- •1. Атмосфераның ластануы себептері мен салдары
- •1.1. Атмосфера- тіршілік негізі
- •1.2. Атмосфераны ластаушылар
- •1.3.Атмосфераға шығарулар және олардың сипаттамасы.
- •1.16. Сурет.Гинцветмет түтікшесінің құрылымы.
- •1.4. Атмосфералық ауаның сапа нормативтері
- •2. Атмосферада ластаушы заттардың таралуы
- •2.1. Атмосферада ластаушы заттардың орналасуы
- •1. Газдың қатты заттарға түрленуі
- •2. Тотығу
- •3. Тізбекті фотохимиялық реакциялар - тұмшаның түзілу негізі
- •1 Ванна; 2- үрлендіргіштің ауа таратушысы; 3- тартпа қабылдағыш
- •Шаң жоңқа қабылдағыш корпусы; 2- қабылдаушы келте құбыр; 3- лынбалы қақпақ; 4- ілмек; 6- бағыттаушы пластина
- •4. Қалдықтарды ластанудан тазалау технологиясының физико-химиялық негіздері
- •4.1. Қатты немесе сұйық түрде ластануларды кетірукезінде қолданылатын физикалық принциптер
- •4.1. Сурет. Тозаңның айналу жылдамдығын анықтауға арналған номограмма.
- •4.2. Газ тәріздес қоспаларды бөлудің негізгі үрдістері
- •5. Атмосфераны ластаушы заттардың артық мөлшерін жоятын техника мен технологиялар
- •5.1 Шаң тұтудың негізгі қасиеттері
- •5.2. Құрғақ механикалық шаң тұтқыштар
- •I―газ, II―шаңға толтырылған газ, III―тазартылған газ.
- •Сурет 5.14 Циклонның жұмыс істеу схемасы
- •5.44 Сурет Үлкен диаметрлі аппараттарға арналған торлы сеуіп ұстағыш:
- •5.4. Сулы шаң ұстағыштар
- •5,73 Сурет. Қозғалмалы саптамасы бар газ шайғышы:
- •5,74 Сурет. Сфера (а) және цилиндр (б) тәрізді саптамалар.
- •5,75 Сурет. Дойль скруббері
- •5,76 Сурет. Өздігінен реттелетін ротоклон:
- •5,77 Сурет. Пвм типті газ шайғыш.
- •5,81 Сурет. Циклонды ротациялық шаң ұстап қалғыш
- •5,83 Сурет. А- орталық форсункалы суару; б- шеттік суару; в-үлдірлі суару; г – газ ағынының энергиясы есебінен сұйықтық беруі бар.
- •5.5 Электрсүзгіштер
- •5.6. Шығарылымдарды шаң ұстап қалушы аппараттарда тазарту алдында дайындау
- •6. Газ тәрізді және зиянды заттарды қоспалардан алып тастау технологиясы мен техникасы
- •6.1.Газдарды абсорбциялық тазарту
- •6.2. Газдарды адсорбционды тазалау
- •6.4. Газдарды термиялық зарасыздандыру
- •7. Газды тазалау процесін қарқындату
- •8.1 Сурет. Ввэр реакторы бар аэс - тің негізгі технологиялық контурының схемасы (ввэр - 1000 бірінші контурының сипаттамалары көрсетілген):
- •8.2 Сурет. Рбмк реакторы бар аэс-тің негізгі технологиялық контурының схемасы:
- •8.3 Сурет. Pwr - дің газтәріздес қалдықтарының жойылу жүйесі:
- •8.4 Сурет Жеңіл сулы ввэр немесе рбмк типті реакторы бар аэс - тің газ тәрізді схемасы:
- •9. Қалдықтарды тазалау жүйесінің қосымша құралдары
- •Сурет Тегіс шибер:
- •9.2. Сурет. Бірқалақты кедергіш клапан: 1- фландық; 2 -тоғын; 3 –тірек жартысақина; 5 - қалақ; 6 – каттылық қабырғасы
- •9.3.Сурет Компенсаторлар - тығыздалған екілинзалы (а) және бірлинзалы
- •9.6 Сурет. Алмұрт тәріздес төменгі бөлігінде шаң жинайтын шнек бар шаңдыгаз құбыры
- •9.7. Сурет. Шаңұстағыш құрылғыларының бункерлерінің негізгі типтері.
- •9.9 Сурет. Жетілдірілген бункердің конструкциялары : а – шығу тесігінің облысы кеңейген бункер; б, в - шығу тесігінің алдында ендірмесі бар бункерлер.
- •9.10 Сурет. Тербелмелі күмбезді құлағыш:
- •9.12. Сурет Үздіксіз әрекет ететін шаңды бекітпелер:
- •9.13. Сурет. Топса түріндегі субекітпе:
- •9.14 Сурет. Эрлифті шаң келтіру : 1 – шаң ұстағыш; 2 – эрлифті құрылғы; 3 – шламды тұндырғыш;
- •9.15 Сурет. Ақаба суларды сулы газды тазарту арқылы тазарту үшін жабдық сұлбасы:
- •Ластанған су
- •9.16 Сурет. Гидроциклондар:
- •10. Өнеркәсіптік шығындыларды тазартудың технологиялық процесін жобалау.
- •Шаңды түсіру, ұсталған өнімді өшіру немесе тасымалдау. Газтазартқыш.
- •11. Атмосфераны қорғаудағы заңдық негіздер.
- •12. Газтазалағыш қондырғысының техникалық қанаушылығы
- •1.Атмосфераның ластануының себебі мен салдарлары................................4
- •6.Қоспаның газтәріздес зиянды заттардың жоятын техника мен технология...........................................................................................................304
- •Ауалы ортаны қорғау техникасы мен технологиясы
9. Қалдықтарды тазалау жүйесінің қосымша құралдары
Сорғыш машиналар. Құрылғылардың шаңсорғыштығының тиімділігі тасымалдау шарттары мен таңдауына байланысты, сонымен қатар ол техникалық агрегаттардың шаң ұстағыштарға дейінгі және қалдық шаң-тозаңнан таза ауаның атмосфераға дейінгі шаңды газдың тобының қозғалысын қамтамасыз етеді.Технологиялық және вентиляциялық газдарды тазарту үдерістерінде желдеткішлар,газүрлегіштер және бусорғыштарды көп қолданады. Алайда, газ қалдықтарын көшіру және рекуперациялау үшін жоғары температуралылық және құрамында өлшеудің саны басым болу химиялық белсенді және жоғары тегеурінді талап етеді, бұл машиналардың олардың құрылысына ерекше талаптар қойылуын, яғни жалпы өндірістік нұсқаудағы агрегаттардың қолдану аясын шектейді. Әдетте, ЦП типті желдеткішларды қолданады, Ц (абразивті еме қосулар және шырышты заттардан 0,5 кг-ға дейін тұратын газдарды тасымалдау үшін), ВВД (қоршаған орта температурасы 100 С – қа дейін жұмыс жасау үшін арналғанторлар, құрамында жоғары шырышты және ұзын талшықты заттар жоқ), ВДН (сорып алуға бағытталған аппараттары бар үрлеуіштер), ВГДН(400 С температурада жұмыс жасау үшін), ВМ (диірмендік) және т.б. Келесі бір сорғыш машиналар сабы қапталған және жиі бүгуге ұшырамаған радиалдары бар қатты шаңданған және ластанған газдарға арналған.
Машиналардың центрге тартқыш дөңгелегінің алдыңғы дискісі болмайды. Басқалары (мысалға ВВД, ВД) жоғары айнымалы, олар тек жоғарғы қысым болған жағдайда ғана қолданылады, сондықтан да газдың кинетикалық энергиясын қысым энергиясына айналдыру үшін күректермен бағытталған аппараттарды қатты орналастыру үшін жиі алдыңғы дисктері қолданылады. Технологиялық жылуагрегаттық жүйелердегі қарапайым желдеткішлармен сорғыштар жұмыс жасағаны секілді, тек олар конструкционды материялдардың төзімділігінің жоғарылығында және жоғары температуралық шарттарда жұмыс жасауға жарамды.
Газтазартқыш қондырғысы әдетте бірнеше схема бойынша жұмыс жасайды:
Сорғыш машина газ тазалау жолының ең соңына орналастырылған. Шаң онша көп болмаған кезде қолданылады.
Алайда, схемада қышқыл шашыратқыш дымқыл аппарат болатын болса, сорғыш машина коррозиялық үдеріске ұшырамас үшін коррозияға қарсы қорғанысы болуы керек.
Гидравликалық көзқарас бойынша, өзінің аз ғана салыстырмалы гидравликалық кедергісімен қысқа газ жолы бар жай салыстырмалы ауа тазартатын құрылғы үшін бұл орналасуды дұрыс деп толығымен тануға болады. Қиын жүйелерде, соңғысында газ жүрісі бойынша, үлкен тоқты ажыратулар болуы мүмкін. Соның нәтижесінде, сыртқы ауаның үлкен көлемдегі паразитті қалдықтарды тығыз емес аппараттар мен шаңды газ өткізгіштер арқылы көп тартып алуы болады.
2. Сорғыш машина газ жолының басында орналасады. Ауаны сорып алатын машина сырттағы шаңдармен шаңдардың абразивті қозғалысымен қоса басқа барлық компоненттерге әсер етеді. Гидравлика жүйесі №1схемада қарама қарсы сипатталып отырған: бірінші аппараттағы газ үлкен шығынды қысымға ұшырайды, кейін газ жолындағы қысым төмендейді.
3. Басты құрғақ шаң ұстағыш аппараттан кейін сорғыш машина орналасқан, ол бірақ дымқыл аппараттардың алдында орналасады. Бұл жағдайда, сорғыш машина абразивті тозу мен коррозиялық су шашырап бүлініп, тозудан толығымен қорғалған.
4. Жолда екі сорғыш машина тізбектеліп жалғанады: басында және соңында. Қандайда бір себеп болған жағдайда Бұл тізбек кейбір себептермен ауа тартқыш жолдың токтың минималды ажырауы болуы үшін қолданылады және ол сорғыш машиналардың сәйкес келетін таңдауларымен реттелуіне де сәйкес келу керек. Мысалға алсақ, үлкен электрсүзгішдің кіру жолында және одан кейін де сорғыш машина орналасады. Бұл жағдайда фильтрға нольге жақын қысым көрсетеді және соның арқасында ауаны сору төмендейді.
Желдеткішлар мен бу сорғыштарды таңдау талап етілетін өнімділік пен толық қысымға (қалыпты жағдайда келтірілген) байланысты жүзеге асырылады. Қажет етілетін қуат келесі формула арқылы жүзеге асырылады:
N=
(9.1)
Мұндағы, - толық қысым, Па;
-
желдеткішдың ПӘК-і;
–
тасымал
ПӘК-і;
Электроқозғалтқыштың бекітілген қуаты келесі формула арқылы анықталады:
N
Мұндағы,
-
қуат қорының коэффициенті,(центрге
тартқыш желдеткіш үшін қуат N 0.5 тен 5
кВт және
1,5 тен 1,1ге дейін өзгереді.)
Электрқозғалтқыштың қуатының мәніне есептік немесе электроқозғалтқыш католагының үлкен мәнін қабылдайды. Электроқозғалтқыштың типін оның шарты есебінен таңдайды.
Сорғыш машинаны таңдау кезінде өнімділіктің қоры-10%,ал талап етілетін қысым -21% құрайды.
Егер бір желдеткіш талап етіліп отырған өнімділікпен қамтамасыз етпесе, онда параллельді жұмыс жасап тұрған желдеткіш іске қосылады. Егер біз бір желдеткішдан талап етіліп отырған қысымды ала алмасақ, онда қысымды жоғарылату мақсатында тізбектей жұмыс жасап жатқан екі желдеткішлар іске асырылады. Желдеткіштер мен бу сорғыштардың техникалық және аэродинамикалық сипаттамалары арнайы әдебиеттер мен анықтамалық кітаптарда келтірілген.
Газ өткізгіштер. Газөткізгіштердің шаңмен толып қалуы туралы ескерту. Газтазалағыш жүйелердің тиімділігі газды шаңды жолдардың жобалық және құрылымдық шешіміне және тасымалдау шарттарына байланысты.
Газ тазалағыш құрылғылардың газ өткізгіштері газдарды газ тазалағыш жолының ең басына әкеледі, тізбектей жалғанған газ тазалағыш аппараттар байланысуын және тазартылған газды жолдың соңына дейін бұру үшін жұмыс жасайды.
Ең жоғарғы нұсқасында газөткізгіштер құрылымы келесідей детальдардан құрастырылуы мүмкін:
Тұрба және тоғыннан жасалған бағыттағыш құрал. Тік аумақтардан басқа бағыттағыш құралдарға көшкіштер, тізе, үшайыр да жатады.
Бұрылыстар мен коллекторлардағы газ және шаң орналастырғыш құрылғылар;
Конденсат пен шаң жинақталудың пайда болуын жоятын арнайы құрылғылар;
Компенсаторлар мен бітелуді реттейтін құрылғылар;
Тіреуші жерлерде бағыттағыш құрал жинақталатын орындықтар;
Жылу оқшаулағыш;
Коррозияға қарсы ішкі қаптама;
Ішкі беттерді қаптағыш;
контрольды-өлшеуіш приборлар орнату үшін люктар, қысқа тұрбалар және жалғастырғыш;
Газ өткізгіштер жолын мүмкіндігінше қысқа, минималды фланц санымен, тіреуіштермен және компенсаторлармен проектілеу керек. Газөткізгіштер қимасы дөңгелек және тіктөртбұрышты түрінде болады. Біріншісі, аз ғана металды қажетсінедіжәне күрделі конфигурациялық жағдайларда дайындау өте ыңғайлы, сондықтан да тіктөрбұрышты газ өткізгіштерді компоновкамен байланысқан кезді ғана қолданады.
Компановка кезінде ерекше шаңұстағыштардың алдында тұратын газоөткізгіштердегі кенеттен қатты кеңеюлер мен бұрмалаудан сақ болғаныңыз жөн, себебі ол шаңдардың шаңұстағышқа бірқалыпты кіру жұмысын бұзады.
Газ
өткізгіштер мен ауа өткізгіштерінің
қалыңдығы 0,5-5 мм мыс қаңылтырдан жасалады.
Фланцтарды мыс қаңылтырларынан
500 мм аз кезінде;
=500-1400 мм кезінде бұрышты және жолақты
болаттан жасайды.
Аралық материал ретінде фланцтар арасында ізбесті картон немесе бау, сонымен қатар техникалық картон қолданылады.
Газ өткізгіштердің қимасын таңдағанда келесілерді басшылыққа алу керек:
Біріншіден, шаң газ өткізгіштерде шөгіп, бітемеу керек. Шаңды немесе тасымалданатын материалдарды белгіленген күйді сақтап қалу үшін және жүйені қосқанда шөккен бөлшектерді көтеру үшін газдың ұозғалысының жылдамдығын бастапқы тасымалдау материалының жылдамдығынан көп етіп алу керек. Бастапқы тасымалдау жылдамдығы Л.С. Клячко формуласы бойынша табады:
Екіншіден, газ өткізгішінің гидравликалық кедергісі минималды болуы қажет. Ауаөткізгіштердегі қысымның есептік шығыны жылдамдықты (динамикалық) қысым бойынша жүзеге асырылады, онда үйкеліске кететін ауа өткізгіштердегі қысым шығыны жергілікті кедергідегі қысым шығынына эквивалентті.
Концентрация
массасы
кысым шығынында, Па, аз шаңдалған ауаны
есептік бөлікте орын ауыстыру мына
формуламен анықталынады:
(9.4)
Мұндағы
- ауа өткізгіштің есептік бөліктеріндегі
жергілікті кедергілердің суммасы,
- келтірілген үйкеліс коэффициенті.
Газ ағынының ұсынылатын жылдамдығы (м/с), олар төменде көрсетілген екі шартты қанағаттандыру керек:
Жалпы тағайындалған газ өткізгіштер 10-20
Газ өткізгіштерде кірер алдында: ЦН-15 циклоны, ЦР, ЦРк, УЦ, СКЦН-34, ЛИОТ, СИОТ, ВЦНИИОТ 12-15
Батареялық циклондар ПБЦ, БЦ, ПКН 9—10
Циклондардың топтары ЦН 12-15
Инерциалды шаң ұстағыштар ПИ-10 14-18
Іші қуыс СП скрубберлер, қондырмалы СДК, гидродинамикалық ГДП және ПГП,
Көбікті аппараттар 12-14
Вентури Скрубберлер ГВПВ, CB-Кк, коагуляционды ылғал шаңұстағыштар
КМП жәнеКЦМП 14-16
Тармақты сүзгілер ФРКИ, ФРКДИ, ФР, ФРОС, УҚРМ-ПМ,
Қиыршықты қабаты бар сүзгілер 12-14
Шаңды газды шаңұстағыштарда мейлінше жақындататын ұзын көлденең газ өткізгіштер қолдану орынсыз.
Жоғары дәрежеде шаңданған газдардың және ұзын газ өткізгіштерді қолдану қажеттігі, соңғы құрал вертикаль бетте ирек тәріздес пішін қабылдайды шаң түсу аймақтарында шаңды ұстауға тұзаң қондырғылары қолданылады. Бұл жағдайда гидравликалық кедергіні азайту үшін газқткізгіштердің жылдамдығын 9-10 м/с дейін кемітеді.
Газөткізгішпен температурасы шық нүктесіне жақын ылғал газды жібергенде, газөткізгіштер жылу оқшаулайды. Жылу оқшаулағыш материалдарға келесі талаптар қойылады:
- аз көлемдік тығыздық – 650 кг/м3 стационарлық және 250 кг/м3 стационарлық емес қондырғылар үшін;
- жылу өткізгіштіктің аз коэффициенті;
- жоғары температура тұрақтылық - материал жанбау және жануды қолдамау керек, ашық алаудан кейін бықсымау керек, қолданудың температуралық шектеріне шыдау керек;
- механикалық беріктік, оқшаулаудың ұзақтығын айқындаушы және тасымалдаудағы сенімділік;
- суға түскенде суды нашар сіңіру қабілеті және аз ылғалданғыштық;
- аязға төзімділік ;
- биотұрақтылық - материал шіруге душар болмау керек;
- антикоррозионность - материал металдың коррозиясын тудырмау және пайда болуына мүмкіндік бермеу керек;
- төл иістің болмағандығы - материал тасымалдау және жану кезінде улы және зарарлы газдар бөлмеу керек, оксид және көміртектің диоксидінен басқа, және монтаж бен тасымалдау кезінде зиян келтірмеу керек;
- ауаны және газды қткізбеу қасиеті;
- монтажда жайлылықтың болуы;
- материал өнеркәсіпте жасалынуы керек.
Үлкен дәрежеде осы талаптарға минералдық мақта сәйкес келеді.Ол қоқыстан, тау жыныстары немесе өзге силикат материалдарынан балқумен алынған сұйық шихтаны шашырату жолымен алынған жіңішке шыны тәріздес талшықтардан құралады. Минералдық мақтаны жылуоқшаулағыш материал ретінде, оқшаулану беттерінің температурасы 600 °С дейін, қолданады. Минералдық маталар кең қолданыста, ол тіктөртбұрышты минералды мақтадан жасалған жамылғы сияқты және біркелкі қалыңдықты сым тормен екі жақтары айнала қоршалған, диаметрі 0,8 мм күйдірілген сыммен тігілген. Маталардың тігістері бойлық немесе көлденең. Қарапайым маталардың өлшемдері : ұзындығы 1000, ені 500, қалыңдығы 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90 және 100 мм.
Наибольшее тарату сапада запорно-регулирующихприспособлений тайқы тиек және дросселдік табады қақпақШиберов конструкциясы мүмкін ең алуан. Ол тәуелді болады қолданыстың шарттарынан: пылегазопровода қимасының пішіндері, ұрғашылыктардың және қарамастан сәрсенбінің сипаттамалерінің, қысымның тікқұламасының при берік жағдайда, технологиялық талаптардың. Пайдалану предпочтительно шиберы, қарамастаншығар- сериялы өнеркәсіппен.
Бекітпе реттеуші құралдар ретінде кең қолданысқа тегіс жапқыш (шибер) (9.1 сурет) және кедергіш клапан ( 9.2 сурет) ие.
Шиберлердің құрылысы әр түрлі болуы мүмкін. Ол қолдану шарттарына тәуелді: шаңды газ құбырының қимасының формасы, ортаның қасиеттері мен характеристикасы, жабық жағдайда қысымның өзгерісі, талаптардың технологиялылығы.
