Ережесі.
Білдек қозғалыстарының координаттарын анықтау үшін оң қолының сыртын ойша дайындаманың өңцелетін бетіне салады (3.2-сурет,б,в) мүндай жартыпай бүгілген ортащы саусақ инструмент өсімен бірге түсу керек (+2). Сонда үлкен саусақ (+Х)көрсететін(+Ү) координат бағыттарын айқындайды. 3.2- сур., а бойынша инструменттің өз өсінің бойымен қозгалысы +2 деп белгіленген,дайындаманың түзу сызықты қозғалысы +Х’,+Ү’. Айналмалы қозғалыс таңбасын анықгау үшін ойша оң қолмен координат естерінің біреуін іліп алады, бүл кезде үлкен саусақ оньщ оң бағыты көрсететіндей болуы керек (3.2 сур.,г).Сонда қалған саусақгар айналатын қозғалыстың оң багыттарын көрсетеді. Мысалы 3.2-сур.,в-да дайындаманың білдектің үстелімен бірге бүрылу бағыты (+В’)-мен белгіленген. Білдектерді мөлшерлер бойынша баптап дайындау бөлшектер координаттарының жүйесі (БКЖ) арқылы инструментгің координаттар жүйесінің (ИКЖ) қажетгі орынын қамтамасыз ету. Ол үшін қазіргі СББ бар білдектердің бәрі де өндеуді бастамас бүрын БКЖ-ның бастапқы орын-жағыдайымен инструменттің орын-жагыдайын автоматгы түрде үйлестіру мүмкіндігіне ие.
Токарлы білдектердің кескіштерін ішкі жэне сыртқы диаметрлер мен өстік вдшемдерді орындауға бастап дайындау сынақ тесігін шығару бойынша жүргізіледі, әуелі дэлдігі жоғары цилиндрлік бет кескішпен өңделеді. Инструмент орынын өзгертпей түрып алынған мөлшер өлшенеді жяие нэтижесін СББ қүрылғысына кіргізеді (X координаты бойынша). Сонан ДДІ кесік кесіледі, өстік мелшер не кесіктік технологнилық базаға дейін (жеке
дждадама), не патрон кесігіне дейін (дайындама-шыбық) өлшеніп нэтижелерт СББ күрылғысына енгізеді (І2 бойынша).
¥ ңшларды, зенкерлерді, бұрғыларды баптап дайындауда айналдырықтың (шшлндель) айналу есімен инструмент есін біріктіру (үйлестіру) қажет. Ол ущін :на цеигр (3,3-сур,а), не центр іздегіга-1 және бақылайтын түзеткіш-2 (3.3-сур,б) хдоіданылйды/Өстерінің сэйкестігі конустардың төбелерін біріктірумен
3.3 -ісурет. Токарлн білдектің өсівід өстері бірқалыпты инструменттердід өстерімен
Досарлану эдістері.
(үйлзстірумен) немесе бақылау түзеткішін центр түзеткішпен домалату арқылы кдшг.гамасыз етеді. СББ қүрылысының тақтасыңда көрінген X «оордшаттарыньщ мэндерінен инструментті дайындау кезіндегі бірінші үзьшдыққа қойылған X координаттарыиың мэндері алынып тасталынады да, ?шыншасьш тиісті таңбасымен корректорға кіргізеді. Дайындық біткеннен кейін бастагіқы нүктеге жьілжытылады, сонан соң алғашқы бөлшек өңделеді жэн« өлшенеді. Оның нэтижесі бойынша инструменттердің орын — жағдайларына ақырғы тузетулер іске асырылып, сонымен баптап дайындау алқішгады.
ОХ және ОУ осіері бойынша дайындаманың базалық беттері немесе қощсырғы жалпақ элементтер арқылы аііналдырықтъщ өсінің орын - жағдайн бшітап дайындау 3.4 суреттс көрсетілтен.
- сурет. Жалпақ қондырғы элементтер арқылы ОХ және ОУ өстері бойынша айналдырық эсінің орын - жағдайын баптап дайыдау: а 1 қатаң түзеткіш және қуыс құлақ көмегімен; б I оптнаалық қүрылгыньщ көмегімен. 11 қуыс қрақ (щуп); П, ПІ1 қондырғы элементгер.
Алгашқы екі жағдайда айналдырықгы хетіісгің қондыргы элемеигі арқы» (беягілі ара қашықгыққа). Түзетеіш бойнша баптап дайындағаида
(3.4 сурет,а) бұл ара қашықтық координаттық бағыт бойынша бірдей жэне А= Д /2+һ,/Д - түзеткіштің диаметрі; һ - қуыс құлақтың қалындығы; Екінші жағдайда (3.4 - сурет,б) бұл ара қапіықтық эталон тесігі өсінің А және В координаттарына тең. Оптикалық құрылғыны пайдаланғанда баптап дайындау айналдырықтының өсінің орын-жағдайын тікелей қондырғы элементінің жазықгығында қамтамасыз етеді. (3.4 — сурет,в). Ъ өсі бойынша баптау кезінде қуыс құлағы бар қатаң түзеткішті қолдануға болады (3.5 - сурет), сондай-ақ индикаторлы түзеткіште пайдаланады. Айналдырыққа бақылау түзеткішін орнатпастан бұрын инструментті жөндеп баптайтын приборда білдектен тыс оның нақгы ұзындығы Ь (І:5 - сурет) анықталады.
І і
