5.5. Асинхронды орындаушы қозкалтқыштардың сипаттамалары және оларды басқару

Асинхронды орындаушы қозкалтқыштарда айналу жиілігін, айналу моментін және кернеулерді бірлік ретінде пайдаланылған жөн::

; ; . (5.15)

Қозғалтқышта U_y = U_B болғанда онда дөңгелекті айналма өріс және сигналдың эффективті коэфициенті де орын алады:

,

мұндағы к = w_y/w_B – трансформациялау коэффициенті.

U_y кернеу бағыты өзгеруімен бірге сигналдың эффективті коэффициенті бірліктен жоғары болады, ал өріс – элипстік түрде болады.

болғанда, яғни басқарудың сигналын алып тастағанда, өріс лүпілдеуіш (пульсирующим) болады.

Асинхронды орындаушы қозғалтқыштардың негізгі қасиеттері келесідей:

а) механикалық қасиеті : болғанда = const;

б) реттеуші қасиеті : немесе болғанда m = const;

в) басқару қуатының қасиеттері:

болғанда = const, болғанда = const;

г) қоздыру қуатының қасиеттері:

болғанда = const, болғанда = const

5.10 а суретте қозғалтқыштарды 1) амплитудалық (қисық 1), 2) фазалық (қисық 2) және амплитудалы-фазалық (қисық 3) басқарудағы механикалық сипаттамалары көрсетілген.

5.10 б және а суретте қозғалтқыштарды 1) амплитудалық (қисық 1), 2) фазалық (қисық 2) және амплитудалы-фазалық (қисық 3) басқарудағы реттеу сипаттамалары көрсетілген.

5.11. Сурет. Асинхронды орындаушы қозғалтқыштардың реттеуші және механикалық сипаттамалары

Қозғалтқыштардың 1) амплитудалық (қисық 1), 2) фазалық (қисық 2) және амплитудалы-фазалық (қисық 3) басқарудағы механикалық сипаттамалары сызықты емес. Қозғалқыштың индуктивті кедергісінің әсері ротордың айналу жиілігіне қатысты оның сызықты байланыстылығын бұзатын көрсетеді.

Орындаушы асинхронды қозғалтқыштардың айналу жиілігін реттеу кернеуін оның фазасының тұрақтылығында (амплитудалық басқару) немесе тұрақты фазаның кернеу шамасында өзгеруінде (фазалық басқару) өзгерту жолы арқылы жүзеге асады.

Көбіне бір уақытта шаманы және кернеуді басқару фазасының қоздыру кернеуіне қатыстылығында қозғалтқышты амплитудалы-фазалық басқаруды пайдаланылады.

5.11 суретте айналу моментінің сырғынау5.11 суретте айналу моментінің сырғынауға қатыстылығы көрсетілген. 1 қисығы ротордың белсенді кедергі мәнінен сәйкес, мұнда критическое сырғынау (жоғары моментке сәйкес сырғанау) <1; 2 қисығы – ротордың белсенді кедергісіне сәйкес, мұндағы s_m2 > 1. Асинхронды қозғалтқыш жұмысының статикалық орнықтылығы тек бір ауданда 0 ≤ s ≤ s_m қамтамасыз етіледі.

0 ≤ s ≤ l диапазонда орнықтылықты жұмыс 2 қасиетке ие орындаушы қозғалтқыштарға ғана тән. Статордың орамаларында кернеуді өзгерту жолы арқылы ротордың айналу жиілігін басқару 2 қасиетке ие орындаушы қозғалтқыштарда ғана қолайлы.

Орындаушы асинхронды қозғалтқыштардың барлық диапазонда айналу жиілігі және басқарудың шарттылығының мәні болып s_m ≥ l табылады.

Қозғалтқыштардың төңкерме сырғанауы s_m мәні 3-4 аралығында алынады.

5.12. Сурет. Асинхронды қозғалтқыштардың айналу моментінің сырғанауға қатынасы

Асинхронды орындаушы қозғалтқыштар үшін амплитудалық, фазалық, амплитудалы-фазалық басқаруды пайдаланылады.

Амплитулдалық басқаруда (сурет 5.13, а) қоздыру орамасын ҚО ауыспалы токтың U₁ номиналды режиміндегі желісіне қосады. Басқару орамасына БО сигнал беріледі –U_y басқарушы кернеу, фазада ығыстырылған сдвинутое по фазе U_в қоздыру кернеуіне қатыстылығы– 90° бұрышты желі кернеуі. Ротордың айналу жиілігін басқару U_y амплитудасын өзгермейтін фазада өзгерту арқылы жүзеге асады (сурет . 5.13, б).

КР – кернеуді реттеуші, 90^о–та U_y>U_B фаза ығысуларының аралығындағы амплитуда бойынша U’_y өзгеруін қамтамасыз етеді.

Фазалық басқаруда (сурет 5.13, а) қоздыру орамасын ҚО номинальды кернеу желісінің қосады. Орамаға кернеу беріледі, ол номиналды шамада және фазадағы қоздыру кернеуіне қатынасына тең. Ротордың айналу жиілігін басқарудың жолы фазаны басқару кернеуін өзгерту - бұрышы арқылы жүзеге асады (сурет. 5.13, б). ФЫҚ – фазоығыстырушы құрылғы, ол өзгермейтін U_у амплитудағы U_у және U_в фазаларының өзгеруін қамтамасыз етеді.

5.13. Сурет. Амплитудалық басқару схемасы және векторлық диаграмма