Эритроциттердің моноклоналды антиденемен аглютинация реакциясының нәтижесін өзінше пайымдау

Реагентпен реакция нәтижесі				Зерттелетін қан топтары
Анти-А	Анти-В	Анти-АВ
-	-	-	О
+	-	+	А
-	+	+	В
+	+	+	АВ

№2 жұмыс. Анти-D СуперЦоликлонды қолдану арқылы агглютинация реакциясымен Rh-факторды анықтау

Жұмысқа қажетті заттар:

• Анти-D Супер Цоликлоны;

• Планшет;

• 0,9% натрий хлор ертіндісі;

• Шыны таяқшалары.

Жұмыстың орындалуы:

• анти-D Супер реагентінің бір үлкен тамшысын ( 0,1 мл) планшетке тамызамыз.

• Жанына зерттелуге алынған қанның бір тамшысын ( 0,03 мл) тамызамыз .

• Қан тамшысын реагентпен жақсылап араластырамыз.

• Пластинканы жай ғана ары- бері қозгаймыз. 3 минут өткен соң реакция нәтижесін қараймыз.

• Реакция нәтижесін тез арада жазып алу.

Нәтижесін өзінше пайымдау:

• Аглютинация реакциясы болса, зерттелген қанды оң деп белгілейді Ал аглютинация реакциясы болмаса, зерттелген қанды теріс деп белгілейді

Қанның құрамы мен қасиетінің көрсеткіштері (Халықаралық және традициондық жүйе бойынша)

Көрсеткіштер	СИ жүйесі бойынша	Традициондық жүйе
Плазма		52-58%
Формалық элементтер Форменные элементы		42-48%
Гематокриттік көрсеткіш: (Гематокритный показатель) Ерлерде (мужчины) Әйелдерде (женщины)	0,40-0,48л/л 0,36-0,42 л/л
Плазмадағы белоктар (Общий белок плазмы): Альбуминдер (альбумины) Глобулиндер (Глобулины) Фибриноген (Фибриноген)	60-80 г/л 35-45 г/л 20-35 г/л 3-5 г/л	6,0-8,0 г% 3,5-4,5 г% 2,0-3,5 г% 0,3-0,5 г%
Қалдық азот (Общий азот)	14,3-28,6 ммоль/л	20-40 мг%
Мочевина	3,0-8,0 ммоль/л	10-20 мг%
Билирубин	8-20 ммоль/л	10-20 мг%
Липидтер (Липиды)	4,0-8,0 г/л	400-800 мг%
Холестерин (жалпы)	3,0-7,0 ммоль/л	150-200 мг%
Глюкоза	3,3-5,6 ммоль/л	60-100 мг%
Плазмадағы неорганикалық заттар - 1%
Натрий	130-150 ммоль/л	310-360 мг%
Калий	3,0-5,0 ммоль/л	14-18 мг%
Кальций	2,5-2,75 ммоль/л	9-11 мг%
Хлор	95-110 ммоль/л	310-380 мг%
Магний	1 ммоль/л дейін
рН	вен. - 7,36 арт. – 7,44	7,36-7,44
Қанның меншікті салмағы (Удельный вес крови)	1,050-1,064	1,050-1,064
Плазма меншікті салмағы (Удельный вес плазмы)	1,024-1,032	1,024-1,032
Формалық элементтердің меншікті салмағы (Удельный вес форманных элементов)	1,089-1,098	1,089-1,098
Тұтқырлығы (Вязкость)	4 - 5	4 - 5
Осмостық қысым (Осмотическое давление)	290-310 мосм/л	7,8-8,1 атм.
Онкот. Қысым (Онкотическое давление)	3,0-4,0 мосм/л	0,03-0,04 атм. 20-30 мм рт. ст.
Эритроциттер (Эритроциты) Ерлерде Әйелдерде	(4,0-5,1)*1012/л (3,7-4,7)*1012/л	1 мкл - 4,0-5,1 млн. 1 мкл - 3,7-4,7 млн.
Гемоглобин Ерлерде (Мужчины) Әйелдерде (Женщины)	130-160 г/л 120-140 г/л	13,0-15,0 г% 12,0-14,0 г%
Қанның түстік көрсеткіш (ЦПК)	0,86 – 1,05	0,86 – 1,05
ЭТЖ (СОЭ) Ерлерде(Мужчины) Әйелдерде(Женщины)	1-10 мм/ч 2-15 мм/ч	1-10 мм/ч 2-15 мм/ч
Лейкоциттер (Лейкоциты)	(4,1-8,8)*109/л	1 мкл – 4,1- 8,8 мың.
Базофилдер (Базофилы)	(40-90)*106/л	0-1%
Эозинофилдер (Эозинофилы)	(30-300)*106/л	1-5 %
Жас нейтрофилдер (Юнные нейтрофилы)	(40-90)*106/л	0-1%
Таяқшалы ядролы (Палочкоядерные нейтрофилы)	(60-360)*106/л	1-6%
Сегментті ядролы (Сегментоядерные нейтрофилы)	(2820-4320)*106/л	47-70%
Лимфоциттер (Лимфоциты)	(1090-2220)*106/л	20-40%
Моноциттер (Моноциты)	(180-660)*106/л	3-10%
Тромбоциттер (Тромбоциты)	(180-320)*109/л	1 мкл - 180-320 мың.
Альтгаузен бойынша қан ұю уақыты (Свертывание крови по Альтгаузену)		5 – 6 мин

Клиникалық қан анализі

Элемент тесті		Тест мағынасын ашу (ағылш)	(каз)тест мағынасын ашу		(орысша)тест мағынасын ашу		Қалыпты көрсеткіштері
WBC		white blood cells	ақ қан түйіршіктері		белые кровяные тельца		(норма 4,5—9*   кл/л)
NEUT% (NE%)		neutrophils	нейтрофильдердің салыстырмалы мөлшері(%)		относительное (%) содержание нейтрофилов		(норма 47—72%)
NEUT# (NE#)		neutrophils	нейтрофильдердің абсолюттік мөлшері		абсолютное содержание нейтрофилов
LYM% (LY%)		lymphocyte	лимфоциттердің салыстырмалы мөлшері(%)		относительное (%) содержание лимфоцитов		(норма 25—40%)
LYM# (LY#)		lymphocyte	лимфоциттердің абсолюттік мөлшері		абсолютное содержание лимфоцитов		(норма 1,2—3,0х /л (или 1,2—3,0 х  /мкл))
MON% (MO%)		monocyte	моноциттердің салыстырмалы мөлшері(%)		относительное (%) содержание моноцитов		(норма 0,04—0,11)
MON# (MO#)		monocyte	моноциттердің абсолюттік мөлшері		абсолютное содержание моноцитов		(норма 0,1—0,6 *  /л).
EO%			эозинофильдердің салыстырмалы мөлшері(%)		относительное (%) содержание эозинофилов		0,5–5 %.
EO#			эозинофильдердің абсолюттік мөлшері		абсолютное содержание эозинофилов		0,16 ± 0,01 х 109/л
BA%		basophiles	базофильдердің салыстырмалы мөлшері(%)		относительное (%) содержание базофилов		0-1%
BA#		absolute basophile count	базофильдердің абсолюттік мөлшері		абсолютное содержание базофилов		0,050 ± 0,007 х 109/л
GR%			Гранулоциттердің салыстырмалы мөлшері(%)		относительное (%) содержание гранулоцитов		(норма 47—72%)
GR#			Гранулоциттердің абсолюттік мөлшері		абсолютное содержание гранулоцитов		(норма 1,2—6,8 х  /л (или 1,2—6,8 х  /мкл))
RBC  абсолютное содержание эритроцитов		red blood cells	қанның қызыл түйіршіктері		красные кровяные тельца		мужчины — (3,90-5,10) х  /л; женщины — (3,70-4,90) х  /л; дети — (3,80-4,90) х  /л
HGB		Hb, hemoglobin	қандағы гемоглобин концентрациясы		концентрация гемоглобина в цельной крови		мужчины — 130—150 г/л (граммов на литр); женщины — 120—140 г/л; дети — 120—140 г/л.
HCT		hematocrit	гематокрит		гематокрит		(норма 0,39—0,49), часть (% = л/л)
ESR			ЭТЖ (эритроциттердің тұну жылдамдығы)		СОЭ (скорость оседания эритроцитов)		у женщин равняется 3—14 мм/час, а у мужчин — 3-10 мм/час
MCV			эритроциттердің кубтық микрометрдегі (мкм) немесе фемтолитрдегі (фл) орташа көлемі (қалыпты мөлшері 80-95фл)		средний объём эритроцита в кубических микрометрах (мкм) или фемтолитрах (фл)		(норма 80—95 фл)
MCH					среднее содержание гемоглобина в отдельном эритроците в абсолютных единицах , пропорциональное отношению «гемоглобин/количество эритроцитов». Цветной показатель крови в старых анализах.		(норма 27—31 пг) 0,90—1,10
MCHC			эритроциттегі гемоглобиннің орташа концентрациясы (қалыпты мөлшері 320-370 г/л), эритроциттің гемоглобинмен қанығу дәрежесін көрсетеді		средняя концентрация гемоглобина в эритроците, отражает степень насыщения эритроцита гемоглобином		(норма 320—370 г/л)
PLT		platelets	Қан пластинкалары		кровяные пластинки		(норма 150—400   кл/л)
MPV	mean platelet volume			Тромбоциттердің орташа колемі		средний объем тромбоцитов		(норма 7—10 фл)
PDW				Тромбоциттерді көлемі бойынша бөлудің салыстырмалы ені, тромбоциттердің гетерогендік көрсеткіші		относительная ширина распределения тромбоцитов по объёму, показатель гетерогенности тромбоцитов
PCT	platelet crit			тромбокрит (қалыпты мөлшері 0,108-0,282), тромбоциттерге тиесілі қан көлемінің (%) бөлігі		тромбокрит объёма цельной крови, занимаемую тромбоцитами		(норма 0,108—0,282), доля (%)

№4.1 тақырып: Ас қорыту жүйесінің қызметін зертеу әдістері. Қарында және ішектің әр түрлі бөліктеріндегі ас қорытудың физиологиялық негіздері.

Оқыту мақсаты: 1.Ас қорыту физиологиясы бойынша білімді қалыптастыру.

2.Қарын сөлінің қасиетін зерттеу бойынша дағдыны қалыптастыру.

Оқыту міндеттері:

1. Ас қорыту жолдарының қызметін зерттеу әдістерінің маңызын ашып көрсету.

2.Қарын -ішек жолдарының әртүрлі бөлімдеріндегі ас қорыту үрдісімен, ас қорыту сөлдерінің құрамымен таныстыру.

3. Қоректік заттардың сіңірілу механизмін және олардың қарын-ішек бөлімдеріндегі сіңірілу ерекшеліктерінің маңызын ашып көрсету.

4.Ас қорытудағы ұйқы безінің ролімен таныстыру.

5.Қарын сөлінің ферментативтік қасиетін зерттеу бойынша жұмысымен таныстыру.

Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Ауыз қуысындағы астың қорытылуы. Сілекейдің құрамы, сілекей бөліну кезеңдері, реттелуі.

2. Ас қорыту жүйесінің қызметін зерттеу әдістері

3. Қарын сөлінің ферментативтік қасиеті мен құрамы..

4. Қарын сөліндегі тұз қышқылының ролі.

5. Қарынның сөл бөлуінің реттелуі.

Оқыту әдістері: аралас әдіс

1.Варианттары (топтық дискуссия әдісі, ауызша сауалдама)

2.Тәжірибелік жұмыстарды орындау және нәтижелерін талқылау, хаттамаларды

толтыру:

№ 1 «Ас қорытуды фистулалық әдістермен зерттеу». Қалыпты физиология: студенттерге арналған әдістемелік нұсқау, 2007ж, №1 жұмыс, 146 бет.

3. 3. Практикалық жұмыстарды орындау үшін мынадай оқыту заттары қолданылады:

«Қалыпты физиология» студенттерге арналған әдістемелік нұсқау, қарыншылардың муляждары.

5. Видео және анимациялық материалды көрсету:

Фильмдер

- «Пищеварение» (10 мин)

- «Рефлекс слюноотделения у собаки»

-« Методика фистульных операций на ЖКТ» (9,23 мин)

Анимациялар

• «ЖКТ- строение»

• «Пищеварение- ворсинка»

• «Перистальтика»

• «Глотание 1 и 2»

Әдебиеттер: Негізгі:

1. Сәтбаева Х.Қ., Өтепбергенов А.А., Нілдібаева Ж.Б. Адам физиологиясы. (Оқулық). – Алматы. Издательство «Дәуір», 2005. – 663 бет.

2. Қалыпты физиология. Студенттерге арналған әдістемелік нұсқаулар. Аламаты 2007 ж. 64-90 бет.

Қосымша:

1. Адам физиологиясы. (оқулық). Сәтбаева Х.Қ., Өтепбергенов А.А., Нілдібаева Ж.Б. – Алматы. Издательство «Білім», 1995. – 663 бет.

2. Қалыпты физиологиядан тәжірибелік сабақтарға жетекшілік нұсқаулар./ Сайдахметова А.С., Рахыжанова С.О. Семей, 2006 г. - 174 бет.

3. Қалыпты физиология: лабораториялық жұмыстары (студенттер үшін)

жауапты редакторлары: Сатпаева Х.Қ., Нельдибаева Ж.Б.. Шымкент, 1993. – 254 бет.

Орыс тілінде:

Негізгі:

1. Ноздрачев А.Д., Орлов Р.С. Нормальная физиология: учебник + СД-диск. – М., 2006. – 696 с.

2. Судаков К.В., Киселев И.И. и др. Нормальная физиология в динамических схемах: Атлас (цветной, иллюстрированный): учебное пособие. – М., 2007. – 350 с.

3. Агаджанян Н.А. Нормальная физиология: учебник. – М., 2007. – 520 с.

4. Физиология человека: Учебник /Под ред. В.М.Покровского, Г.Ф.Коротько. – 2-е изд., перераб и доп. – М.: Медицина, 2003. – 656 с.

5. Атлас по нормальной физиологии / Под ред. Н.А.Агаджаняна. - М.: Высшая школа, 1986.

6. Нормальная физиология: Курс физиологии функциональных систем / Под ред. К.В.Судакова. – М.: Медицинское информационное агентство, 1999. – 718 с.

7. Руководство к практическим занятиям по нормальной физиологии /Под ред. К.В.Судакова, А.В.Котова. – М., 2002.

7. Судаков К.В. Курс лекций. М.: Медицина, 2000. – 784 с.

8. Агаджанян Н.А. Основы физиологии человека. – М.: изд-во РУДН, 2001.–409 с.

9.Общая физиология (методическая указания для студентов) //под ред. Соколова А.Д. Алматы, 2006 г. 101 стр.

10.Методиченские указания для студентов «Частная физиология» под ред. Соколова А.Д. изд. КазНМУ, 2007 г.

11.Колесинская Р.Д., Соколов А.Д. Возрастные особенности физиологических систем растущего организма. Алматы, 2007.

12.Электронное учебное пособие по «Частной физиологии» и «Общей физиологии» на каз. яз ( под. ред. Махамбетовой М.Б., Жумаковой Т.А. и Байжановой Н.С.) и на русс. яз. (под ред. Соколова А.Д..)-2013г

Қосымша:

1. Гладинец А.М. Интегративная деятельность организма. - Караганда, 2001. - 63 с.

2. Физиология человека /Н.А.Агаджанян и др. - Алма-Ата: Казахстан, 1992. T.I,II.

3. Начала физиологии /Под ред. А.Д.Ноздрачева. - С-Пб.: Изд-во "Лань", 2001.

4. Основы физиологии человека /Под ред. Б.И.Ткаченко. - С.-Петербург, 1994. Т.I,II.

5. Практикум по нормальной физиологии /Под ред. Н.А.Агаджаняна, А.В.Коробкова. - М.: Высш. школа, 1983. - С. 209-243.

6. Ситуационные задачи по физиологии с основами анатомии для самостоятельной работы студентов / Под ред. А.А.Утебергенова, Д.А.Адильбековой. – Шымкент, 2006. – 66 с.

Студенттің білімін бағалау:

«ҚазҰМУ студенттерінің компетенция деңгейін бағалау тәртіптеріне» сай БСЗБ және МБРҒН орталықтарының ұсынысымен осы практикалық сабақтарда бағаланады

1. «Білімі» компетенциясы – ауызша сауалдама(сұрақтары төменде көрсетілген)

Бақылау сұрақтары:

1. Ауыз қуысындағы астың қорытылуы. Сілекейдің құрамы, сілекей бөлінуі кезеңдері, реттелуі.

2. Ас қорыту жүйесінің қызметін зерттеу әдістері

3. Қарын сөлінің ферментативтік қасиеті мен құрамы..

4. Қарын сөліндегі тұз қышқылының ролі.

5. Қарынның сөл бөлуінің реттелуі.

№ 4.2. тақырып: Ішектің әртүрлі бөлімдеріндегі ас қорыту физиологиясы. Ас қорытуға ұйқы безінің қатысуы.

Оқыту мақсаты:

1. Ішектін әртүрлі бөлімдеріндегі ас қорыту физиологиясы бойынша білімді қалыптастыру.

2.Ұйқы безінің қызметі түралы білімді қалыптастыру.

3. Қарын сөлінің ферментативтік қассиетін зерттеудің дағдыларын қалыптастыру.

Оқыту міндеттері:

1.Ішек қызметінің маңызын ашып көрсету.

2.Қарын -ішек жолдарының әртүрлі бөлімдеріндегі ас қорыту үрдісімен, ас қорыту сөлдерінің құрамымен таныстыру.

3. Қоректік заттардың сіңірілу механизмін және олардың қарын-ішек бөлімдеріндегі сіңірілу ерекшеліктерінің маңызын ашып көрсету.

4.Ас қорытудағы ұйқы безінің ролімен таныстыру.

5.Қарын сөлінің ферментативтік қасиетін зерттеу бойынша жұмысымен таныстыру.

Тақырыптын негізгі сұрақтары:

1. Ұйқы безі сөлінің ферментативтік құрамы және ұйқы безінің сөл бөлу кезеңдері. 2. Ішек сөлі құрамы, ферментативтік қасиеті. Ішек сөлінің бөлінуінің реттелуі.

3.Ас қорыту үрдісіндегі ұйқы безінің ролі.

4.Биологиялық мембрананың таңдамалы және бір бағытта өткізгіштігі.

5.Ас қорыту жолдарының әртүрлі бөлімдеріндегі сіңірілу (ауыз қуысында, қарында, ішекте)

6. Сіңірілу механизмі және заттардың ішек қуысынан ішкі ортаға тасымалдануы (пассивті, активті тасымалдау, жеңілдетілген диффузия)

7. Мембраналық ас қорытылу.

8.Ащы ішектегі әртүрлі заттардың сіңірілуі (белок, көмірсу, май гидролиз өнімдері, су және минералдық заттар). Тоқ ішектегі заттардың сіңірілуі.

Оқыту әдістері: аралас әдіс

1.Варианттары (топтық дискуссия әдісі, ауызша сауалдама)

2.Тәжірибелік жұмыстарды орындау және нәтижелерін талқылау, хаттамаларды

толтыру:

№1.. «. Қарын сөлінің ферментативтік қасиетін анықтау». Қалыпты физиология: студенттерге арналған әдістемелік нұсқау, 2007ж, №2 жұмыс, 149 бет.

№2.. «Бақа тік ішегінің моторикасының реттелуі». Қалыпты физиология: студенттерге арналған әдістемелік нұсқау, 2007ж, №1 жұмыс, 151бет.

№3.Биологиялық мембрананың бір бағытта өткізгіштігі. Вертгеймер тәжірбиесі». Қалыпты физиология: студенттерге арналған әдістемелік нұсқау, 2007ж., №2 жұмыс, 153 бет

3. Практикалық жұмыстарды орындау үшін мынадай оқыту құралдар қолданылады:

«Қалыпты физиология» студенттерге арналған әдістемелік нұсқау, термостат, ыстық су, ет талшығы (фибрин), әртүрлі қарын сөлі бар пробиркалар, муляждар, бақа, физиологиялық ерітінді, метилен көгі, штатив, қайшы.

Әдебиеттер

Қазақ тілінде:

Негізгі: