Есеп беру тәртібі:

 

1. Қазақстанның темір және марганец кендерін сипаттау.

2. Шикізаттарды домна үрдісіне дайындау тәсілдерін келтіру.

3. Агломерат пен окатыш жасау технологиясын көрсету.

 

Бақылау сұрақтары

 

1. Шойын өндірісінің шикізаттарын атаңыз.

2. Темір кенінің қандай түрлері болады?

3. Темір кенінің құрамын атаңыз.

4. Қазақстандағы темір кен орындары қай жерлерге шоғырланған?

5. Қазақстанның темір кендерін сипаттаңыз.

6. Қазақстандағы марганец кен орындары және сипаттамалары.

7. Неге қожтүзгіш материал ретінде әк тас қолданылады?

8. Домна үрдісінің отыны және оған қойылатын талаптарды атаңыз.

9. Домна пешінің оттөзімді материалдарын атаңыз.

10. Темір кенін домна үрдісіне дайындау тәсілдері.

11. Темір кендерін байытуды сипаттаңыз.

12. Агломерат жасау технологиясын айтыңыз.

13. Окатыш алу технологиясын баяндаңыз.

 

Зертханалық жұмыс № 4 Көміртекті болатты термиялық жолмен өңдеу

Жұмыс мақсаты - әртүрлі жылу түрлерімен өңдегеннен кейінгі конструкциялық және аспаптық көміртектіік болаттырдың мығымдығы мен құрылымына жылыту температурасы мен суыту жылдамдығының әсерін зерттеу.

Тапсырма:

1. Темір – көміртектіік қортпалар күйі (С≤ 2,14 %) диаграммасы бөлігінің суретін салыныздар және 45 болатын қайта кристалдандыруға жасыту, қалыпты күйге түсіру және шынықтыру, У10 құрышы шынықтырудың оптимальдық температуларын көрсетіңіздер.

2. 45-құрышының жылу кинетиккалық диаграммасын сызып, ондағы пешпен, ауада, майда және судағы суыту қисықтықтарын көрсетіңіз.

3. 45 және У10 құрыш үлгілерін жылумен өңдеуден өткізіп, анықтаңыздар:

а) 45 құрышының қаттылығы мен құрылымына суыту жылдамдығының әсері. Үлгілерді қыздыруды 850ºС температурда жүргізіңіздер. 15 минуттық сағаттан кейін суда, майда, ауада суытуды іске асырыңыздар.Үлгілердің бастапқы күйі 850ºС-қа дейін қыздырып кезегінше пешпен қатар суытқандығымен сәйкес келеді.

Эксперимент нәтижелері бойынша 45-құрыштың қаттылығына әр-түрлі суыту құралдары әсерінің картограммасын құрастырыңыздар. Диаграмма (1.2 пп), сондай-ақ қаттылықты өлшеу нәтижелерін қолданып, жасытудан, қалыпты күйге енгізуден және майда , суда шынықтырудан кейінгі құрыш құрылымын анықтаңыздар.

б) 45 және У10 мығымдығы мен құрылымына шынықтыру температурасының әсері. Үлгілерді қыздыруды 600º,750º,850º,900ºС температураға дейін жүргізіңіздер. Он бес минуттық сағаттан кейін суда сақтаңыздар. Қаттылыққа өлшеу мәліметтері бойынша 45 және У10 құрыштарды қыздыру температурасына қаттылықтың бйланыс кестесін құратсырыңыздар. Құрыштың баарынша қаттылығын қамтитын шынықтырудың қалыпты темпертурасын анықтаңыздар. Диаграмманы (п.1) және қаттылықты өлшеу нәтижелерін қолданып шынықтыру кестесінің зерттеу бойынша құрыштар құрылымын анықтаңыздар.

с) Шынықтырылған 45 және У10 құрыштарын босатылу температурасынын қаттылықпен құрылымға әсері. Қалыпты температурада шынықтырылған үлгілерді мынадай температуларда босату : 45 құрышы -200º, 300º, 400º, 500º, 600⁰С, У10 құрышы - 200º, 300º, 400ºС 30 минуттық уақыттан кейін босатылу температурасымен үлгілерді ауада суытып, қаттылығын өлшеу. Өлшем нәтижелері бойынша құрыштар құрылымын анықтап, босатылу температурасына қаттылықтың байланыс кестесін құрастыру.

Құралдар мен материалдар:

1. Металографиялық микроскоп «ЛабоМет-1»;;

2. Микрошлифтың үлгілері болаттар 45, У10.

3. Муфельдік пештері.

4.Металлографиялық твердомер ТЭМП-2 үлгісінің (электрондық кішкене габаритті тасымалдың бағдарламаланушы).