1→2→.....→..... Радиоактивті қатардың к–мүшесі үшін:

dN_к=(λ_к-1N_к-1-λ_кN_к)dt; A=λN

Қатар басынан 2 – ядро үшін:

N₂=((λ₁N₁₀/(λ₂-λ₁))( – )+N₂₀

Өтпелі радиоактивтік тепе – теңдік:

λ_іN_і=λ_і-1N_і-1 (19)

Әлфа – радиоактивтілік.

→ +

Әлфа–ыдыраудың тәжірибелік заңдылықтары

R=0,32 (20)

Мұнда R см-мен Т_α МэВ-пен алынады.

lgλ=AlgR+B (21)

(20)–ны ескерсек,

lgλ= lg + (22)

4 МэВ≤ ≤9 МэВ

≤ ≤ ж (23)

Z≥82

Жалпы А↑↑Т_α

Бір элементтің изотоптары үшін А↑↓Т_α

Нәзік түзіліс

ядролары шығаратын әлфа-бөлшектер

-á¼ëøåê òåð òîáû	0	1	2	3	4	5
Ò, ÌýÂ	6,086	6,047	5,76	5,662	5,60	5,481
Процент тiк ¾ëåñi	27,2	69,9	1,7	0,15	1,1	0,016

Ұзын жүрімділік

ядролары шығаратын әлфа–бөлшектер

-б¼лшектер топтары	0	1	2	3
Ò, ÌýÂ	8,78	9,492	10,422	10,543
Проценттiк ¾ëåñi	100	0,0035	0,002	0,018

Әлфа–ыдырау үшін сақталу заңдары

Энергияның сақталу заңынан

Е_α=Т_α+Т_теб=[М(А,Z) – М(А-4,Z-2) – –М(₂Не)]931,5 МэВ. (24)

Импульстің сақталу заңынан

= , ≈4 м.а.б., ≈А–4 м.а.б.

Осыдан және (20)–дан

Т_α=Е_α(А-4)/А), Т_теб=(4/А)Е_α. (25)

Әлфа–ыдырау теориясының элементтері Әлфа–ыдырау механизмі. Туннелдік эффект.

r<R үшін V(r)= – =const

r>R үшін V(r)=k (26)

r=R үшін V(r)=B=k

= ; = (27)

(27^′)

λ=DPν; P≈1; ν≈υ/2R

(28)

Бета–ыдырау

Бета–ыдырау түрлері:

Электондық бета–ыдырау

→ +e + ;

Позитрондық бета–ыдырау

→ +e +ν;

Электондық қарпу

+ → +ν;

Бета–ыдырау энергиясы:

Электондық бета–ыдырау үшін

=[M(A,Z) – M(A,Z+1)]931,5 МэВ

Позитрондық бета–ыдырау үшін

=[M(A,Z) – M(A,Z–1)]931,5 МэВ–2mc

Электондық қарпу үшін

=[M(A,Z) – M(A,Z–1)]931,5 МэВ.

Бета-ыдырау үшін cұрыптау ережелері:

Ферми өтуі үшін

I=0; =1

Гамов–Теллер өтуі үшін

I=0; ±1; =1

Бета-ыдырау ықтималдылығы

≈

Гамма–нұрлану

Ядролар шығаратын гамма–кванттардың энергиялары

10 кэв ≤ Е≤ 10 МэВ,

толқын ұзындықтары

≥ м

Гамма–нұрлану үшін энергия мен импульстің сақталу заңдары

E=E_γ+T_яд

0=р_γ+p_яд.

Ұрпақ күйдегі ядроның тебілу энергиясы

T_яд= ≈ << Е

Шығарылған гамма–кванттың энергиясы

=Е– ≈Е

Шығарылған гамма–кванттың импульс моменті

L= – ; L≥1.

гамма–нұрланудың мультипөлділігі деп аталады.

L=1

дипөлдік,

L=2

кварупөлдік ,

L=3

октупөлдік нұр делінеді.

Бастапқы және ақырғы күйлердің жұптылықтарының қатынасына байланысты гамма–нұрларды электрлік және магниттік деп бөледі.

Электрлік нұр үшін

= ,

магниттік нұр үшін

= .

Электрлік нұр шығарылуының ықтималдылығы

~ .

Магниттік нұр шығарылуының ықтималдылығы

~

Ішкі конверсия электрондарының кинетикалық энегиясы

=Е–ε.

Мұнда Е – ядроның көшу энергиясы, ε – электронның атомға байланыс энегиясы.

Ішкі конверсия коэффициенті

= = = .

– і–қабықтан конверсия коэффициенті.

Мессбауэр эффекті

=R= ; Г= .

үшін =14.4 кэВ, τ= с.

R= эВ, Г= эВ.

R<ћΩ және R< болса, =0 болуы мүмкін.Бұл Мессбауэр эффекті.

=