32 Билет

1.УК сәулеленудің қарқындылығын бағалау және өлшеу әдісі. Ауаны сәулелеуде бактериоцидті әсерін бағалау.Бөлмені санциялау ушін қолданылыатын бактериоцидтік шамның санын есептеу.

2.Емдік-алдын алу тамақтану. Негізгі рациондардың қысқаша сипаттамасы, оларды тағайындау және құру қағидалары.Емдік устелдер.

3.Радиотехникалық әскерлердегі еңбек гигиенасы. Радиолокациялық станциялардағы еңбек жағдайы. Сыртқы ортаның арнайы және арнайы емес факторларының радиолокациялық станциялардың жеке қурамына әсері.Радиостанциялардағы енбек гигиенасы.

1)

1. Қазіргі уақытта тәжірибеде уш типті жасанды ультракулгін сәулелердің көздері бар. 1)Эритемді және люминисценті ЛЭ ЭУВ А және В ауданындағы УК сәуле көздері. Максималды сәуле шамы – В ауданында 313 нм . Бұл сәуле адамдарға алдын-алу және ем ушін қолданылады. 2)Түзу кварцты шамы ТРК ДРТ- доғаны сынапты-кварцты шамы АВС ауданындағы ең улкен УК сәуле көзі. ТРК шамының максимальды сәуле өткізгіштігі В 25 барлық сәулелерден және С 15 ауданындағы спектрлі УК сәулі бөлімінде орналасқан. Осыған байланысты ТРК шамдарын тек кана алдын алу және емге ғана емес, сонымен бірге сыртқы ортаның обьектілерін тазалауға да колданады. 3) Ук шыныдан жасалған БУВ ВД бактерицидті шамдар – С ауданындағы УК сәуле көздері болып табылады. БУВ шамының максимум сәулесі 25 нм. Бұл шамдарды тек кана мына қасиеттерге колдананды: суды, ауаны, ыдыс-аякты тазалау ушін.Бұл сәулемен адамдрды тікелей қатынасқа жібермейді. Ультракүлгін сәуле инфрақызыл және көрінетін сәулеге қарағанда энергияға едәуір бай. Бірақ фтотондардың энергиясы бойынша сәулеленудің өзінің спектрі біркелкі емес, сондықтан оларды, толқын ұзындығы мен биологиялық белсенділігі бойынша бір-бірінен айырмашылығы бар 3 аймаққа бөледі: А аймағы – толқын ұзындығы 400-320 нм, ұзын толқынды сәулелену( жақын ульракүлгін, эритемді әсері бар)күнге күю, В аймағы – толқын ұзындығы 320-280 нм, орта толқынды сәулелену(дәрумен түзуші)Д дәрумені түзіледі, С аймағы – толқын ұзындығы 280-210 нм, қысқа толқынды сәулелену( қашықтағы ультракүлгін, бактериоцидтік). Жер бетіне ұзын және орта толқынды сәулелер ғана жетеді.Ультракүлгін сәуленің жетіспеушілігі солтүстік ендікте көптеп байқалады. Онда тау-кен, көмір өндірісінде істейтін адамдарда, метро құрылысшыларында, көп уақытын бөлмеде өткізетін студенттер мен оқушыларда болады. «Күн сәулесіне ашығудың» алдын алу үшін, елді мекендерді жоспарлау мен салынуы тұрғын үй бөлмелердің терезелерінен тікелей түсетін күн сәулесі тәулігіне 3 сағаттан кем болмауынан қамтамасыз ету керек.Ультракүлгін сәуленің қысқа толқынды түрінің бактероцидтік қасиеті бар. Бұл қасиет бактерияларды жоюға мүмкіндік береді. Ультракүлгін сәуленің осы қасиетін қазіргі кезде ауруханада пайдаланады (кварц). Ол вегетативті ғана емес, спора түзуші бактерияларды да жояды.

2) Ауруханаларда емдік тағаммен тамактандыру ұйымдастырылады,оның максаты жеке тағамдық азықтардың белгілі бір турлерінен және олардың бір-біріне қосылған турлерінен жасалган әр турлі тагам рациондарын дифференциалдап қолдану арқылы емдік эффектісіне қол жеткізу болып табылады.

Емдәммен тамактандырудың негізгі кағидаларының біріне жататындар:

-тағам ауру ағзаның қоятын талабына және мумкіншіліктеріне сай келуі;

-жағымсыз әсерлерден максимальды қорғау;

-мушелер мен жуйелердің өз қызметін атқару жағдайына сәйкес тамақтану режимін өзгерту.

Емдеу- алдын алу жөніндегі тамактануда 8 рацион колданылады.Рацион 1 – бесенлі заттармен және иондағыш сәулелену көздерімен байланыста болатын жұмыс істеушілерге арналған.Оның кұрамына ағзаны сәуле жуктемелерінен қорғауда қамтамасыз ететін және бауырдың антитоксикалық қызметін жақсартатын антиоксиданттар,липотропты заттар кіреді.Рацион 2- өндірісте бейорганикалық қышқылдармен, металдармен, хлордың және фтордың қосылыстарымен,фосфорорганикалық және цианды қосылыстармен байланыста юолатын жұмысшыларға арналған. Оның құрамына қосымша А және С дәрумені енгізілген. Рацион 2а- хром және құрамында хромы бар қосылыстар өндірісінде жұмыс істейтін жұмысшыларға арналған.Рационның құрамына қосымша С,А,РР дәрумендері,S-метилметионин,минералды су енгізілген, жас кқкеністер мен жемістердің ассортименті көбейтілген.Рацион 3-өндірісте қорғасынның бейорганикалық және органикалық қосылыстарымен байланыста болатын жұмысшыларға арналған. Рацион аскорбин қышқылымен,дәрумендерә мен тағамжык талшықтарының сақталуы ушін жоғары температурада өңдеоген жас көкеністермен және жемістермен байытылған.Рацион 4-жоғары қысым жағдайында бензол, фенол, хлорланган көмірсутектер, азобояғыштар, мышьяк, сынап өндірісінде жұмыс істейтіндерге арналған. Бауырды және қан түзуші мушелерді корғауга бағытталған.Рацион 4а- фосфор қышқылымен,сары фосформен,фосфор ангидридімен байланыста болатын адамдарға арналған.Едәуір мөлшерде көкеністер және жануартекті ақуыздар кіреді,майлардың мөлшері максимальды азайтылған. Рацион 4б- анилин, толуидин туындыларымен, динитрохлорбензолмен және динитротолуолменжұмыс істейтіндерге қолданады.Ағзаның детоксикациялаушы мумкіншілігін арттыру, ол ушін өсімдік текті құрам бөліктерінің мөлшерін көбейтеді және рационды С,В1,В2,В6,РР,Едәрумендерімен,глутамин кышкылымен байытады. Рацион 5-көмірсутектермен,этиленгликольмен,фосфорорганикалық пестицидтермен, полимерлік материалдармен,марганецпен өндіріс жағдайында байланысы баржұмыс істеушілерге колданады.Оның әсері жуйке жуесін,бауырды қорғауға бағытталған.Бұған лецитині және КҚМҚ көп азықтарды енгізу және В , С дәрумендерін қосу арқылы қол жеткізуге болады.

Профессор М.И.Певзнер ұсынған емдік емдәмдер жуйесі тәжірибеде өзін жақсы жағынан көрсетті.Оған 15 стол және олардың өзгертілген турлері кіреді.Емдәмнің мәзірін құрастырумен дәрігер – емдәм тану маманы немесе емдәм медбикесі айналысады. Мәзір азықтардың тағамдар картотекасының ұсынылған орташа тәуліктік жиынтығы және тағамтану институттары дайындағаншамамен алынған 7 кундік мәзір негізінде, 7 кунге құрастырылады.Егер азықтардың жиынтығында кейбір азық турлері жоқ болса, онда оны азықтарды өзара алмастыру бекітілген нормаларына сәйкес басқаларымен ауыстырады. Сңғы жылдарда стандартты емдәмдердің жаңа номенклатурасы енгізілген, нода бұрынғы Певзнер бойынша қолданылып келген емдәмдерді емдәмнің 5туріне біріктірген. Ауруханаларда емдәммен емдеуге бақылау жүргізіледі.

3)Радиотехникалық әскерлердегі еңбек гигиенасының ерекшеліктері:1)Әскери қызметкерлердің көп бөлігі техникаға қызмет етеді;2)Жаңа зиянды факторлардың пайда болуы,оларға өте жоғары жиіліктегі иондаушы сәуле,жогарытоксикалық химиялық заттар жатады.3)Аггресивті ракеталық жанармай (катты,сұйық); 4)ракеталық әскерде ауыр заттарды көтеруден ауыр жаракаттар;5)Герметикалық ыдыстарды тексеруде азот пайдаланатындақтан азотпен улуану;6)Ракетамен жумыс жоғарыда жургізілетіндіктен бас айналу,жаракат алу,кыста тоңу не үсуге әкелуәі мумкін;7)Күндік режим бұзылуына байланысты ми жұмысы бұзылуына, невроздар дамуына,жане гастрит,сиякты ауруларга әкелуі мумкін.

Қазіргі кезде радилокациясы және радиобайланысы жок әскер кездеспейді. Радиотехникалық әскерде ең көп радиолокациялық станциялар.Радиолокациялық құрылғылар радиотолқын көмегімен обьетіні және оның орналасқан орнын анықтау. Өте жоғары жиілікті(ӨЖЖ),жоғары жиілікті(ЖЖ) сәулелі генераторлармен,лазерлік саулелермен(ЛЗ) жумыс істегенде еңбек гигиенасын, қауіпсіздік техникасын сақтамау адамға зиянда әсер етіп,турлі ауруларды тудыруы мумкін.Сондақтан құрылғының жумыс істеу принципі мен жалпы белгілерін білу керек.Радиолокациялық станциялар(РЛС) стационарлық(10% ) және қозгалмалы (90%) болып бөлінеді.РЛС-да турлі узындықтағы толқындар колданылады: миллиметрлік (толкын узындығы 1-10мм),сантиметрлік(1-10см),дециметрлік(10смден 1мм-ге дейін).РЛС-ғы жеке құрамға әсер ететін барлык жагымсыз факторлар:арнайы және арнайы емес. Арнайы емеске РЛС кабиналарындағы температура жазда-жогары,кыста-төмен.Шу,діріл,жарыктың жеткіліксіздігі, ауаның химиялық заттармен (СО,азот кышкылы,сынап буы,т.б),рентген сәулесі,жуйке жуйесі,көзге улкен салмак түсуі.Арнайы зияндылықтарға өте жоғары жиілікті импульстік электромагниттік сәулелену жатады.