3.1.2. Полигонометрия.

Полигонометрия разряды, жүрістердің жалпы ұзындығы, пунктер саны.

Өндірістік алаң территориясында 1 разряд тиангуляциясына 1-ші разрядты

полигометрия құру жобаланып отыр.

Жүрістердің жалпы ұзындығы 4950 метр. Пункттер саны – 10. Жақтардың анағұрлым үлкен ұзындығы – 550 метр. Жақтардың анағұрлым аз ұзындығы 325 метр.

Полигонометрия шартты нүктелер арқылы жүрістер жүйесін құрайды. Таңбалар мен орталықтар түрі:

1 разрядты полигонометрия пункттері үшін, топографиялық түсірулер бойынша инструкциялар, қиылған пирамида формасы тәріздес 2 бетон блоктарынан тұратын 5 типті орталықты ұсынады. Әр блоктың тік сызығында марка салынған. Инструменттер, сызық өлшеу әдістері және бұрыш өлшемінің орташа квадраттық қатесі.

1 разрядты полигонометрия жүрісіндегі линия ұзындығы, 1:10000 салыстырмалы қате жіберушілік есебімен, кіші топографиялық светодальномермен немесе аспалы өлшеу приборымен өлшенеді.

1разрядты полигонометрияда бұрыштарды Т-2 теодолитпен, 2 әдіспен өлшейді, ол Т-5 теодолитімен 3 әдіспен өлшейді. Горизонтальді бұрыштарды өлшеуде орташа квадраттық қате жіберушілік ±5″. Бұрыштарды өлшеу үшін визирлік марка компактісінің үш штативті жүйесін қолданады. Теодалитті орташа дәл кестіру және визирлік мақсат дәлдігі 1мм шамасында болу керек.

Жүріс жағының орташа квадраттық қатесі,

, (1)

мұндағы: - басты пунктегі ориентир бағыттарының орташа

квадраттық қатесі;

- жүрістегі функционалдық бұрыштың орташа

квадраттық қатесі;

Басты пункттегі ориентир бағыттарының орташа квадраттық қатесі,

, (2)

мұндағы:

- жүрістегі тораптардың орташа саны,

- басты нүктеде тоғысатын, жүрістердің саны.

1 жүрістің функционалды бұрышының орташа квадраттық қатесі,

, (3)

мұндағы: - бұрылыс бұрыштарын өлшеудегі орташа квадраттық қате;

k - басты пунктен санағанда, жүріс жағының есептік номері.

Басты пунктерден тұратын полигонометриялық желідегі кез-келген жүріс пункті тәртібінің орташа квадраттық қатесі,

, (4)

, (5)

, (6)

, (7)

мұндағы: n - жүрістегі жақтардың орташа саны;

к-басты пункттен келесі пунктке дейінгі жақтардың саны;

ℓ - жүріс жақтарының орташа ұзындығы,

(8)

3.1.3. Нивелирлік түсіріс.

Жобада топографиялық түсірудегі негіздеу үшін ІІІ- класс нивелирланған желісі және инженерлік сұрақтарды шешу жобаланған. ІІІ –класс нивелирлеу желістері І және ІІ нивелирлеу пунктеріне сүйенеді. ІІІ класс нивелирлеу желістері тура және кейін жүру бағыттарында салынады.

Нивелирлік таңбалар, нүкте биіктігін сол жерге бір уақытта орнату үшін арналған. Тұрақты белгі – топырақты ренер, бетон плитасымен қосылған төртжақты пилоннан тұрады.

Инструменттер, станциядағы жұмыстар бағдарламасы.

3 класс нивелирленуі үшін, Н – 3 нивелирін қолдану дәл нивелир, деңгейі және эквациялық винті бар. 1 км екі жақты жүріске, орташа квадраттық қате жіберушілік 2мм-ден аспау керек. НЗК – визирлауының өздігінен орналасатын линия нивелирін қолдануға болады. Үшметрлі, екі жақты, сантиметрлік бөлулері бар, бүтін деңгейлерге бекітілген рейкаларды қолданады.

Нивелирлік түсіріс ортадан жасалады. Рейкадан нивелирге дейінгі арақашықтық 75 метрге тең. Станцияда нивелирлеу, есептелген қашықтық өлшуішінен жасалады, арақашықтықты анықтау үшін.

Рейкалардың қызыл және қара жақтарынан алынған есептер бойынша келіспеушіліктер 3 мм – ден аспау керек.

3 – класс нивелирлеуі

Пункт белгісінің орташа квадраттық қате жіберушілігі,

, (9)

мұндағы: mnиех - қорытынды соңғы пункттің биіктігін

анықтаудағы орташа квадраттық қате жіберушілік;

μ – 1 км жүрістегі орташа квадаттық қате жіберушілік;

α - белгілі бір нүктеден кез келген қорытынды пунктке

дейінгі ең аз шамадағы арқашықтық;

d - нивелир жүрісінің ұзындығы.

4–класс нивелирлеуі

Кез-келген нүктенің орташа квадраттық қатесі;

, (10)

мұндағы: - орташа квадраттық қатені анықтау жолымен,

нивелир желісіндегі басты пункттін биіктігін анықтаудың орташа квадраттық қатесі.

- жүрістегі абсолютті биіктікті анықтаудың орташа

квадраттық қатесі.

Орташа квадраттық қате былай анықталады.

, (11)

мұндағы: - басты пунктегі үйлесетін нивелир жүрістерінің орташа

ұзындығы, км.

р - басты пункттегі үйлесетін жүрістер саны,

(12)

мұнда: α - жақындағы басты пунктке дейінгі арақашықтық, км.

,

,

3 класс нивелирлеуде 1 км жүрісте қыйыспаушылық тең,

, (13)

3 класс нивелир жұмыстарының 2 км ұзындығында,

, (14)

4 класс нивелирлеуде 1 км жүрісте қыйыспаушылық тең:

, (15)

4 класс нивелир жүрістерінің жалпы ұзындығында:

, (16)