Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
бел.літ.docx
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
156.36 Кб
Скачать

5. Развіццё беларускай драматургіі ў 19бб-1985-я гады: жанравая разнастайнасць, тэматычная адметнасць, пафас.

Драматургія — самы дасканала распрацаваны з трох родаў сучаснай літаратуры і самы эфектыўны па сіле ўздзеян-ня, што абумоўлена найперш самой спецыфікай драматыч-нага твора як факта мастацтва. Прызначаны для пастаноўкі на сцэне, ён вызначаецца маштабнасцю канфлікту, што ля-жыць у яго аснове, як пра тое даводзіў яшчэ К. Крапіва. Ды і сама яго бліскучая камедыя «Брама неўміручасці» стала для сучасных драматургаў своеасаблівым праграмным тво-рам, які шмат у чым вызначыў пошукі новых шляхоў і маг- чымасцей у вырашэнні драматургамі многіх сацыяльных канфліктаў у грамадстве. Як ніхто іншы, Крапіва сваёй «Брамай неўміручасці» па-казаў неабмежаваньш магчымасці фантастычнага, умоўнага ў рэалістычным адлюстраванні тых праблем у грамадстве, якія патрабуюць неадкладнага вырашэння. Неверагодным, фантастычным у сатырычнай камедыі К.Крапіва дасягае не толькі выключнай займальнасці, што для камедыйнага жан-ру немалаважна, але і стварае звышэкстрэмальную сітуа-цыю, якой максімальна дакладна вызначаецца сутнасць кож-нага персанажа. Значных поспехау у пасляваенны час дасягнула беларуская драматургiя. Сярод беларускiх драматургау Матукоускi, Дударау, Макаенак. У сучаснай драматургii асаблiвае месца займае камедыя. Паколькi гэта адзiн з гiбкiх жанрау, здольных аператыуна рэагiраваць на патрабаваннi часу. Заканамерна, што у мовах крытыкi i самакрытыкi узрастае роля сатырычнай камедыi, бо яе развiцця патрабуе само жыцце. Падцвярджэннем можа служыць камедыя "Амнiстыя” Матукоускага. Сатырычная камедыя "Амнiстыя” ставiць i вырашае праблему узаемоадносiн асобы i калектыву i ролi калектыву у выхаваннi i перавыхаваннi чалавека. У камедыi праводзiцца думка, што памяркоунасць такiх кiраунiкоу у адносiнах да людзей тыпу Салавейчыка, наносiць не менш маральныя i матэрыяльныя страты, чым iх дзейнасць. На вобразах Бажашуткавай, Кiчкайлы драматург выкрывае сучасных мешчан, якiя умеюць прыстасавацца у любых абставiнах. Сярод шматлікіх імёнаў суч. драм-гіі імя А. Дударава – адно з найбольш вядомых. Яго п’есы: Выбар”, “Парог”, “Апошні ўзлёт”, “Вечар”, “Радавыя” і інш. I пра Вялікую Айчынную вайну напісана шмат твораў. Трагікамедыя А. Макаёнка «Трыбунал» вылучаецца з усіх перш за ўсё сваім наватарствам у адлюстраванні трагіч-ных падзей, мастацкімі сродкамі ўслаўлення мужнасці і патрыятызму нашага народа ў гады вайны. Нязвыклым падаўся многім і жанр твора пра трагічнае — трагікаме-дыя. Здавалася б, парадаксальнае спалучэнне неспалучаль'-нага. Неадназначнае ўспрыманне крытыкай гэтага смелага І наватарскага твора тлумачьвдца і сітуацыяй, што складае асноўны змест: «дзеці ледзь не пасадзілі ў пельку свайго бацьку!» Вось гэтым «ледзь» усё і вызначаецца на карысць аутара, бо ён не перабраў меры, як кажуць, што і ў мас-тацтве і ў жыцці вельмі важна. Што да камічнага і яго на-значэння ў творы, то зноў жа на карысць аўтара і тое, самім народам паважаны і любімы такі фальклорны жанр як лубок — разнавіднасць анекдота, у якім якраз і спалучаецца неспалучальнае: камічнае і трагічнае. Бо ў самім жыцці не раз бывае такое, пра што лепш, чым сам народ і не скажаш: і смех і грэх. Дарэчы, сітуацыя, пакла-дзеная ў аснову сюжэта, пісьменнікам не выдумана, а па-чутая ім на кірмашы ў Стоўбцах: дзеці ледзь не ўтапілі свайго бацьку, не ведаючы, што той пайшоў на службу да немцаў па заданні партызан.