Уровень 2

V2

Рэлей-Джинс формуласын көрсетіңіз:

0

A)

0

B)

0

C)

1

D)

0

E)

1

F)

0

G)

1

H)

V2

Төмендегі келтірілген қабаттардың қайсысы Жер атмосферасына жатады?

1

A) Тропосфера

1

B) Стратосфера

1

C) Мезосфера

0

D) Тәж

0

E) Литосфера

0

F) Хромосфера

0

G) Фотосфера

0

H) Гранулалар

V2

Күнге ең алыс 3 планетаны атаңыз

0

A) Меркурий

0

B) Марс

0

C) Шолпан

0

D) Юпитер

0

E) Жер

1

F) Сатурн

1

G) Уран

1

H) Нептун

V2

....... зодиак шоқжұлдызына жататындар.

0

A) Түйе

1

B) торпақ

0

C) жолбарыс

0

D) айдахар

0

E) жылан

1

F) балықтар

0

G) қасқыр

1

H) шаян

V2

Космологиялық кеңею – бұл...:

1

Ең үлкен қашықтық масшабтарында байқалатын құбылыс.

0

Кез-келген кеңістіктік масшабтарда байқалатын құбылыс.

0

А. Эйнштейн 1917 ж. тұспалдаған құбылыс.

1

А. А. Фридман 1925 ж. тұспалдаған құбылыс.

1

Э. Хаббл және Д. Слайфер 20 ғ. басында ашқан құбылыс.

0

А. Сэндидж 20 ғ. екінші жартысында ашқан құбылыс.

0

Жердің температуралық қалпына әсер ететін құбылыс.

0

Шоқжұлдыздар көрінісін өзгертуге апаратын құбылыс.

V2

Термоядролық синтездің тиімділігін анықтайтын басты факторларды көрсетіңіз:

0

Реликті сәулелену әсері.

0

Ортадағы магнит өрісі.

0

Нейтрино ағындары.

0

Ғарыштық сәулелердің әсері.

1

Плазма температурасы.

0

Ортадағы электр тогы

1

Орта тығыздығы.

1

Заттың химиялық құрамы.

V2

Ақ ергежейлілерге тән қаситет:

0

Магнит өрісінің болмауы.

0

Баяу осьтік айналу.

1

Зат тығыздығының жоғары болуы.

0

Пәрменді термоядролық реакциялар.

0

Зат тығыздығының төмен болуы.

0

Қарқынды спектрлік сызықтар.

1

Термоядролық реакциялардың болмауы .

1

Спектрлік сызықтардың тарылуы.

V2

Реликті сәулелену – бұл...:

0

Ғалам эволюциясымен байланыссыз құбылыс.

0

20 ғ. басында Хаббл және Слайфер ашқан құбылыс.

0

Жердегі ауа-райына әсер ететін құбылыс.

0

Ультракүлгін аймағында бақыланатын құбылыс.

1

1965 ж. Пензиас және Уилсон ашқан құбылыс.

1

Радиоаймақта бақыланатын құбылыс.

1

Ғалам кеңеюінің салдары болып табылатын құбылыс.

0

Ғарышта ғана бақыланатын құбылыс.

V2

Квазарлар – бұл...:

0

Біздің Галактика ішіндегі объектілер.

0

Жарықтылығы аз болатын объектілер.

0

Аса алып жұлдыздарға ұқсас объектілер.

1

Космологиялық қашықтықтарда орналасқан объектілер.

1

Күн жүйесі аумағында орналасқан объектілер.

0

Жарықтылығы аса жоғары болатын объектілер.

1

Галактикалардың активті ядролары болып табылатын объектілер.

0

Жұлдыз түзілетін аумқтармен байланысты объектілер.

V2

Жұлдызаралық ортаның болуы келесі құбылыстармен түсіндіріледі:

1

Жұлдыздар жарығының поляризациясы.

1

Жұлдыздар түсінің қызаруы.

0

Планеталар қозғалысының тежелуі.

1

Жұлдыздар спектрінде жұтылу сызықтарының.

0

Жұлдыздар маңайында галоның пайда болуы.

0

Цефеидалардың тұрақсыздығы.

0

Галактикалардың қашықтауы.

0

Жұлдыздар эволюциясяның үдетілуі.

V2

Пульсарларға тән құбылыс:

1

Қатаң периодты жылдам айнымалылық.

0

Радиосәулеленудің болмауы.

0

Қызыл алыптарға ұқсауы.

0

Сәулеленудің жылулық механизмі.

0

Жылтырлықтың тұрақтылығы.

1

Сәулеленудің синхротрондық механизмі.

0

Сәулеленудің баяу айнымалылығы.

1

Сәулелену ағыны бағытталуының пәрменділігі.

V2

Қос жұлдыздарды анықтау белгілері:

0

Жұлдыз компоненттері температураларының өзгеруі.

0

Жұлдыз компоненттерінің түстерінің өзгеруі.

1

Компоненттердің өзара байланысқан қозғалысы.

1

Компонеттердің сәулелік жылдамдықтарының периодты түрде өзгеруі.

0

Жұлдыздардың айналу жылдамдықтарының өзгеруі.

1

Компоненттердің өзара тұтылу құбылысы.

0

Жұлдыз компоненттерінің өлшемдерінің өзгеруі.

0

Жұлдыз компоненттерінің бұзылуы.

V2

Цефеидалардың басқа айнымалы жұлдыздардан ерекшеліктері:

0

Қызыл ергежейлілерге жатады.

0

Период – жарықтылық тәуелділігінің болмауы.

1

Сары аса алыптарға жатуы.

0

Жарықтылығының әлсіздігімен.

1

Жылтырлық өзгерісінің қатаң периодтылығы.

0

Жылтырлық өзгерісінің қатаң периодты болмауы.

0

Қос жүйелерге жатуы.

1

Период – жарықтылық тәуелділігі орындалады.

V2

Оптикалық диапазонға жататын сәулеленулерге тән:

0

Толқын ұзындығының 0,46 – 0,86 мкм аумағында жатуы.

0

Бақылау құралдарының өте аз болуы.

0

Атмосфера мөлдірлігнің төмен болуы.

1

Бақылау құралдарының өте көп болуы.

1

Толқын ұзындығының 0,36 – 0,76 мкм аумағында жатуы.

0

Толқын ұзындығының 0,26 – 0,66 мкм аумағында жатуы.

0

Тиімді сәуле қабылдағыштардың болмауы.

1

Атмосфера мөлдірлігнің жоғары болуы.

V2

Жұлдыздар – бұл:

1

Барионды материяның көп бөлігі орналасқан объектілер.

1

Қойнауында термоядролық синтез реакциясы жүретін объектілер.

0

Радиоактиті ыдырау реакциясы жүретін объектілер.

1

Электромагниттік сәулеленудің негізгі бөлігіне жауап беретін объектілер.

0

Барионды материяның аз бөлігі орналасқан объектілер.

0

Күнге ұқсамайтын объектілер.

0

Планеталарға ұқсас объектілер.

0

Гравитациялық сығылу салдарынан жарық шығаратын объектілер.

V2

Планеталар дегеніміз:

0

Өздік қуатты энергия көздері бар аспан денелері.

1

Жұлдыздарды орбиталар бойымен айналатын аспан денелері.

1

Жұлдыздардан массалары жүздеген есе аз объектілер.

0

Тек Күн жүйесінде ғана болатын объектілер.

0

Масссы Күн массасына жақын аспан денелері.

1

Өздік қуатты энергия көздері жоқ аспан денелері.

0

Ғарышта өз бетімен өмір сүре алатын объектілер.

0

Басқа жұлдыздарда табылмаған аспан денелері.

V2

Астрофизикадағы Метагалактика ұғымына сәйкес келетін тұжырым:

0

Жақын маңдағы галактика шоғырларының жиынтығы.

0

Біздің Галактика маңайы.

0

Бикеш галактикалар шоғырымен байланысты жүйе.

0

Жақын маңдағы галактикалар жиынтығы.

1

Астрофизика қарастыратын Ғалам бөлігі.

1

Бақылауға мүмкін болатындай кеңістік аймағы.

0

Күн және оны қоршаған жұлдыздар.

1

Радиусы 4 миллиард парсек және центрі бақылау орталығында болатын кеңістік аймағы.

V2

Космология – келесі мәселелерді қарастыратын астрофизика бөлімі:

0

Біздің Галактика маңайын.

0

Жұлдыздардың құрылуы мен дамуын.

0

Күн жүйесінің дамуын.

1

Ғалам дамуының заңдылықтарын.

1

Ғаламның құрылымдық элементтерінің қасиеттерін.

0

Жұлдыздық шоғырлардың құрылуын.

1

Метагалактиканың құрылуы мен дамуын.

0

Күн жүйесі ғаламшарларының табиғатын.

V2

Астрофизика - келесі мәселелерді қарастыратын астрономия бөлімі:

0

Ғарышта информация беру тәсілдерін.

0

Аспан денелерінің қозғалыс заңдарын.

0

Қашықтыққа энергия жеткізу тәсілдерін.

1

Жұлдызаралық орта табиғатын.

0

Аспан денелеріне дейінгі қашықтықты анықтау әдістерін.

0

Ғарыштық аппараттарды басқару әдістерін.

1

Аспан денелерінің барлық түрлерінің табиғаты мен даму мәселелерін.

1

Аспан денелерінің физикалық табиғатын.

V2

Практикалық астрофизика мақсаты:

1

Аспан денелерін зерттеуге қажетті техникаларды дамыту.

0

Аспан денелерінің қозғалыс траекториясын есептеу.

1

Аспан денелерінің табиғаты туралы мағлұмат алу.

1

Аспан денелерін зерттеу әдістерін дамыту.

0

Ғарыштық аппараттар қозғалысының траекторияларын есептеу.

0

Жер айналуының ерекшеліктерін қарастыру.

0

Уақытты өлшеу.

0

Қашық байланыс әдістерін дамыту.

V2

Информацияны қабылдау әдістері бойынша астрономияның негізгі бөлімдерін атаңыз

0

A. Күн физикасы.

1

B. Астрофизика.

0

C. Күн жүйесінің кіші денелерінің физикасы.

1

D. Аспан механикасы.

0

E. Галактикалық астрономия.

1

F. Астрометрия.

0

G. Космология.

0

H. Жұлдыздық жүйелер динамикасы.

V2

Астрономияның пайда болуы мен дамуының түрткісі

1

A. Практикалық қажеттілік.

0

B. Жұлдыздық аспанның ұлылығы мен әдемілігі.

0

C. Ондық жүйенің ойлап табылуы.

1

D. Астрология.

0

E. Математиканың жетістіктері.

1

F. Сыртқы әлемді тану құмары.

0

G. Империяның пайда болуы.

0

H. Діни ілімдердің пайда болуы.

V2

Төменде келтірілген аспан денелері атауларының қайсысы қазақша атаулар болып табылады?

0

A. Субару.

0

B. Плеядалар.

0

C. Сириус.

1

D. Үркер.

1

E. Шолпан.

0

F. Альтаир.

0

G. Регул.

1

H. Темір қазық.

V2

Жұлдыздар, планеталар, Ай және Күннің көрінетін қозғалыстарының сипаттамасы.

0

A. Ай жұлдыздар арасында сағат тілі бойынша қозғалады.

0

B. Ай жұлдыздар арасында бұралаңдап қозғалады.

1

C. Көрінетін Күннің жылдық қозғалысы және Айдың айлық қозғалысы жұлдыздар арасында сағат тіліне қарсы бағытталған.

0

D. Планеталар жұлдыздар арасында сағат тіліне қарсы бағытта қозғалады.

1

E. Планеталар жұлдыздар арасында сағат тілі бойынша да, қарсы бағытта да қозғалады (бұралаңдайды).

0

F. Күннің көрінетін жылдық қозғалысы жұлдыздар арасында сағат тілі бойынша бағытталған.

1

G. Барлық аспан денелерінің тәуліктік қозғалысы сағат тілі бойымен бағытталған.

0

H. Планеталар әрқашан жұлдыздар арасында сағат тілі бойымен қозғалады.

V2

Аспан күмбезі мен аспан сферасы түсініктері.

0

A. Аспан күмбезі мен аспан сферасы – бір түсінік.

0

B. Аспан күмбезі құдайлардың тіршілік мекені.

0

C. Аспан күмбезі әрқайсысы өз жылдамдығымен айналатын көптеген сфералардан тұрады.

0

D. Аспан күмбезі ерекше заттан тұрады: эфир немесе квинтэссенция.

0

E. Аспан күмбезі - атланталардың иықтарында ұстап тұрылатын реалды сфера.

1

F. Астрономиядағы аспан сферасы – центрі бақылаушының көзінде болатын, кез келген үлкен радиусты жорамал сфера.

1

G. Күндіздік аспан күмбезі – біздің ішкі санамыз бірдей қашықтықта қабылдайтын, біздің атмосфера тығыздығының флуктуациясынан шашыраған Күн жарығы.

1

H. Аспан күмбезі көптеген адамдардың елестетуі бойынша – аспанның әсем бейнесі.

V2

2 - аспан сферасының негізгі сызықтары.

1

A. Аспан экваторы – аспан сферасының әлем өсіне перпендикуляр жазықтықпен қиылысуынан пайда болған үлкен дөңгелегі.

0

B. Аспан экваторы – бұл аспан сферасының Жер экваторы жазықтығымен қиылысатын сызығы.

1

C. Математикалық горизонт – бұл аспан сферасының тіктеуіш сызығына перпендикуляр жазықтықпен қиылысуынан пайда болатын үлкен дөңгелегі.

0

D. Математикалық горизонт – бұл аспан сферасының полярлық дөңгелек жазықтығымен қиылысуынан пайда болатын үлкен дөңгелегі.

0

E. Аспан экваторы – бұл аспан сферасы мен аспан меридианының қиылысу сызығы.

0

F. Түстік сызық – бұл экватор жазықтығы мен математикалық горизонттың қиылысу сызығы.

1

G. Аспан меридианы – аспан сферасының полюс пен зениттен өтетін үлкен дөңгелегі.

0

H. Аспан меридианы – бұл аспан сферасы мен математикалық горизонт жазықтығының қиылысу сызығы.

V2

Бірінші экваториалдық координаталар жүйесі.

0

A. Шырақтың сағаттық дөңгелегі – бұл зенит және шырақ арқылы өтетін дөңгелек.

0

B. Шырақтың сағаттық бұрышы – бұл горизонт жазықтығы мен шырақ бағыты арасындағы бұрыш.

1

C. Экваториалдық жүйенің негізгі жазықтығы болып аспан экваторы жазықтығы табылады.

0

D. Иілу - бұл математикалық горизонт жазықтығының аспан экваторы жазықтығына көлбеулігі.

1

E. Аспан экваторы жазықтығы мен шырақ бағыты арасындағы бұрыш иілу деп аталады.

0

F. Иілу сағатпен, минутпен және секундпен өлшенеді.

0

G. Полярлық қашықтық – полюс пен зенит арасындағы доға.

1

H. Сағаттық бұрыш – бұл аспан меридианы мен шырақ жазықтықтары арасындағы бұрыш.

V2

Екінші экваториалдық координаталар жүйесі.

0

A. Кульминация – шырақтың зениттен өту моменті.

1

B. Көктемгі күннің теңелу нүктесі – бұл Күннің оңтүстік жартышардан солтүстікке өтетін, экватордың эклиптикамен қиылысу нүктесі.

0

C. Шырақтардың иілуі 0 мен 180 градус аралығында өзгереді.

1

D. Бірінші координата тік шарықтау болып табылады (көктемгі күннің теңелу нүктесі және шырақ иілуі дөңгелегі мен экватордың қиылысу нүктесі бағыттарының арасындағы бұрыш).

0

E. Екінші экваториалдық координаталар жүйесінде шырақтар уақыт бойынша өзгереді.

0

F. Экватор мен эклиптиканың қиылысу нүктелері күн тоқырау нүктелері деп аталады.

1

G. Тік шарықтауды аспан экваторы жазықтығында тәуліктік қозғалысқа қарсы есептейді.

0

H. Шырақтардың тік шарықтауы -90 және +90 градустар аралығында өзгереді.

V2

Эклиптикалық координаталар жүйесі

1

A. Эклиптика – бұл аспан сферасына жүргізілген проекциядағы жұлдыздар арасында Күннің жылдық жүріп өтетін жолы.

0

B. Көктемгі күннің теңелу нүктесі қазір Торпақ шырағында орналасқан.

0

C. Шырақтың эклиптикалық ұзақтығы жыл мезгіліне тәуелді.

1

D. Эклиптикалық жүйедегі координаталар ұзақтық пен енділік болып табылады.

0

E. Экватор және эклиптика жазықтықтарының арасындағы бұрыш 45 градусқа тең.

0

F. Енділік – бұл экватор жазықтығы мен шырақ бағыты арасындағы бұрыш.

1

G. Эклиптикалық координаталар жүйесі күн жүйесі денелерінің орбиталарын есептеу кезінде қолданылады.

0

H. Ұзақтылық күздік күннің теңелу нүктесінен бастап есетеледі.

V2

Батпайтын және шықпайтын шырақтарға арналған шарттар

1

A. Батпайтын шырақтар үшін: иілу δ > (90 - )

0

B. Шықпайтын шырақтар үшін: орын енділігі  > 45

1

C. Батпайтын және шықпайтын шырақтар үшін: -(90 - ) < δ < (90 - )

0

D. Батпайтын шырақтар үшін: δ < 30

0

E. Батпайтын және шықпайтын шырақтар үшін: δ <  + 45

0

F. Батпайтын шырақтар үшін: δ < (90 - )

1

G. Шықпайтын шырақтар үшін: δ < -(90 - )

0

H. Шығатын шырақтар үшін: тік шарықтау α < 90.

V2

Батпайтын және шықпайтын шырақтарға арналған шарттар

1

A. Батпайтын шырақтар үшін: иілу δ > (90 - )

0

B. Шықпайтын шырақтар үшін: орын енділігі  > 45

1

C. Батпайтын және шықпайтын шырақтар үшін: -(90 - ) < δ < (90 - )

0

D. Батпайтын шырақтар үшін: δ < 30

0

E. Батпайтын және шықпайтын шырақтар үшін: δ <  + 45

0

F. Батпайтын шырақтар үшін: δ < (90 - )

1

G. Шықпайтын шырақтар үшін: δ < -(90 - )

0

H. Шығатын шырақтар үшін: тік шарықтау α < 90.

V2

Сфералық үшбұрыш: анықтамасы және қасиеттері

1

A. Сфералық үшбұрыш (с.ү.) үлкен дөңгелектердің доғаларымен құрылады.

0

B. С.ү. қабырғаларының қосындысы (a + b + c) 360-қа тең.

1

C. С.ү. бұрыштарының қосындысы (A + B + C) 180-тан үлкен және 540-тан кіші.

0

D. С.ү. бұрыштарының қосындысы 180-тан кіші.

1

E. С.ү. бұрыштары үшбұрыш төбелерінен қабырғаларына жүргізілген жанамалардан түзіледі.

0

F. С.ү. қабырғалары үлкен және кішкентай дөңгелектердің доғалары бола алады.

0

G. С.ү. кішкентай дөңгелектердің доғаларынан құрылған.

0

H. Сфералық артылу деп бұрыштар қосындысы мен 270 айырмасын айтады.

V2

Сфералық үшбұрыш: анықтамасы және қасиеттері

1

A. Сфералық үшбұрыш (с.ү.) үлкен дөңгелектердің доғаларымен құрылады.

0

B. С.ү. қабырғаларының қосындысы (a + b + c) 360-қа тең.

1

C. С.ү. бұрыштарының қосындысы (A + B + C) 180-тан үлкен және 540-тан кіші.

0

D. С.ү. бұрыштарының қосындысы 180-тан кіші.

1

E. С.ү. бұрыштары үшбұрыш төбелерінен қабырғаларына жүргізілген жанамалардан түзіледі.

0

F. С.ү. қабырғалары үлкен және кішкентай дөңгелектердің доғалары бола алады.

0

G. С.ү. кішкентай дөңгелектердің доғаларынан құрылған.

0

H. Сфералық артылу деп бұрыштар қосындысы мен 270 айырмасын айтады.

V2

1 – уақыт өлшеулері

0

A. Секунд – Жердің айналу периодының 1 / 86400 бөлігіне тең уақыт аралығы.

0

B. Секунд – бұл 1900.0. эпохасындағы көктем нүктесіне қатысты Күннің айналу периодының 1 / 31 556 925, 9747 бөлігіне тең уақыт аралығы.

1

C. Секунд (атомдық) – бұл негізгі күйдегі ¹³³Cs атомы шығаратын электро-магниттік толқын тербелістерінің 9 192 631 770 периодының ұзақтығына тең уақыт аралығы.

1

D. Жұлдыздық уақыт – бұл көктемгі күн теңелу нүктесінің сағаттық бұрышы.

0

E. Берілген меридиандағы жұлдыздық тәуліктің басы ретінде көктемгі күннің теңелу нүктесінің төменгі кульминациясы моменті алынады.

0

F. Көктемгі күннің теңелу нүктесі аспан сферасында крестпен белгіленген.

1

G. Тропикалық жыл – нағыз Күн центрінің көктемгі күннің теңелу нүктесінен өткен көршілес екі уақыт аралығы.

0

H. Күнделікті өмірде жұлдыздық уақыт қолданылады.

V2

3 – уақыт өлшеулері

1

A. Астрономияда уақытты бұрышпен өлшейді.

1

B. Күннің экватор бойымен жылдық қозғалу жылдамдығы айнымалы.

0

C. Күннің көкжиектен бату моменті тәуліктің басы ретінде алынады.

1

D. Бірдей уақыт моментіндегі орташа уақыт пен шын күндік уақыт айырмасы уақыт теңдеуі  деп аталады.

0

E. Нөлдік меридиан Париж арқылы өтеді.

0

F. Жұлдыздық уақыт көктемдік күннің теңелу күнінде күндік уақытпен сәйкес келеді.

0

G. Бүкіл әлемдік уақыт – бұл Пулковский меридианының уақыты.

0

H. Алматылық уақыт бүкіл әлемдік уақыттан үш сағат артта.

V2

Аспанда шырақтардың орнын өзгертетін эффекттер

1

А. Көкжиек үстінде рефракция шырақты жоғыралатып көрсетеді. Және мынадай формуламен өрнектеледі:  = 60,25 tg z (z < 70 болғанда).

0

В. Рефракция шырақтың азимутын өзгертеді.

0

С. Рефракция шырақтың тура шарықтауында байқалмайды.

1

D. Рефракция себебінен Жер полюстерінде полярлық күндер түннен ұзағырақ.

0

Е. Горзонталды параллакс ол шырақ дискі көрінетін бұрыш.

0

F. Тәуліктік паралллакс зенитте максималды болады.

1

H. Тәуліктік параллакс ол бақылау нүктесіне жүргізілген, шырақтан Жер радиусы көрінетін бұрыш.

0

А. Көкжиек үстінде рефракция шырақты жоғыралатып көрсетеді. Және мынадай формуламен өрнектеледі:  = 60,25 tg z (z < 70 болғанда).

V2

Планеталардың толық қозғалысы

1

Сыртқы планеталар үшін синодтық қозғалыс теңдеуі: 1/S = 1/T – 1/P, мұндағы S және P – планеталардың синодтық және сидерлік айналу периоды, ал Т – Жердің айналуының жұлдыздық периоды.

0

В. Кеплердің бірінші заңы: барлық планеталар эллипс бойынша қозғалады және оның центрінде Күн орналасқан.

0

С. Кеплердің екінші заңы: уақыт интервалының ұзақтығына пропорционал, ауданды сипаттайтын планетаның радиус векторы.

0

D. Кеплердің үшінші заңы: жартылай осьті орбиталардың квадраты айналу периодының кубына пропорционал.

1

Е. Синодический период – екі кезектелген бірдей конфигурациялы планеталар арсындағы уақыт аралығы.

0

F. Эллипс теңдеуі: x²/a² + y²/b² = 2, мұндағы a және b – эллипстің үлкен және кіші жартылай осьтері.

1

G. Эллипстің эксцентриситеті мынаған тең: e = (a²-b²)^0,5 / a, мұндағы a және b – эллипстің жартылай осьтері.

0

H. Орбитада планетаның Күнге ең жақын қашықтықта болуын перигей деп атайды.

V2

Екі дене есебі

0

А. Екі дененің тартылу күші олардың арасындағы қашықтыққа кері пропорционал.

0

В. Жердегі тарту күші дененің биіктігінің квадратына кері пропорционал кемиді.

1

С. Гравитациялық күш экрандалмайды.

1

D. Екі дене есебінің нақты теңдеуі: v² = f (M + m) (2/r -1/a), мұндағы v – m массалы дененің жылдамдағы, M – центральды дененің массасы, f – гравитациялық тұрақты, a –эллипса үлкен жартылай осі, r - радиус-вектор.

1

Е. Кеплердің үшінші заңының нақтыланған түрі: T₁²(M + m₁) / T₂² (M +m₂) = (a₁/a₂)³

0

F. күш денег бағытталған.

0

G. Келетін күштер қашықтық квадратына кері пропорционал.

0

H. Нептунда кездейсоқ тапты.

V2

Аспан денелерінің көлемі, пішіні және оларға дейінгі қашықтық

0

А. Жер радиусы 384000 км тең.

0

В. Жердің экваториалдық радиусы полярлықтан 20 км кем.

1

С. Астрономиялық бірлік ол Жерден Күнге дейінгі орташа ара қашықтық.

0

D. Астрономиялық бірлік 15 мың километрге тең.

1

Е. Горизонталды параллакс ол бұрыш, егер ол көзге перпендикуляр болған жағдайда, шырақтан Жер радиусы көрінеді.

1

F. Алып аспан денелерінің пішінін гравитация күші мен айналулар анықтайды.

0

G. Қашықтық d мен параллакс p екеуі өзара мынадай ара қатынасымен байланысты: d  p = .

0

H. Бір парсек 1000 астрономиялық бірлікке тең.

V2

Прецессия және оның салдары

0

А. Прецессия деп зенитте жер осьтерінің айналуын айтады.

0

В. Прецессия деп эклиптика полюсінің айналасында жер осьтерінің тербелуін айтады.

1

С. Прецессия ол Ай мен Күннің өзіне тартуынан пайда болған момент әсерінен Жердің айналу остерінің бағытының өзгеруі.

1

D. Прецессияның әсерінен көктемгі күн теңелу нүктесі ығысады.

1

Е. Экваторды бойлай көктемгі күн теңелу нүктесінің орын ауыстыру жылдамдығы 46,11/ жылды құрайды.

0

F. Нутация ол Галлея кометасының Жерге периодты түрде жақындауымен түсіндірілетін, Жердің айналу осьтері салыстырмалы аз ғана тербелуі.

0

G. Қазіргі уақытта көктемгі күн теңелу нүктесі Таразы шоқжұлдызында.

0

H. Уақыт өткен сайын Жер үдетіліп келеді.

V2

Спутниктік навигацияның және геодезияның жүйесі

0

А. Спутниктік навигациямен Жердің барлық аумағын алу үшін 30 спутник қажет.

0

В. Спутниктік навигациямен Жердің барлық аумағын алу үшін 12 спутник қажет.

1

С. Спутниктік навигациядан шығатын теңдеу: r_i =c(t_i0 – t_ie), мұндағы r_i – бақылаушыдан спутникке дейінгі қашықтық, c – жарық жылдамдығы, t_i0 – бақылаушымен сигналды тіркеу мезеті, t_ie - сигналдың сәулелену мезеті.

0

D. Спутниктік навигациядан шығатын теңдеу: r_i =c(t_i0 + t_ie), мұндағы r_i – бақылаушыдан спутникке дейінгі қашықтық, c – жарық жылдамдығы, t_i0 – бақылаушымен сигналды тіркеу мезеті, t_ie - сигналдың сәулелену мезеті.

0

Е. Қазіргі таңда спутниктік навигацияның бір ғана түрі бар: GPS.

1

Спутниктік навигацияның басты жұмысқа керек теңдеуі:

(x – x_i)² + (y – y_i)² + (z – z_i)² = c² (t_i0 +dt – t_ie)² , мұндағы і – спутник нөмірі, dt – спутниктік сағаттарға қатысты бақылаушының сағатын белгісіз түзетілуі.

0

Спутниктік навигацияның басты жұмысқа керек теңдеуі:

(x + x_i)² + (y + y_i)² + (z + z_i)² = c² (t_i0 +dt – t_ie)² , мұндағы і – спутник нөмірі, dt – спутниктік сағаттарға қатысты бақылаушының сағатын белгісіз түзетілуі.

1

Навигациялық спутниктің координатын дәл анықтау үшін 20 жер обсерваториясының желілері бар.

V2

Жұлдыздардың өзіндік қозғалысы

0

А. Инерциалды координат жүйесіне айналу мен үдеу қатысады.

0

В. Жұлдыздардың өздік қозғалысы – ол олардың кеңістіктік жылдамдығы.

0

С. Өздік қозғалыс жылдамдық бірлігінде км/ тәулікпен өлшенеді.

0

D. Жұлдыздардың өздік қозғалысы қашықтыққа тәуелді емес.

1

Е. Жұлдыздардың өздік қозғалысы қашықтыққа тәуелді.

1

F. Өздік қозғалыс ол прецессияны, нутацияны және абберацияны ескермей бір жыл ішінде жұлдыздың ығысу бұрышы.

1

G. Өздік қозғалыс бір бірлікте өлшенуі: бұрыштық секунд/жыл.

0

H. Өздік қозғалыс үшін арналған формула:  = (_δ² - _α²)^0,5.

V2

Космостық геодезия және ЖЖС бақылау әдістері.

1

A. Космостық геодезияның негізінде Жер бетінен бұрыштық өлшеулер үшін Жер мен Айдың жасанды серіктерін тірек нүктелері ретінде қолдану жатыр.

0

B. ЖЖС бақылау үшін аз жарық күшті телескоптарды қолдану керек.

0

C. Жұлдыздар бойынша гидирлеу кезінде фотопластинкадағы серік кескіні жеке нүктелерден тұратын сызық түрінде алынады.

1

D. Лазерлік ұзақ метрияның негізгі формуласының түрі:  = 0.5 (ct +₁ + ₂), мұндағы  - ізделініп отырған ұзақтық, ₁ және ₂ – атмосферадағы сәулелердің іркілуі мен аппаратураның қателігіне байланысты сәйкес түзетулер.

0

E. Лазерлік шоғырдың қимасы серікке дейінгі қашықтыққа тәуелді емес.

0

F. Лазердің көмегімен қашықтықты анықтау дәлдігі уақытты анықтау дәлдігіне тәуелді емес.

1

G. Доплерлік ЖЖС бақылау әдісінің негізгі теңдеуінің түрі:

0

f_obs = (-1/c)f_em(d/dt), мұндағы f_obs – сәуле шығарудың бақыланатын жиілігі, f_em – сәуле шығару жиілігі, с – жарық жылдамдығы, d/dt - қабылдағышқа қатысты сәуле шығару көзінің радиалды жылдамдығы.

V2

Электромагниттік сәуле шығарудың негізгі түсініктері және қасиеттері.

1

A. 1 эВ = 1, 610⁺¹⁹ Дж

0

B.  = с

0

C. Көрінетін сәуле шығару кванттарының энергиясы 2-3 эВ тең.

1

D. 1А = 10^-8м

0

E. Жарық жылдамдығы 300 км/с тең.

1

F. Көрінетін сәуле шығарудың ұзын толқынды шекарасы – шамаман 760нм.

0

G. Гамма-сәуле шығару – бұл 0.01нм -ден қысқа электромагнитниттік сәуле шығару.

0

H. Күлгін сәуле шығарудың қысқа толқынды шекарасы 300нм –ге тең.

V2

2 – Астрофотометрия негіздері

1

A. Ағын – бірлік уақытта берілген ауданнан өтетін сәулелік энергия мөлшері.

0

B. Интенсивтілік – бірлік уақытта бірлік спектрлік интервалда бірлік ауданнан шығарылатын энергия мөлшері.

1

C. Энергетикалық жарықтылық – берілген бағытта бет арқылы өтетін сәуле шығару ағынының бірлік денелік бұрышқа және сәуле шығару бағытына перпендикуляр бірлік ауданға қатынасы.

0

D. Жарықтылық жарқыраумен келесідей байланыста: E =B/ω.

0

E. Жұлдыздық шама шырақтың өлшемдерін сипаттайды.

0

F. Жарықтылық қашықтық бойынша кері квадраттар заңы бойынша өзгереді.

1

G. Жұлдыздық шамалар шкаласы – жұлдыздар және басқа да денелермен тудырылатын жарықтылықтардың фотометрлік логарифмдік шкаласы.

0

H. Погсон формуласының түрі: m₁ - m₂ = 2.5 lg (E₁/E₂)

V2

Уақыт теңдеуі

0

η= b_m — T_с = bt_m — t_с = b_с — _m

1

η= T_m — T_с = t_m — t_с = _с — _m

0

η= b_m — a_с = bt_m — a_с = b_с — _m

1

Орташа уақыт пен шын күндік уақыттың бір мезеттегі айырмасы - уақыт теңдеуі деп аталады

0

Орташа уақыт пен шын күндік уақыттың бір мезеттегі қосындысы - уақыт теңдеуі деп аталады

1

T_m = T_с + η= t_с+12^h+ η

0

А_m = T_с + η= t_с+12^h+ η

0

T_m = T_с + η= t_с+12^h+ О

V2

Шын күндік уақыт туралы дұрыс тұжырым

1

Бірдей екі кульминациялар арасындағы және бірдей географиялық меридиандағы уақыт аралығы шын күндік тәуліктер деп аталады

0

Жоғарғы кульминация және әртүрлі географиялық меридиандағы уақыт аралығы шын күндік тәуліктер деп аталады

1

Күннің төменгі кульминациясынан оның кез-келген келесі орнына дейінгі уақыт аралығын шын күндік уақыт Т_с деп атайды

0

Күннің жоғарғы кульминациясынан оның кез-келген келесі орнына дейінгі уақыт аралығын шын күндік уақыт Т_с деп атайды

0

Айдың төменгі кульминациясынан оның кез-келген келесі орнына дейінгі уақыт аралығын шын күндік уақыт Т_с деп атайды

1

T_с= t_с + 12^h

0

T_с= а_с + 12^h

0

T_с= t_с + 24^h

V2

Жұлдыздық уақыт туралы айтылғандардың дұрысы

0

Күзгі күн теңелу нүктелерінің екі бірдей кульминациялары арасындағы уақыт аралығы

1

Көктемгі күн теңелу нүктелерінің екі бірдей кульминациялары арасындағы уақыт аралығы

1

Көктемгі күн теңелу нүктесінің жоғарғы кульминациясынан оның Жұлдыздық нүкте басы болып жоғарғы кульминация моменті алынады

0

Күзгі күн теңелу нүктесінің жоғарғы кульминациясынан оның Жұлдыздық нүкте басы болып жоғарғы кульминация моменті алынады

0

Қысқы тоқырау нүктесінің жоғарғы кульминациясынан оның Жұлдыздық нүкте басы болып жоғарғы кульминация моменті алынады

1

Көктемгі күн теңелу нүктесінің жоғарғы кульминациясынан кез-келген келесі орынға дейінгі жұлдыздық тәулік бірлігіндегі уақыт - жұлдыздық уақыт деп аталады

0

Жазғы күн теңелу нүктесінің жоғарғы кульминациясынан оның Жұлдыздық нүкте басы болып жоғарғы кульминация моменті алынады

0

Көктемгі күн теңелу нүктесінің жоғарғы кульминациясынан оның Жұлдыздық нүкте басы болып төменгі кульминация моменті алынады

V2

Шырақтың шығу және бату шарттарының дұрысы

1

0

0

0

1

1

Бақылаушыға аспан экваторындағы барлық шырақтар шығатын және бататын болып көрінеді

0

0