Сату бюджеті

Басқару және коммерциялық шығындардың бюджеті

өндіріс бюджеті

Шикізат қоры және дайын өнімдер бюджеті

Шикізат және материалдың тура бюджеті

өзгермелі наклад – расход. бюджет

Енбек шығыны тура бюджеті

Сатылған өнімдердің өзіндік құнының бюджеті

Пайда және шығын болжамдау есебі

Болжамдау балансы

Ақша қаражаттарының бюджеті

Күрделі салымдар бюджеті

Шаруашылық етуші субъектінің генералды бюджеті.

Бұндай бюджеттерді ұзақ және қысқа мерзімді болашаққа құрастыру процессі бюджеттендіру деп аталады. Әрине, схемада көрсетілгендей бюджеттердің қаржы менеджерлерінің бәрінің (түгелдей) қаржысы болмайды, бірақта ол олардың әрқайсысының мағынасын түсінуі керек және олардың өзара байланысын одан басқа, операциялық бюджеттерді дайындағанда қаржылық сипаттағы болжамдау есептері орындалады, оның нәтижесі болжамды қаржы меңгеріп жасауға негіз болады.

Сондықтан әрбір блоктың мағынасын жалпы жағдайда олардың жүйелік жағын қарастырайық.

1- блок. Сату бюджеті.

Бұл блоктың мақсаты – сату көлеміне болжам жасауды есептеу (Сөк). Компанияның стратегиялық дамуына байланысты, оның өндірістік қуаттылығы және ең бастысы өткізетін рыноктық сиымдылығына қарай потенциалды сататын өнімдердің көлемі Сөк саны анықталады (натуралдық бірлікпен) (единица). Болжамды баға (Бб) сатылатын көлемнің құнын бағалауға керек.

Соныменен, сату бюджетін қалыптастыруда базалық есеп келесі теңестіру арқылы анықталады:

Сөк = Сөк * Бб

Мұндағы, Сөк – сатылатын өнімдердің көлемі

Бб – болжамды баға.

2- блок. Өндіріс бюджеті

Бұл блоктың мақсаты - өндіріс (Өк) көлемінің болжамды есебін шығару. Ол үшін 1 – блоктағы шығарылған есептің негізінде және мақсатты өндіріс қалдықтары бірақ сатылмаған өнімдердің қорының нәтижесін ескеріледі.

Егер әрбір өнімдер бойынша натуралдық бірлікпен есептеледі.

Бөк = БСөк + ӨМқ = Дөжқ - Өқ

Мұндағы, Бөк – болжамды өндіріс көлемі

БСөк – болжамды сату көлемі

ӨМқ - өнімдердің мақсатты қалдығы

ДӨжқ – дайын өнімдерге жалпы қажеттілік

Өқ - өнімдердің қалдығы

3 – блок. Шикізаттар және материалдарға тура шығындар бюджеті

Алдағы берілген өндіріс көлемі туралы берілгендер негізінде, өндірілген өнімдердің бірлігіне шикізаттардың нормативтік шығыны және шикізаттар, материалдардың бағасына жалпы. Берілгендер натуралдық бірлікпен және ақша түрінде есептелінеді.

4 – блок. Тура еңбек шығындарының бюджеті

Блоктың мақсаты – тікелей өндірісте істейтін еңбек ресурстарына жалпы шығындарды есептеу. Берілгендер алдағы блоктерде берілген өндіріс көлемі туралы есеп. Есептеу алгоритмі көптеген факторларға байланысты, оның ішінде қызметкерлер, жұмысшылардың еңбектерін нормалау және еңбек еңбекақы жүйесіне байланысты. Өндірісте кейбір нормативтер сағатпен есептелінеді, онда бір сағатқа тарифтік ставка бойынша еңбек ақы төленеді, сондай-ақ еңбек шығындарын өнімдерге есептеп шығаруға болады.

5 – блок. Өзгермелі қосымша шығындар бюджеті

Компанияның қабылдаған базалық көрсеткіштері (өндіріс көлемі, тура еңбек шығындары және т.б.) байланысты статиялар бойынша қосымша шығындардың (амортизация, электр энергиясы, сақтандыру, басқадай жалпы цех бойынша шығындар және т..б.) есеп жүргізіледі.

10- тақырып.Операциялық тұтқаның тиімділігі.