4. Қ оймалау жүйесін қалыптастыру

Қоймалау түрін таңдау. Қойманы басқару шешіміне қатысты екі негізгі түрі бар:

Қойманы меншік немесе ортақ қолданады . Қойманы қолдану бұл факторлардың кілті болып табылады. Осы нұсқа біреуін таңдау жасау оның тауарайналым ауқымы болып табылады. Жекешелендірілген қоймада өнімді қадағалау мен сақтау шарттарын дұрыс жасағанда қордың қызмет сапасы жоғарылайды.

Ортақ қолданыстағы қоймаларда келесідей артықшылықтар бар:

• қойманың шаруашылығына жиі салымдар жасау қажет болмайды;

• финанстық қауіп төмендейді;

• қоймалық алаңшаны қолдану жиілігі жоғарылайды;

• қорды сақтау мен жауапкершілік жоғарылайды.

Қойма саны мен қойманың орналасу жүйесін анықтау.

Қоймадағы аумақтың орналасуы және оның санының материалдық саудадағы сұранысқа, тұтынушы концентрациясына қатысты жүргізулермен сатып алуына байланысты анықталады. Шағын және орта өнеркәсіптер өздеріне жақын орналасқан аймақтармен шектеледі.

Ортақ шығынның және қойма санының арақатынасы логистикалық қатарда. Сурет-1

Сурет 1. Соотношение общих затрат и количества складов

в логистической цепи

Берілген сызбадан байқағанымыздай қойма санының көбеюінен жүйеде көліктің қоймадан тұтынушыға жеткізу шығынының азаюын байқай аламыз. Бір уақытта қоймаға жұмсалатын шығын мен қорды сақтауға кететін шығын өсуде қойманың тұтынушыларына максимум жақындауы , тұтынушылардың талаптарына байланысты өзгерістеріне дәл әрі нақты жауап беруіне және шығынды қысқартуына мүмкіндік береді. Кәсіпорын айналымындағы ортақ шығын сомасынан минимализациялау арқылы қоймалар санын бекіту қажет. Қойманың орталықтандыру жүйесі. Өзін филиалдық қордың негізгі қор жинайтын ортақ ұйымға қосады.

Орталықтандыруға қарсы жүйе. Негізгі бөлігі әртүрлі аймақтарда орналасқан тұтынушыларға жақын жерде бағыттайды. Қойма алаңшасының есеп көрсеткіші қойманың ортақ ауданы мен өлшемі болып табылады.

Қойманың ауданы келесідей болып бөлінеді:

• жүкке және толық , бағалы материалдар және оны сақтау үшін;

• оперативтік, іріктеуші, штабельтермен және стеллаждармен;

• конструктивті, қатар-қатар, баспалдақтармен және т.п.

• қызметтік;

Қойманың ауданының өлшемін орналастыру екі әдіспен жүргізіледі: 1) өлшеуіштердің көмегімен

2) жойылған көлемді өлшеушілердің көмегімен.

Бұл әдіске пайдалы ауданның өлшемі бойынша мына формуламен анықталады

, мұнда

S_пайд – қойманың пайдалы ауданы, м²;

Z_max – қорда сақталатын запастың максимальды өлшемі, т;

q_{доп –}1 м² рұқсат етілген ауырпалық, т.

Бұл жағдайда жалпы аудан мына формуламен S_жапл анықталады:

, мұнда

К_и – қойманың жалпы ауданының коэффициенті

Екінші әдіс дәлірек қойманың пайдалы ауданын мына формуламен анықтаймыз .

,мұнда

n_ст – сақтау үшін қолданылатын стеллаждардың i-саны, дана;

m – тобы, стеллаждардың сандық түрі;

S_ст –стеллаж алатын аумақ, м².

, мұнда

n_{у ж} –жалпы мах қор сақтауға қажет ортақ ұяшықтар дың стеллаж саны, дана;

n _{ст у} – берілген стеллаж ұяшық саны, дана.

, мұнда

V_ст –стеллаж ұяшық көлемі, м²;

 - материалдан жойылған салмақ, т/м³;

K_бт – біріктірілген ұяшық толтырылу коэффициенті.

1. Қойманың жұмыстарын бағалау.

Қолданыстағы қойманың жұмысын сарапшылау, технико-экономикалық көрсеткіштерге сәйкес жүргізіледі.

1) қойманың жұмысының мәлімділігімен сипатталатын көрсеткіштер;

2) қойма көлемінің және ауданның игерушілік тиімділігін сипаттайтын көрсеткіштер;

3)қойма жұмысының синхрондық дәрежесін сипаттайтын көрсеткіштер;

Показатели интенсивности работы складов включают складской товарооборот и грузооборот, а также показатели оборачиваемости материалов на складе.

Складской товарооборот количество реализованной продукции за соответствующий период (месяц, квартал, год) с отдельных складов предприятия, торгово-посреднических организаций и т.д.

Складской грузооборот – натуральный показатель, характеризующий объем работы складов. Исчисляется количеством отпущенных (отправленных) материалов в течение определенного времени (односторонний грузооборот).

Қойма жұмысының ашық түрде жүргізілетін көрсеткіштері:

Қойманың тауарайналымы- өнім үшін лайықты мерзімді(ай, тоқсан, жыл) анықтау.

Қойманың жүкайналымы - қойма жұмысының көлемін сипаттайтын

көрсеткіш. Белгілі уақыт ішінде жіберілген материалдарды есептеу арқылы есептейді.

Жүк көлемі – уақыт бірлігіне қатысты жіберілген жүк саны;

Жүкті қайта өңдеу жүк тасымалда шамадан тыс ауырпалық кездесуі. Жүкті қайта өңдеу коэффициенті жүк тасымалда шамадан тыс ауыртпалықтың кездесуі. Жүкті қайта өңдеу коэффициенті заттың жылдық айналымы мен қоймадағы барлық қалдық заттар қалдық заттар қатынасына тең.

, мұнда q₁ – қоймадағы қалдық заттар; q₂ –2-ші айдың 1-ші; q_n-1 – келесі айдың 1 күн бұрынғы мерзімі; q_n – айдың соңғы күні,

m – сандық қалдық есепке алынады.

К_об жоғары көрсеткіш көрсету тиісюдолжна быть всегда больше единицы.

Заттың айналым кезеңі мына формуламен анықталады.

,

Т – күнтізбелік кездегі күн теңсіздік коэффициенті.

К_т/с тиелімнің қоймадан түсуі түсірім мен Q_max тоннамен белгілі бір уақытқа орта түсірілім қатынасы арқылы есептелінеді.

.

Қойманың негізгі ауданының пайдалануының тиімділігі.

Бұл топтың негізгі көрсеткіштеріне мыналар:

• Қойма алаңшалар қолдану коэффициенті

• Пайдалынатын аудан 1 кв. м шаққандағы жүктеменің орта ауданы;

• Жүктік қысым.

Қойма алаң қолдану коэффициенті К_f жалпы алаңшаларына пайдалы алаң қатынасы арқылы анықталады:

.

Қойма алаңдарын қолдану коэффициенті. Алаңның қолданылуын ғана емес сонымен бірге биіктігін анықтайды

, мұндағы

V_алаң –пайдалы алаңша

V_жалпы – алаңша жалпы көлемі

Пайдалы алаңның әрбір кв. м шаққанда жойылған жүктеменің орташасы жүктің бір уақытта орналасу көлемінің санын қанша екенін көорсетеді:

, мұндағы

g – пайдалы алаң 1 кв. м шаққанда жойылған жүктеменің орташасы, т/кв.м;

З_max – қоймада сақталатын заттардың мах. қоры, т;

F – қордағы заттармен толып тұрған алаңшаның (штабелями, стеллажами), кв.м.

Ортақ алаңшаның 1 кв. м шаққандағы жүктік қысым формуласы:

,

Q_f – қоймалардың жылдың жүктік айналымы, т

F _жалп-қойма жұмысының механизациялық көрсеткіші.

Қоймалық қызметті механизациялау көрсеткіштері:

• механизацияланған қызметті жүзеге асыратын қазметкерлердің сандық дәрежесін механизацияланған әдіспен жұмыс атқаратын қызметкерлер санының жалпы қызметкерлер санына қатынасымен анықтайды;

• қоймалық қызметтің механизациялау дәрежесі механизацияланған жұмыстың жалпы жұмысқа қатынасымен анықталады;

• механизацияланған жұмыс көлемі механизммен өңделген жүк көлемнің өңделетін жүктің жалпы көлеміне қатынасымен анықталады.

Тарату материалы: 1.Логистикада қоймалардың маңызы. Қойма түсінігі.Қойма түсінігіне келіп түскен тауарларды оларды қабылдау үрдісін, сақтау үрдісін, орналастыру үрдісін жүзеге асыратын, арнайыланған техникалық құрылғылармен қамтамасыздандырылған ғимараттар және әртүрлі арнайланған құрылғылар жатады. Қойманың негізгі мақсаты- қажетті қойылымдардың концентрациясы, олардың сақталынуы және сұранысты қамтамасыз ету. Қызмет көрсетуші инфрақұрылымы бар қойма немесе қоймалардың үлесін шаруашылық қойма құрайды. Өндіріс орнында шаруашылық қойманың негізгі міндеттері қойма операцияларын жүзеге асыра отырып, аз шығын жұмсай отырып, сәйкес материалды ресурстармен қамтамасыз ету. Логистикалық жүйеде қойманың ролі мен орны.Қоймалар логистикалық тізбектегі ең негізгі жүйесін құрайды.Логистикалық жүйе қоймаларды ұйымдастыру және технико-экономикалық талаптарды қояды,жинақтық жүйенің оптималды функцияларының мақсаты мен критерияларын қояды. Қоймалар логистикада тиімді және тиімді емес роль атқарады.Заттардың қоймада тұрғаны үшін оның шығындары ұлғайып заттың бағасы қымбаттайды бұл тиімсіз жағы болып табылады.Бұл қойманы жалға алған үшін және оны керек жарақпен қамтамасыз еткен үшін шығындар болып табылады.Қоймаларда қор сақтау капиталды шашыратып,олардың басқа тиімді жолға пайдалануына кедергі жасайды.Өнімді қаттап тастау тиімді болады егер, шығынды азайтып логистиканың қызметін күшейткенде (нарықта дер кезінде сұранысқа ие болу). Қоймада өнімді орналастыру себебі олар өндірістің тең болуын және жүктердің техникалық,ұйымдастыру,қорларды біркелкі қалыптастыру жағынан жағдай жасайды.