тәрбиелік жұмыстардың теориялық және әдістемелік проблемаларын шешу, яғни арнайы ұйымдастырылған процесс сипатындағы тәрбиенің теориясы мен әдістерін айқындайды.

Педагогика — индивидтің өткен ұрпақтардың әлеуметтік тәжірибесін меңгеру процесін, яғни біртұтас педагогикалық процесті зерделейді. И. В. Сластениннің анықтауынша педагогиканың пәні арнайы әлеуметтік институттарда (отбасы, білім беру және мәдени-тәрбиелеу мекемелері) мақсатты түрде ұйымдастырылған шынайы біртұтас педагогикалық процестегі білім беру ісі болып табылады.

Педагогиканың нысаны — объективті шындықтағы педагогика- лық іс-әрекет. Зерттеушілер педагогиканың нысанын индивидтің дамуына жағдай жасайтын объективті құбылыстағы шынайылык ретінде зерделейді.

Педагогика - адамды педагогикалық процесте өмір бойы дамытудың құралы және факторы ретінде қарастырады. Оның мәнін, заңдылықтарын, ағымдарын, даму бағыттарын зерттейтін ғылым саласы болып табылады. Педагогика бұл тұрғыдан педагогикалық процесті ұйымдастырудың теориясы мен технологиясын, педагогтың іс- әрекетін жетілдіру формалары мен әдістерін және оқушылардың әр түрлі іс-әректтері мен оларды ұйымдастыру тәсілдерін зерттейді.

13 Дәріс мазмұны: Педагогиканы оқыту принциптері, оларға сипаттама

1.Оқыту принциптерінің анықталуы.

2. Жоғарғы оқу орнындағы мәселелік оқыту.

1.Оқыту принциптерінің анықталуы.

Принцип (латын сөзі principium – негіз) – бұл оқыту мен тәрбие процесін басқарушы ережелер.

пдегаогикада оқыту принциптері тәрбиенің мақсаты мен міндеттері арқылы белгіленеді.

Прициптері:

1. Оқытудың ғылымилығы және қол жетерлік деңгейі.

2.Оқытудың жүйелелігі, бірізділігі және практикамен байланысы.

3.Сананлылық және белсенділік принципі.

4.Нақытылық пен абстрактіліктің бірлігі принципі.

5.Тарихи сиаптты приципі.

6. Педагогика ғылымның жетістіктерін, озат тәжірибені педагогика курсының мазмұнына енгізу принципі.

7.Педагогиканың мектеп және оқу-тәрбие ұйымдарының практикасымен байланысы.

8. Тәрбиенің теориясы мен практикасын шығармаш

ылықпен қолдану принципі.

3. Оқытуды интенсивтендіру жоғары мектеп педагогикасының ең бір ашық мәселесі болып отыр. Ғылыми ақпараттардың өсуіне ақпараттық жарылыстармен қазіргі темптер жатады, яғни студенттерді оқыту барысында біреуі қажет, туындаған жағдайлардан оқытушылардың шығу жолын іздеуді және жаңа педагогикалық қабылдауларды тоқтатады. Осы мысалдардың ішінен оқу әрекетін интенсивтендіру болып табылады.

Оқытуды интенсивтендіру – бұл оқу ақпаратының өте үлкен көлемі өзгеріссіз оқытудың жалғасуы білім сапасына талаптардың алмасуы болады.

Оқытуды сәтті интенсивтендіру үрдісі танымдық үрдістермен басқарылатын ғылыми негізгі бағыттағы әдістерді қолдануда жеке тұлғаның шығармашылық потенциялын мобилизациялауда шығарылынады.

Оқытудың темпін көтеру жүзеге асыру жолымен қол жеткізуге болады:

• оқу материалының мазмұны:

• оқытудың әдістері.

Оқу тәртібінің мазмұнын оптимилизациялау праметірлерін қарастырамыз.Оның жүзеге асуы мынадай минимумдарды көрсетеді:

• оқу материалын национальді түрде іріктеу, одан негізгі және қосымша базалық бөліктерін іріктеу болады, қосымша ақпараттарды осыған байланысты негізгі қосымша әдебиеттерді бөлуі қажет.

• Оқу материалын уақыт бойынша бөлуде тенденциялар білім басында жаңа оқу материалында мазмұндалады, яғни оқушылардың қабылдауы белсенді болғанда:

• Аудиториялық сабақтың концентрациясы курстың бас кезеңінде меңгеріледі, яғни бұл өзіндік жұмыстың жемісіне қажетті болады:

• Таным үрдісі сызықтық жолмен емес, ол спиральді принциппен дамиды:

• Ғылымның жаңа логикалық қабылдауларды меңгертуі және меңгерген ақпараттардыда өткізуге арналған жаңа материалдарды ды белсенді пайдалану:

• Оқу уақытының әр бір минутын экономикалық және оптимальді пайдалану.

Оқу әдістерінің жүзеге асуы келесі жолдармен қамтамасыз етіледі:

• таным әрекетінде ұжымдық түрлерді кең пайдалану:

• студенттерді ұжымдық оқыту әрекетінде мұғалімдерден басқарудағы ұйымдастыру дағдыларын қалыптастыру:

• мәселелік оқытудың әр түрлі түрлері мен элементтерін қолдану:

• оқушының шығармашылық ойлауын мобилизацялайтын педагогикалық қарым – қатынастардағы дағдыларды жүзеге асыру:

• студенттік топтар мен жұмыстануда жекелеп оқытумен қарым – қатынас түрлерін таңдауда жеке баспаларда мінездемелерін есептеу:

• оқытудың нәтижесіне ұмтылу және олардың жеке қабілеттерімен білім деңгейлеріне тәуелсіз таным үрдісінде оқушылардың барлығын тең қолдау жатады:

• әлуеметтік және педагогикалық – психология аймақтарында ғылыми мәліметтерді жаңадан үйрету және пайдалану:

• қазіргі заманға аудиовизуальді заттарды қолдану, ал қажеттілігі бойынша ақпараттық оқытуды қолдану керек.

Оқу әдісін белсендендіруде интенсивтендіріп оқыту ең бір перспективті деп атауға болады. Интенсивтендіру үрдістері жеке психологиялық өзара әрекетке және оқу әрекетіндегі ұжымдық – психологиялық ұғымдарды базмс дейді.

2. Жоғарғы оқу орнындағы мәселелік оқыту.

2.Қазіргі білім берудегі ең басты тапсырма мамандардың әлемді шығармашылықты түрде меңгеру әдістемесімен көрінуі. Шығармашылық үрдісі өзіне жаңаны ашады, жаңа объектілердің, жаңа білімдерді, жаңа мәселелер жаңа әдістермен шешімдерді қосады. Мәсклелік оқытуда шығармашылық үрдіс сияқты ғылыми – оқу тапсырмаларының стандартты емес әдістерімен оқытуда көрінеді. Егер де дайындық тапсырмалары қатысушыларға білімді бекіту үшін оның дағдыларын өңдеуді ұсынса, ал мәселелік тапсырмалар әрдайым жаңа шешімдер іздеуді талап етеді.

Дидактикалық логика категориясы сияқты, мәселе үрдісін зерттеуде объектіні танудағы дидактикалық мәселені көрсетеді.

Психологиялық категория сияқты, объектінің де , субъектінің де , танылуында қарама – қайшылығын көрсетеді. Баяғы сол бір мәселе әрбір адамдармен әр түрлі топ болып қабылдануы мүмкін. Ол мәселелік тапсырма ретінде басында мәселе мәні және оның шешілу кезеңдері құрылуы мүмкін.

Стандартты емес тапсырмаларды шешу мәселелік оқытуға жатуы мүмкін, оған енуде қатысушы жаңа білімді немесе дағдыларды меңгертеміз.

Студенттерді кәсіптік ойлауға құрастыру – шығармашылық мәселелі жағдайды шығару мәні жатыр.

Жоғарғы оқу орындарында дайындық маманды шығармашылық қабілетін құруда қажетболады:

• мәселені өз бетімен көру және оны құру:

• болжамды дайындау:

• мәліметтерді жинап оны талдау керек, әдістемені ұсынып, өңдеу керек:

• алынған тәжірибиелерді тәжірибиеде қолдануда нәтижесін құруда қабілетті:

• мәселені түгелдей көру қабілеті, ол ұжымда жұмыста мәселені шешудегі жеке қатысуын анықтау:

Мәселелі оқытудың элементтері ежелден өз орнын иеленген, сондықтан қайта өрлеу дәуірінде болды. Бұл Сократты эвристикалық әңгімелесуі, Г Голилейдың әңгімелерімен диалогтары жатады. Ж.Ж.Руссо педагогикасы арнайы ғасырдағы мәселелік диалогтар жаныры болды. Отандық педагогика тарихында материалдық мәселелердің мазмұнын қабылдауға К.А.Тимирязеваның дәрістерін жатқызуға болады.

Тәжірибиеде мәселелік жағдайларды оқу стихиялық түрде туды. Бұл шындықты іздеуде интелектуалды қиындықты шарттайды яғни стандартты емес тапсырмаларды шешуде студенттер жиі кездеседі.

Оқу материалын мәселелік нәтижелеу мәні мынадан тұрады, яғни оқытушы білімді дайын түрде бермейді, алайда қатысушыларға мәселелік тапсырма қояды, олардың шешу жолдарын оятады. Мәселе өзі жаңа біліммен әрекет тәсілдеріне жол ашады.

Дәстүрлі педагогикалық стратегия бойынша – студенттер өз бетінше біліммен дағдыны ғылыми ізденіспен таппайды, себебі оларға дайын нәтижені үйрену болғасын.

Мәселелік әдістердің авторлары маңызды мәнді білімнен мәселеге, мәселеден білімге стратегиялық көп мән береді. Мысал ретінде дәріс жоспарының екі нұсқасан келтіруге болады, жалпы физика курстсрындағы жылулықты оқығанда дәстүрлі және мәселелі дәріс беріледі.

Дәстүрлік оқытуда түрткілерді оятатын екі топ қалыптасқан:

1 – түрткілердің қатыссыз оянуы. Ол студенттерде мұғалғмнің педагогикаық шеберлігінен туады, осы берілген пәнге қызығушылық қалыптасады. Бұл танымдақ жоспарға қызығыушылықты көрсетеді.

2- түрткілерді перспективті ояту.

Оқытудың белсенді бөлігіндегі мәселелік оқытуда жаңа түрткі топтары пайда болады.

3 – түрткілердің танымдық оятылуы шындықты білімді іздеу.

Оқуға деген қызығушылық мәселемен байланысып ақыл – ой еңбек үрдісінде дамиды, тақырып мәселесі мен топтық тапсырмаларды шешуде үнемі ізденісті қажет етеді. Осындай негізде ішкі қызығушылық туады. Герценнің сөздерімен білімнің эмбриологиялары болып табылады.

Мәселелік оқытуға пәндік мазмұндық мінездеме беріледі.

• оқытушының оқушымен біріккен қарама – қайшылықтары болады.

• Мәселелерді шешудегі танымал тәсілдердің жоқтығы

• Мәліметпен теориалық модельдердің жоқтығы

Мәселелік жағдайды талдау негізінде мәселеләк тақырып туады. Мәселелік тапсырмаға мынадай сұрақтар қатысады. Бұл қарама – қайшылықты қалай шешуге болады. Бұл немен түсіндіріледі.

Мәселелік әдіс келесі қадамдармен болады: Мәселеләк жағдай → мәселелік тапсырма → шешімді іздеудегі модель → шешім.

Мәселенің талаптары 3 жүйемен болады.

• жаңа білімді меңгерудегі үрдісте басты звено болады.

• меңгеруге сәтті жағдайды қамтамасыз етеді.

• Оқу нәтиже деңгейін бақылау көрсетеді.

Мәселелік оқудың сәттілігі бойінша тәжірибие зерттеуінше үш негізгі шарт көрсетілген.

• мәселе мазмұнына нақты мотивацияры қамтамасыз ету.

• Мәселенің әр бір кезеңінде болған жұмыстың орналасуын қамтамасыз ету.

• Оқудағы мәселені шешуде ақпараттық маңыздылығы.

Мәселелік оқытудың негізгі функциялары:

• студенттің білім жүйесін ойлау және тәжірибиелік қызмет әдістерін үйрету.

• Студенттердің интеллектуалды өзіндік шығармашылық қабілетінің дамуы.

• Жан – жақты үйлесімді дамыған тұлғаны тәрбиелеу.

Мәселелік оқытудың жақсы жақтары:

• студенттердің логикалық ойлау қабілетін арттыру.

• Оқу еңбегіне қызығушылықтарын арттыру.

Мәселелік оқытудың кемшілікткрі:

• оқу танымдық іс - әрекетін басқаруға ықпал ету.

• Мақсатқа жетуге көп уақыт жұмсау.

Сонымен мәселелі оқыту ерекшелігі студенттерге дайын білім бермей, одан мәселені ізденіс арқылы шешуді талап етеді.