34 Билет
1.Негізгі климат түзуші факторлар.адам ағзасына климаттық факторлардың әсері.сауықтыру мақсатында климат факторларын қолдану?
Климат- белгілі бір жерге тән ауа райының көп жылдық режимі.яғни осы жерде болуға тиісті ауа райы жағдайларының жиндығы мен оның бір ізбен өзгеріп отыруы.Климаттық қалыптасуға әсер ететін негізгі факторларға мыналар жатады. Кун сәулесінің қаақындылығы.жер бетінің сипаты.рельфі-теңіз деңгейінен биіктігі, сулы жер,кебу және т.б көрсеткіштері, ауа массасының жылжыу ерешеліктері, Ауа райы мен климат әрбір адамның денсаулығы мен өмір сүру жағдайына үздіксіз әсер етіп отыратын табиғи фактор болып табылады. Ауа райы мен климат жағдайларының адам денсаулығына әсері Гиппократ заманынан белгілі болған. Сол уақыттарда өзінде ақ, көптеген аурулардың пайда болуын, ағымы мен салдарын климат және ауа райымен байланыстырған және әр түрлі патологиясы бар науқастарды емдеу барысында климаттық - ауа райы факторларын қолданған. Қазіргі уақытта миокард инфарктісі, мида қан айналымының жедел бұзылыстары, гипертониялық криздер, бронх демікпесінің қозуы, туберкулез, асқазан мен он екі елі ішектің ойық жарасы, психикалық аурулардың және т.б.дамуында, сонымен қатар, кейбір дені сау адамдардың денсаулығының нашарлауында, климат пен ауа райы жағдайларының рөлі жөнінде дауласуға жатпайтын көптеген ғылыми фактілер жиналған. Болатын салдарын ескеру бұл аурулардың алдын алу мен емдеудің тиімділігін жоғарылатуға, сонымен қатар, қолайсыз ауа райы кездерінде жиілігі күрт жоғарылайтын, кенеттен пайда болатын өлім санын төмендетуге мүмкіндік береді.
2,Кәсіби зияндылықтардың арнайы көрністері ретінде кәсіби аурулар мен уланулардың дамуы,кәсіби аурулардың жіктелуі?
Кәсіби аурулар[1]– белгілі бір мамандыққа байланысты кәсіп орынның зиянды әсерінен болатын кесел. Кәсіби аурулар кәсіп орындардағы санитарлық-гигиеналық ережелердің дұрыс орындалмауынан, шу, діріл, тағы басқа әсерінен пайда болады. Мысалы, шаң-тозаңы көп жерде жұмыс істеген адамның өкпесі пневмокониозға (өкпені шаң басу), ал радиоактивті препараттармен жұмыс істейтіндер сәуле ауруына шалдығады. Қатты дірілдейтін аспаптармен ұзақ уақыт жұмыс істеу тамыр неврозына (ангионеврозға) ұшыратады,Кәсіптік зиянды әсерлер тек Кәсіби ауруларды ғана емес, басқа аурулардың да пайда болуына әкеліп соқтырады,
3,Азық-түліктермен дайын өнімдердің радиоактивті.улы ж/е бактерильді заттектермен залалдану жолдары мен тәсілдері,азық-түліктерді тасымалдау.сақтау.сонымен қатар дайындау.тарату ж/е қабылдау процестеріне қорғау.Азық-түліктердің.РЗ.УЗ,БЗ.зақымдалуының мүмкінділік жағдайына медициналық сараптама жүргізу ж/е ұйымтасдыру.Далалық жағдайдағы сараптама кезеңдері?
Қалалық және ауылдық жағдайларда тамақ (азық-түлікті) өнімдері мен сурадиоактивті, уландырғыш және бактериалық заттармен қамтамасыз ету керек.Үй тіршілігі жағдайларында азық-түлікті қолда бар материалмен мұқият жауып немесе сақтау ыдысына салып қою керек.азық-түлікті арнайы дайындалған ауа өткізбейтін қоймаларда сақтау арқылы қорғау. Ол үшін есіктер мен терезелер қымталып, саңылаулары жабысқыш ерітінділермен сыланады. Тағам өнімдері тереңдеп қазылған жайларда және арнайы бейімделген кен орындарында сақталады. Азық-түлікті нейтрон енген радиациядан оны шахталарға, метроға, кен алынған орындарға сақтау арқылы қорғауға болады. Су жинайтын ғимараттарды (скважиналарды, шегенді құдықтарды, бұлақтарды), сондай-ақ ауыз су резервуарларын, бұлақтарды радиациялық зақымданудан, улы зақымдаушы бактериялық қарулардан қорғау үшін кешенді ұйымдық, инженерлік-техникалық, санитариялық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шаралар жүргізіледі.азық-түлік қорларын бөліп орналастыру; азық-түлікті қорғау үшін қоймаларды, тоңазытқыштарды, кен алынған орындарды, подвалдарды, көкөніс сақтайтын қоймаларды, әр түрлі паналау орындарын пайдалану; азық-түлікті паналау ғимараттарына орналастыру; қоймалардың бөлгіш құрастырмаларын тығыздап бекіту, жабу материалдарын пайдалану, азық-түлікті тасымалдау кезінде өртке қарсы санитарлық-гигиеналық, жәндіктер мен кеміргіштерге қарсы күрес шараларын жүргізу.Азық-түлікті тығыз шегеленген жәшіктерге салып, жұқа қабықпен немесе кленкамен орап тастауға болады. Барлық сусымалы ( қант,ұн, жарма, вермишель және т.б. т.с.с.), сонымен бірге нан өнімдерін, әсіресе кептірілген нанды қатырма қағазға салып қойған дұрас, Болмаса, полиэтилен қаапшықтарға немесе тығыз қағазға орап,кастрюльге,шелекке,картон қорапқа,фанерден жасалған жәшікке орналастырылып,бетін қақпақпен немесе ауа өткізбейтін материалдармен(жұқа қабықпен,кленкмен) жабады.Қораптаудың мұндай тәсілі азық-түліктің зарарлану дәрежесін айтарлықтай төмендетеді.Бірнеше қабаттап қораптау азық-түлікті толық зарарланудан қорайды.Ет, балық өнімдері мұздатқыштарда, тығыз қиюластырылған қақпақты кеспектерде жақсы қорғалады. Адамдар уланып қалмас үшін, бұл тағамдарды мыс, мырыш немесе қалайыланған ыдыстарда сақтауға болмайды.Ал ауылды жерлерде азық-түлікті міндетті түрде герметикаланған жертөлелер мен жер асты қоймаларында сақталуы тиіс.
Улағыш заттар (УЗ) химиялық қарудың негізін қүрайды. Химиялық қарудың әсерінен адамдар мен малдардың жаппай зақымдануы болған аумақ химиялық зақымдану ошағыдеп аталады.
УЗ зақымдау әсерінің белгілі ерекшеліктері бар. Олар қысқа мерзімде адамдар мен малдарды жаппай зақымдандыруы мүмкін. УЗ тек аумақты ғана емес, сондай-ақ жер үстіндегі ауа қабатын да зақымдайды.