5,83 Сурет. А- орталық форсункалы суару; б- шеттік суару; в-үлдірлі суару; г – газ ағынының энергиясы есебінен сұйықтық беруі бар.

Орталықтан суландыратын Вентури скруббері. Осындай түрдегі скрубберде суландыратын сұйықтықты жетелеу конфузорға дейінгі бөлікте немесе оның ішінде орналасқан форсункалар негізінде іске асырылады. Форсункаға дейінгі бөліктегі қысым қалыпты жағдайда 0,2-0,3 МПа шамасында болады. Мұнда негізінен орталықтан тепкіш (механикалық эвольвентті, бүтін факелді) форсункалар қоданылады.

Шалғай суландыратын скрубберлер. Суландыратын сұйықтықты шалғай жетелеу қылтаға немесе конфузорға жіберу арқылы орын алады. Осылайша сұйықтықты жетелеу кезінде – суландыру құрылғыларының шоғырында тесіктерді тазалау мүмкіндігі туындайды, әрі суландырғыш құрылғылардың абразивті қажалуы және оларда тұнбалардың тұрып қалуының алды алынады.

Қабықшалы суландыратын скрубберлер. Мұнда сұйықтықты беру саңылаулы тозаңдатқыш-құбырлар негізінде жүзеге асырылады. Осы типтегі құрылғылар – диффузор мен конфузордың қабырғаларында тұнбалардың тұрып қалуының алдын алу үшін және айналмалы сұйықтықпен ластанған құбырларды суландыру үшін қолданылады.

Газ ағынының энергиясы есебінен жетеленетін Вентури скрубберін «форсункасыз Вентури скруббері» деп атайды. Олар абсорбент ретінде қолданылады, алайда олар үлкен мөлшердегі қоспаларды суландыру кезінде және шаңдарды ұстап қалу мақсатында да қоданыла береді. Тазалауға берілетін газдар қабылдағыш немесе басқа да ыдыстарда орналасқан сұйықтықтың бетімен жанасады да, сұйықты қармап, өзімен бірге ілестіреді де, тамшы түрінде тозаңдағыш құбырға жетелейді.

Тамшы ұстағыш ретінде Вентури скрубберінде әр алуан құрылыстағы сепараторлар қолданылады, алайда аса кең тараған құрылғыларға – циклондарды (5.64 сурет), буынды сепараторлар, бөлгіш сыйымдылықтар, орамалы элементтері бар сепараторлар жатады. Сондай-ақ, Вентури құбырының ұстағыштары ретінде көбікті аппараттар, қуысты және саптамалы скрубберлер, электрсүзгіштер де қолданылуы мүмкін.

5,85 сурет. КМП типті коагуляциялы ылғал шаң ұстап қалғыш: 1-Вентури құбыры; 2,3-сәйкесінше Вентури құбыры мен тамшы ұстап қалғышқа су беруге арналған штуцерлер; 4- тамшы ұстап қалғыш циклон; 5- шламды шығаруға арналған гидро бекітпе

5,84 сурет. СВ-Кк типті мойын қимасы бар скруббер. Вентури құбыры; 2- эллип тәрізді айнала аққышы бар реттеуші ендірме; 3- тамшы ұстап қалғыш циклон; 4- конус тәрізді ортадан тепкіш құйындатқыш

Вентури скрубберінің есептелуі. Келесі реттілік бойынша іске асырылады.

1. Скруббердің геометриялық параметрлері анықталады (5.82 сурет)

Құбыр қылтасының диаметрі келесі теңдеумен анықталады.

Мұндағы Q_r – газдың шығыны м³/сағ.; v₀- Вентури құбыр қылтасындағы газ қозғалысының жылдамдығы м/с. Қылтаның ұзындығы l=0,15 D. Тарылу бұрышы ретінде α₁= ± 25÷28⁰ мәндерін алады. Конфузор ұзындығы

Мұндағы D₁ – кірердегі қиманың диаметрі, м; ол мән ауа құбырындағы газ жылдамдығымен анықталады. Жазылу бұрышы ретінде α₂= ± 6÷7⁰ шамасы алынады. Диффузордың ұзындығы келесідей:

. (5.84)

Форсунканың кірердегі тесігінің диаметрі, м

. (5.84)

Мұндағы Р- сұйықтықтың қысымы (150 Па ретінде алынады); Q_ж –сұйықтық жылдамдығы, м³/с.

Сұйықтықтың жылдамдығы сұйықтықтың меншікті шығыны бойынша m есептеледі де, 0,5-1,5 л/м³ шамасына тең болады.

2. Аппараттың гидравликалық кедергісін анықтау.

Вентури скрубберінің гидравликалық кедергісі – Вентури құбыры мен тамшы ұстағыштың гидравликалық кедергілерінен келіп туындайды, әрі мұндағы энергия жоғалуының негізгі бөлігі Вентури құбырына сәйкес келеді. Негізінен, Вентури құбырының гидравликалық кедергісі оған берілетін суландырғыш сұйықтықтың есебі келесі теңдеуде берілген:

, (5.86)

Мұндағы ∆ ρ- Вентури құбырының гидравликалық кедергісі, Па; ∆ ρ_г- газ қозғалысына негізделген (суландырусыз) Вентури құбырының гидравликалық кедергісі, Па; ∆ ρ_ж- сұйықтықты енгізгеннен кейінгі Вентури құбырының гидравликалық кедергісі, Па.

Газ қозғалысына негізделген Вентури құбырының кедергісін келесідей анықтайды:

, (5.87)

Мұндағы ζ_г – құрғақ құбырдың гидравликалық кедергісінің коэффициенті. 10D › l_г › 0.15D кезінде құрғақ құбырдың гидравликалық кедергісінің коэффициентікелесі қатынас бойынша анықталады:

, (5.88)

Мұндағы М= v_в/v_3в- Мах саны; v_3в- дыбыс жылдамдығы.

Сұйықтықты енгізгеннен кейінгі Вентури құбырының гидравликалық кедергісі келесідей есептеледі:

, (5.89)

Мұндағы m- суландырғыш сұйықтықтың меншікті шығыны, м²/ м²; ζ_ж – 5,30 кестеден анықталатын сұйықтықты енгізгеннен кейінгі Вентури құбырының гидравликалық кедергісінің коэффициенті.

Кесте 5.30 - ζ_ж коэффициентін есептеуге арналған формула

Суландыруды беру тәсілі	Газдың жылдамдығы	Құбыр қылтасының ұзындығы	Формула
Орталықтан суландыруды жеткізу, суланатын сұйықтықты алдын ала ұсақтау, қабықшалы суландыру	›60 ‹60	(0,15÷12,0)D	Мұндағы Мұндағы
Конфузорда шалғай суландыру	›80 ‹80	0,15D
Вентури құбырының батареясы	40-150	0,15D

3. Тазалану тиімділігін есептеу кезінде мүмкін болатын энергетикалық әдіс қолданылады. (5.6) (5.7) (5.71) (5.72). lg σ_n мәндерін 0,29 тең етіп алу қажет.