1. Жалпы бөлім

1.1 Жөндеудің түрлері, әдістері және тәсілдері

Жүк автомобильінің кузоватары әр түрлі болады олар ашық (платформалы , самосвалды және т.б) және жабық (фургондар , цистерналы және т.б)

КамАЗ-5320 автомобильінде темір борттық платформа орналасқан, алты бортты және каркас тентымен.

Тұғырын негiздеу екi шеткi кескiндер, байлам тұратын металлдық қаңқаны түрде атқарылған және үш арқалық отбасы байланған бойлық күшейткiштер. Байлам, күшейткiш және арқалығы жапырақ 2,8—3 м-шi қалыңдықпен жасалады

Тұғырлық жиегi металлдық қаңқадан тұрады және 1 см-лі қалыңдық металлдан дайындалған. Бүйiр және артқы борттар қайырмалы. Табанды арнаулы болттармен вертикаль күйде белгiленедi. Одан басқа, табанды тартылған құрылғымен шынжырымен өзара қысып буылып тұрады.

Жаппай өндiрілетің жүк автомобилдерінің кабинасы жабық түрiнде, екi немесе үш орынды болады. жүк автомобилдерінің кабинасы ЗИЛ-130, ГАЗ-53, МАЗ-500 и КамАЗ цельнометаллические, екі есікті; бұл автомобильдердің жабық корпустары (кабиналары) алдын ала жасалады: шектік панельдер, қақпа панельдері, артқы панельдері, үстінгі панельі және каркасыда.

Арнайы кабина детальдары қалындығы 0,8—1,2 мм металлдан дайындалады.

Бөлшектері:

1. Кабина

2. Борт

3. Крысло

4. Бампер

5. Есіктер

6. Айналары

7. Терезе

8. Дөнгелектері

9. Кабиналары

10. Панель

Автомобилдiк әлем әрқашан өзгерісте болады және жаңа жүк автокөлiктерi күрделiрек. Қауiпсiздiктi салада бәсекелестiк  автомобильді құрылым металлургтермен тығыз байланысты болып келеді, жаңа жүк кузов түрлері және жаңа технологияны пайданалану үстінде. Бұл мамандардың шанақ жөндеудің жаңа әдісін табу саласы.

Кузов жөндеудің үш негізгі категорияға бөлінеді : физикалық, химиялық және механикалық.

Созымдылық (ковкость) – жұқа жапырақ күйіне дейін өңдеу, мөр сиякты ыстық немесе салқын күйде басып, соғылыс және домалатып жазу.

Иілгіштік (упругость) – күштің әсерімен өзгеруі және бастапқы пішінді қайта қабылдау.

Созылмалы (растяжение) – болаттың(сталь) пішіні өзгеруіне(деформация) созылуға әкеп соғады. Болаттың ұзақ созылудың процесінде үзілу мүмкіндігі туындайды.

Тұтқырлық (вязкость) – тұтқырлықтың үзіліссіз созылу қасиеті. Мысалы, 1г күмістен 2шақырым сымға тартып алуға болады.

Беріктік (прочность) – металл беріктігінің шегі. Созылумен, қызумен, бұраумен және жылжудың әсері болуы мүмкін.

Қаттылық (твердость) – сыртқы элементтің басуы металлдың қарсылығына әсер етеді.

1.2 Ақаулары мен оның себептері

Негізгі ақаулары:

Шанақтардың дефектоскопиясы жөндеудi технологиялық үдерiстiң маңызды бөлiгiн болып көрiнедi. Шанақ ескi бояуды алып тастаудан кейiн жарамды, түрдiң ұйғарымын жарамсыз бөлшектердi ақауын iрiктеу, таңдап алуды мақсатпен мұқият бақылауға душар болады және жөндеу жұмыстарының көлемi. Шанақтың дефектоскопиясы және оның түйiндерi оның жөндеуiне автокөлiк үшiн әр түрiндегi өңделген техникалық шарт сәйкес жүргiзiледi. Дефектацияның қабылданған тәсiлiнен және онының орындауын тәптiштiлiк жөндеудiң сапасын едәуiр дәрежеде бағынышты болады.

Шанақтың дефектоскопиясы және оның бөлшектерi шанақтың жалпы бөлшектеуi бөлiмшелерiнде ұйымдастырады және оның жөндеуi бөлiмшелерiнде. Шанақ ақауларды табылу үшiн корпуста, сонымен бiрге қайта жасалған бөлшектер, пiсiру жiктерiнiң бақылауы үшiн бүлдiрмей тексеру әдiсiнiң тәсiлдерiн қолданылады.

Автожөндеу зауыттарға шанақ техникалық жағдай жай көздi бөлшектердi беттiң сыртқы тексеруiмен әдетте тексередi немесе қайта-қайта қараудың ең қарапайым лупаларының көмегiмен. Ол үшiн әдетте көзде төрт немесе тоғыз еселi қосокуляр лупаларды қолданылады.

Мынау әдiс беттiң жарықтар, коррозия шiрiтiп жiберулерi, пiшiнсiзденудi табылуға рұқсат бередi тағы басқалар арнаулы өлшегiш аспаптар, тетiктермен өлшеу және үлгi геометриялық бөлшектер, өлшемдердi ауытқу бастапқы табылуға рұқсат бередi.

Сынықты анықтауы үшiн және мүшелелген бөлшектерiн отырғызуын тығыздығын ұйғарымын қолданылады да қай бөлшектерiн дыбыстың үндестiлiгiнiң ұйғарымында балғаның бөлшектерiн тарсылдату негiзделген тарсылдатулары әдiсi. Дыбыстың үндестiлiгiнiң өзгерiсi бойымен жарықшақ анықтауға болады және бәсеңдетiлген қосылулар

Мысалы, дегенмен сырттай қарау пiшiн, беттiң тоты, жарықшақтың бөлiмше бұзылған майысқан жер iрi, көрiнетiн зақымданудың көздерiне ғана орнатылуға болады тағы басқалар шаршау шанақтың алып жүретiн элементтерiнiң кейбiр орындарында қорланудың нәтижесiнде және салдарынан елеулi металды берiктендiру тойтар тақталардың қайта жөндеулерiн процесс пайда болған тәсiлдермен спецнальными анықтай алған қылтықты жарықшақтар көрiнiп қалады.

Сұйықтықтың молекулалық қасиет негiзделген тәсiл үстiртiн ақауларды қуыста индикатор сұйықтықтарын капилляр ену негiзделген (кiретiн сұйықтықтарды әдiстер) капилляр әдiстерi атауын алды және индикатор суретiн тiркеу. Наибольшее распространение получили мелокеросиновый цветной и люминесцентный методы. Керосины, жақсы сулану ие бола және беттiк керiлiспен, тығыздықта жеңiл кiредi. Мынау әдiстi мән тұр тексерiлетiн орын керосинымен дымдайтынын зарыққан, және құрғақ сүртiледi немесе ауаның ағынымен құрғатылады.